Քաղհասարակության առաջարկները խոշտանգումների արդյունավետ քննության ապահովման համար
21.05.2015
09:00
Հայաստանում խոշտանգումների կանխարգելման, խոշտանգումների ենթարկված անձանց իրավունքների պաշտպանության և արդյունավետ քննության անցկացման խնդիրների վերաբերյալ այսօր քննարկում անցկացրեցին հայ իրավապաշտպաններն ու միջազգային փորձագետները կառավարության ներկայացուցիչների հետ համատեղ:

Քննարկումից առաջ «Բաց հասարակության հիմնադրամներ-Հայաստանի» ծրագրերի գծով փոխտնօրեն Դավիթ Ամիրյանն ասաց, որ արդեն մեկ տարի է, ինչ իրենք մշակել են ծավալուն ռազմավարական ծրագիր, որի նպատակն է աջակցել իրավական պրակտիկայի կիրառման փոփոխությանը:

«Նպատակը կայանում է նրանում, որ կարողանան նպաստել մեր երկրում խոշտանգումների արդյունավետ քննության մեխանիզմների ստեղծմանը, ներդրմանը, կամ եղած մեխանիզմները ավելի արդյունավետ դարձնելուն: Այդ նպատակով տարվում են վերլուծական աշխատանքներ և մշտադիտարկման աշխատանքներ»,-նշեց Ամիրյանը:

Քննարկմանը ներկա Հայաստանի հելսինկյան կոմիտեի նախագահ Ավետիք Իշխանյանը ներկայացրեց իր զեկույցը՝ խոշտանգման բացարձակ արգելքի ապահովումը Հայաստանում թեմայով:

Նա ասաց, որ Հայաստանը Եվրոպայի Խորհրդին անդամակցելուց հետո, վերցրել էր որոշ պարտավորություններ, որոնց մի մասը կյանքի են կոչվել:

«2001-ից սկսած Արդարադատության նախարարությունը բարձրացրեց համագործակցությունը ՀԿ-ների հետ և համակարգը դարձավ բավականին թափանցիկ: ՀՀ-ն մի քայլ առաջ գնաց օրենք ընդունելով «Ձերբակալվածների և կալանավորվածների մասին» և ստեղծվեցին հասարակական դիտորդական խմբեր, որոնք հնարավորություն ունեցան քրեակատարողական հիմնարկներում և Ոստիկանության ձերբակալված անձանց պահման վայրերում դիտորդություն իրականցնել: ԵԽ անդամակցությունից հետո կարևոր էր նաև մարդու իրավունքների ինստիտուտի ստեղծումը»,-ասաց Իշխանյանը:

Նա հավելեց, որ չնայած կատարված քայլերին, խոշտանգումների կանխարգելման հետ կապված լուրջ տեղաշարժեր չկան Հայաստանում:

«Խոշտանգումներ չունենալու համար պետությունը առաջին հերթին պետք է աշխատի կանխարգելման ուղղությամբ: Խոշտանգումների կանխարգելման համար անհրաժեշտ է նաև դատարանների լիարժեք անկախություն: Հայաստանում հիմնականում իներցիոն մտածողություն է ինչպես հանրության մոտ, այնպես էլ իշխանության վերին օղակներում: Խոշտանգումների դեպքում պատժի խստությունը կարևոր է,  բայց ավելի կարևոր է պատժի անխուսափելիությունը»,-ընդգծեց Իշխանյանը:

Իրավապաշտպանը նշեց, որ խոշտանգումների կանխարգելման համար պետք է աշխատել հասարակական կարծիքը փոխելու ուղղությամբ և անհրաժեշտ է կատարելագործել  հասարակական վերահսկողության մեխանիզմները:

Քննարկման մասնակից, փաստաբան Հայկ Ալումյանը նշեց, որ Հայաստանի «Քրեական օրենսգիրքը» խոշտանգումներ հասկացությունը չի սահմանում այնպես, ինչպես ՄԱԿ-ի խոշտանգումներ դեմ կոնվենցիան է սահմանել և այդ առումով համապատասխանեցված չէ միջազգային չափորոշիչներին:

«Անդրադառնալով քրեադատավարական կողմին՝ կցանկանայի նշել, որ քննությունը պետք է միջազգային չափանիշներին համապատասխան լինի և անհապաղ: Իրականում մեզ մոտ միշտ չէ, որ քննությունը կատարվում է անհապաղ, թեև օրենքով սահմանված է տասնօրյա ժամկետում քրեական գործի հարուցումը: Բացի այդ  խոշտանգման ենթարկված անձը չի կարողանում լիարժեքորեն ծանոթանալ քրեական գործերի նյութերին: Զոհը պետք է  հնարավորություն ունենա արդյունավետ մասնակցություն ունենալ նախաքննության ընթացքին»,-նշեց Ալումյանը:

Քննարկման մասնակից, իրավապաշտպան Արտակ Զեյնալյանը հավելեց, որ տուժողի համար արդարադատությունը ավարտվում է նախաքննությամբ, իսկ դատարանում նա ոչինչ այլևս չի կարող անել, ինչպես ցույց է տալիս դատական պրակտիկան:

«Փոխատուցումը նույնպես համաչափ չէ խոշտանգման ենթարկված անձի նկատմամբ: Մենք առաջարկում ենք վերանայել փոխհատուցման չափը, որպեսզի արդար փոխհատուցում լինի: Պաշտոնատար անձնաց համար նախատեսված չէ նաև հանացակազմ օրենսգրքում: Բացի այդ խոշտանգման գործերը պետք է գտնվեն ոչ թե քաղաքացիական դատարանի, այլ վարչական դատարանի իրավասության ներքո: Դա նույնպես պետք փոխել: Մենք առաջարկում ենք նաև ապահովել արտադատական կարգով իրավական պաշտպանության արդյունավետ միջոցները»,-նշեց Զեյնալյանը:

Բանախոսները հավելեցին,  որ խոշտանգումների կանխարգելման համար կարևոր խնդիր է նաև փաստաբանների, քննիչների, ոստիկանների և դատավորների կրթվածության, մասնագիտական պատրաստվածության բարձրացման հարցը:

Բանախոսների ելույթներից հետո խոշտանգումների կանխարգելման միջազգային փորձը ներակայացրեցին միջազգային փորձագետները, որից հետո սկսվեց հարցուպատասխան մասնակիցների միջև:

Լիլիթ Առաքելյան, «Մեդիա կենտրոն» ծրագրի համակարգող-խմբագիր

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք Lilitarakelyan@pjc.am  հասցեին:

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
«Խաղաղ պայմաններում մահվան դեպքերի մտահոգիչ պատկեր․ պատճառներ»
18.02.2020
12:00
Փետրվարի 18-ին՝ ժամը 12։00-ին, «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ հանրային քննարկում՝ «Խաղաղ պայմաններում մահվան դեպքերի մտահոգիչ պատկեր․ պատճառներ» թեմայով։
«Սահմանադրական հանրաքվե. բախում կոնսենսուսով»
14.02.2020
18:30
Փետրվարի 14-ին՝ ժամը 18:30-ին, «Մեդիա կենտրոնի» նախաձեռնությամբ «Ա1+» տաղավարում առցանց ուղիղ հեռարձակմամբ անցկացվեց հեռուստաբանավեճ՝ «Սահմանադրական հանրաքվե. բախում կոնսենսուսով» թեմայով։
«Անցումային արդարադատություն. ինչո՞ւ է անհրաժեշտ և ինչու՞ է ուշանում»
14.02.2020
13:00
Փետրվարի 14-ին՝ ժամը 13:00-ին, Մեդիա կենտրոնի նախաձեռնությամբ Երևանի Վ․Բրյուսովի անվան պետական լեզվահասարակագիտական համալսարանում (հասցե՝ Թումանյան 42, կենտրոնական մասնաշենք, 2-րդ հարկ, փոքր դահլիճ) տեղի ունեցավ քննարկում՝ «Անցումային արդարադատություն. ինչո՞ւ է անհրաժեշտ և ինչու՞ է ուշանում» թեմայով:
«Եվրոպական արժեքների վարկաբեկման դրսևորումները ԶԼՄ-ներում»
14.02.2020
11:30
Փետրվարի 14-ին` ժամը 11։30-ին, «Մեդիա կենտրոն»-ում տեղի ունեցավ մամուլի ասուլիս՝ «Եվրոպական արժեքների վարկաբեկման դրսևորումները ԶԼՄ-ներում» թեմայով։ Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեի նախագահ Աշոտ Մելիքյանը ներկայացրեց «Եվրոպական արժեքների վարկաբեկման դրսևորումները ԶԼՄ-ներում» թեմայով իրականացված մոնիտորինգի արդյունքները։
Ստորև կարող եք ծանոթանալ նաև մամուլի հաղորդագրությանը։
«ՏԻՄ ընտրությունների ամբողջական կուսակցականացման վտանգները»
13.02.2020
13:00
Փետրվարի 13-ին՝ ժամը 13։00-ին, «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ քննարկում՝ «ՏԻՄ ընտրությունների ամբողջական կուսակցականացման վտանգները» թեմայով։
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Այսօր մեդիա կենտրոնում
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ