Պատերազմական լրագրության հոգեբանական վտանգները
19.11.2020
17:00
Պատերազմական գոտում լրագրողների աշխատանքը լի է սթրեսային իրավիճակներով, նրանք գրեթե ամեն օր առնչվում են մարդկային տառապանքի, տարատեսակ ավերածությունների հետ։ Երբ պատերազմի տրավման չի շրջանցում լրագրողներին, այն դառնում է մարտահրավեր՝ լրագրողի աշխատանքի ու նրա լսարանի համար։






Իսկ ի՞նչ է կատարվում, երբ բախվում են անձնական և մասնագիտական կարիքները։

Հանրային լրագրության ակումբ ՀԿ-ի Մեդիա կենտրոնի կազմակերպած քննարկման ընթացքում պատերազմական տրավմա ապրած անձանց հետ տասնամյակից ավելի աշխատող հոգեբան-խորհրդատու Լիլիթ Թորոսյանը խոսեց սթրեսի և տրավմայի նշանակության, դրանց՝ մարդու գլխուղեղի վրա ունեցած ազդեցության, դրանց միջև եղած տարբերությունների, հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարման (PTSD) և պատերազմական գոտում աշխատող լրագրողի պատրաստվածության  և մտավոր առողջության մասին։

Նա նշեց, որ թեև լրագրողները ճգնաժամային իրավիճակներին արձագանքող առաջին մարդկանցից են, այնուամենայնիվ, նման իրադարձությունների լուսաբանումը դժվար աշխատանք է և պահանջում է ոչ միայն ֆիզիկական և տեխնիկական, այլև՝ հոգեբանական որոշակի պատրաստվածություն։

«Հաճախ հոգեբանական պատրաստվածությունն անտեսվում է, մարդիկ կարծում են, թե դա աշխատանքի մի մասն է և պետք է կատարվի, սակայն հոգեբանական հետքը մնում է լրագրողի և՛ անձնային, և՛ մասնագիտական մակարդակներում»։

Լիլիթ Թորոսյանը նշեց, որ սթրեսը ժամանակավոր մեզ մեր սովորական հոգեվիճակից դուրս բերող երևույթ է, և այն կարող է առաջանալ թե՛ լավ, թե՛ վատ իրադարձության դեպքում, սթրեսը հյուծող է, դրա ազդեցությունը վերանում է, երբ վերանում է սթրեսի առաջացման աղբյուրը։

Մինչդեռ տրավման կարող է լինել միայն բացասական, այն ավելի տևական ազդեցություն ունի, այն ծայրահեղ սթրեսն է։

«Ճգնաժամային իրավիճակներում գլխուղեղի գործառույթը մեր մտքերը ֆիլտրելն է, այն օգնում է, որ «գլուխ հանենք» ստացած տեղեկատվական հոսքից։ Տրավմատիկ իրադարձությունների հետ բախվելիս, մեր գլխուղեղն անցնում է գոյատևման ռեժիմի»։

Առհասարակ տրավմատիկ իրավիճակներում գլխուղեղը երեք տեսակի արձագանք է տալիս՝ փախուստ, հակահարված կամ բացարձակ ապակողմնորոշման վիճակ՝ անշարժացում։

Հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարում (PTSD) կարող է առաջանալ, երբ անձամբ որևէ մեկի մահվանը կամ մահվան սպառնալիքին են ականատես լինում կամ անուղղակի տեղեկանում որևէ մեկի մահվան մասին, ում նկատմամբ մտերմության զգացում կա։
Հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարումն ուղեկցվում է սարսափի և անօգնականության զգացումով։ Կարևոր հանգամանքն այն է, որ տրավմա ապրած ոչ բոլոր  մարդիկ են ունենում հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարում։

Մինչ պատերազմական գոտի մեկնելը կարևոր է, որ լրագրողը պատրաստվի նաև հոգեբանորեն, հարցնի ինքն իրեն, թե ինչու է գնում, ինչ կտա այդ դեպքերի լուսաբանումն իրեն՝ որպես մասնագետ և որպես անհատ։ Հարկավոր է դնել հստակ նպատակներ, շփվել փորձառու գործընկերների հետ և ունենալ մեկնելու հստակ ծիսակարգեր։

Ինչ վերաբերում է պատերազմական իրադարձությունների լուսաբանմանը հաջորդող հոգեվիճակին, ապա Լիլիթ Թորոսյանը նշեց, որ վերադարձից հետո լրագրողի մոտ կարող է լինել բացարձակ անտարբերություն առօրյայում կատարվող մյուս դեպքերի նկատմամբ և դրա համար հարկավոր է, որ գործընկերներն անկեղծ հետաքրքրություն ցուցաբերեն լրագրողի աշխատանքի նկատմամբ և հարցեր տան նրան։

Տուն վերադարձած լրագրողի մոտ կյանքի ընկալումը փոխվում է, շատ բաներ թվում են անիմաստ։ Այս դեպքում պետք է զրուցել մտերիմ մարդկանց հետ ու պատմել տանջող էմոցիաների ու հույզերի մասին, հարկավոր է կարգուկանոն հաստատել կյանքում, բայց, եթե 1 ամսից մինչ 6 շաբաթ լրագրողը չի կարողանում համակարպվել եղած իրողությունների հետ, հարկավոր է դիմել մասնագետի։

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
Ի՞նչն է խանգարում ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներին այցելել Արցախ
20.01.2022
12:00
Հունվարի 20-ին՝ ժամը 12:00-ին, Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցավ հարցազրույց Գլոբալիզացիայի և տարածաշրջանային համագործակցության վերլուծական կենտրոնի նախագահ Ստեփան Գրիգորյանի հետ:

Թեման՝ «Ի՞նչն է խանգարում ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներին այցելել Արցախ»:
Հանրակրթությունը քրեակատարողական հիմնարկներում
19.01.2022
12:00
Հունվարի 19-ին՝ ժամը 12:00-ին, Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցավ քննարկում «Հանրակրթությունը քրեակատարողական հիմնարկներում» թեմայով:

Բանախոսներն են՝
Նարե Հովհաննիսյան՝ «Իրավական նախաձեռնությունների կենտրոն» ՀԿ-ի նախագահ,
Ծովինար Թադևոսյան՝ ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական ծառայության սոցիալական, հոգեբանական և իրավական աշխատանքների բաժնի պետ,
Անուշ Հայրումյան՝ «Իրավական կրթության և վերականգնողական ծրագրերի իրականացման կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի ուսումնամեթոդական դեպարտամենի պետ,
Անահիտ Խաչատրյան՝ «Իրավական կրթության և վերականգնողական ծրագրերի իրականացման կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի վերականգնողական ծրագրերի և հանրակրթության բաժնի գլխավոր մասնագետ
ՀՀ Սահմանադրությունը և դատական իշխանությունը
18.01.2022
12:00
Հունվարի 18-ին՝ ժամը 12։00-ին, Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցավ փորձագիտական քննարկում՝ «ՀՀ Սահմանադրությունը և դատական իշխանությունը» խորագրով:

Բանախոսներ՝
Արթուր Սաքունց՝ Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի նախագահ
Դավիթ Գյուրջյան՝ Իրավունքի զարգացման և պաշտպանության hիմնադրամի իրավական հարցերով փորձագետ
ԵՄ-Հայաստան համապարփակ և ընդլայնված համագործակցության համաձայնագրի կատարման ընթացքի գնահատում և վերլուծում
13.01.2022
12:00
Հունվարի 13-ին՝ ժամը 12:00-ին, Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցավ հարցազրույց ՀՀ ԱԺ եվրոպական ինտեգրման հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ, ԱԺ «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության պատգամավոր Արման Եղոյանի հետ՝ «ԵՄ-Հայաստան համապարփակ և ընդլայնված համագործակցության համաձայնագրի կատարման ընթացքի գնահատում և վերլուծում» թեմայով:
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Միջոցառում
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ