«Եվրոպական արժեքների վարկաբեկման դրսևորումները ԶԼՄ-ներում»
14.02.2020
11:30
Փետրվարի 14-ին` ժամը 11։30-ին, «Մեդիա կենտրոն»-ում տեղի ունեցավ մամուլի ասուլիս՝ «Եվրոպական արժեքների վարկաբեկման դրսևորումները ԶԼՄ-ներում» թեմայով։ Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեի նախագահ Աշոտ Մելիքյանը ներկայացրեց «Եվրոպական արժեքների վարկաբեկման դրսևորումները ԶԼՄ-ներում» թեմայով իրականացված մոնիտորինգի արդյունքները։
Ստորև կարող եք ծանոթանալ նաև մամուլի հաղորդագրությանը։

ՄԱՄՈՒԼԻ ՀԱՂՈՐԴԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

«Եվրոպական արժեքների վարկաբեկման դրսևորումները ԶԼՄ-ներում» թեմայով իրականացված մոնիտորինգի արդյունքների մասին

 

Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեն 2019 թվականի սեպտեմբերի 1-ից դեկտեմբերի 31-ը իրականացրել է հայկական և ռուսական մի շարք ԶԼՄ-ների մոնիտորինգ՝ քարոզչության տարբեր մեթոդներով եվրոպական արժեքները վարկաբեկող հրապարակումները բացահայտելու նպատակով:

Դիտարկվել է 13 ԶԼՄ․ 5 հեռուստաընկերություն («Հ1», «Երկիր մեդիա», «Կենտրոն», «5-րդ ալիք», «РТР-Планета»), 3 թերթ («Հայկական ժամանակ», «Հրապարակ», «Իրավունք») և 5 առցանց լրատվամիջոց («1in.am», «24news.am», «Tert.am», «News.am», «Armeniasputnik.am»): Լրատվամիջոցների ընտրության հարցում հաշվի են առնվել տարբեր քաղաքական կողմնորոշումները։

Դիտարկման շրջանակներում քարոզչության մեթոդները բաժանվել են հետևյալ կարգերի (դրանք կարող են դրսևորվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցությամբ).

  • ատելության խոսքի կիրառում
  • տարբեր տիպի մանիպուլյացիաներ
  • բացասական կարծրատիպերի գործածություն։

            Քառամսյա դիտարկման ընթացքում 13 ԶԼՄ-ներում հետազոտվել է 103735 նյութ, որոնցում եվրոպական թեմատիկային վերաբերող հրապարակումների թիվը կազմել է  30110 (կամ 29%-ից քիչ ավելի): Վերջիններից ընդամենը 213-ն (0,7%) է եվրոպական արժեքները վարկաբեկելուն միտված քարոզչական տարբեր տարրեր և

հնարքներ պարունակում։ Սա, իհարկե, չափազանց ցածր ցուցանիշ է և վկայում է, որ եվրոպական թեմատիկան Հայաստանում լուսաբանվում է գլխավորապես չեզոք կամ դրական: Այսուհանդերձ, հակաեվրոպական բնույթի հրապարակումների բացահայտված աննշան այդ քանակը կարիք ունի ուսումնասիրության, քանի որ դրանց բովանդակության վերլուծությունը երկրի տեղեկատվական դաշտի բավականին հետաքրքիր միտումներ վեր հանելու հնարավորություն է տալիս:

            Ուշագրավ է, որ եվրոպական արժեքների վարկաբեկման հնարքներ օգտագործած 213 նյութերի առավել մեծ մասը՝ 116-ը, բաժին է ընկնում տպագիր մամուլին, հեռուստաընկերություններում և առցանց լրատվամիջոցներում դրանք համապատասխանաբար 65 և 32 են։ Ընդ որում, ինչպես վկայում են մոնիտորինգի արդյունքները, թերթերից եվրոպական արժեքները վարկաբեկող նյութեր առավել մեծ թվով հրապարակել է «Իրավունքը», հեռուստաընկերություններից՝ «РТР-Планета»-ն (հայկականներից` «5-րդ ալիք»-ը), իսկ առցանց մեդիայից՝ «News.am»-ը։      Օգտագործված քարոզչական հնարքներից ամենից տարածվածը իրադարձությունների և երևույթների կողմնակալ-մանիպուլյատիվ մեկնաբանությունն է: Երկրորդը փաստերի խեղաթյուրումն է: 

            Դիտարկող խումբն արձանագրել է, որ 13 ԶԼՄ-ների ընդհանուր տեղեկատվական հոսքում, որպես կանոն, լրագրողներն ավելի հաճախ են Եվրոպայի և եվրոպական արժեքների վերաբերյալ մանիպուլյատիվ մեկնաբանություններով հանդես գալիս կամ բացասական կարծրատիպեր տարածում, քան հեղինակների մյուս խմբերը: Լրագրողները նաև տեղեկությունների անանուն (ենթադրաբար՝ գոյություն չունեցող) աղբյուրների հղումների թվով են առաջատար:
            Սակայն եթե մոնիտորինգի արդյունքները դիտարկենք ըստ ԶԼՄ-ների առանձին տեսակների, ապա ակնհայտ կդառնա, որ լրագրողները քարոզչության զանազան մեթոդների դիմելու քանակով հեղինակների այլ խմբերին գերազանցում են միայն տպագիր մամուլում։ Թերթերի աշխատակիցներին բաժին է հասնում կողմնակալ մեկնաբանությունների, փաստերի խեղաթյուրման, բացասական կարծրատիպերի և այլնի ավելի քան 70 տոկոսը (123-ից 88): Իսկ ահա հեռուստաընկերությունների պարագայում պատկերը բոլորովին այլ է. փորձագետները/հասարակական գործիչներն իրենց մեկնաբանություններում ավելի քան  2 անգամ շատ են օգտագործել քարոզչական հնարքներ, քան լրագրողները (44-ը՝ 21-ի դիմաց), ընդ որում, այդ 44-ը եվրոպական արժեքները վարկաբեկող հիշատակված հնարքներին դիմելու ընդհանուր թվի (85) կեսից ավելին է: Առցանց մեդիայում եվրոպական արժեքների վարկաբեկմանը միտված քարոզչական հնարքների ավելի քան 82 տոկոսը (39 միավորից 32-ը) նույնպես բաժին է ընկնում փորձագետներին, քաղաքական գործիչներին և պաշտոնյաներին:           
            Մոնիտորինգում ընդգրկված հինգ հեռուստաընկերություններից եվրոպական արժեքները վարկաբեկող նյութեր ամենից շատ արձանագրվել են ռուսական «РТР-Планета» ալիքում՝ 39: Սա ավելին է, քան հայկական 4 ալիքների տվյալները միասին վերցրած՝ 26: Հետազոտվող հայկական հեռուստաընկերություններում հակաեվրոպական արտահայտություններ պարունակող ամենից շատ նյութեր՝ 18, հայտնաբերվել է «5-րդ ալիք»-ում:

            Մոնիտորինգի ժամանակաշրջանում ԶԼՄ-ներում հակաեվրոպական տրամադրությունների արտահայտման հիմնական առիթը «Կանանց նկատմամբ բռնության և ընտանեկան բռնության կանխարգելման ու դրա դեմ պայքարի մասին» Եվրոպայի խորհրդի կոնվենցիայի (Ստամբուլյան կոնվենցիա) ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից վավերացման հարցն էր: Փաստաթղթի շուրջ աղմուկը ակնհայտ քաղաքական ենթատեքստ ուներ։

Մանիպուլյացիաների թեմաներ են դարձել նաև սեռը փոխելու որոշում ընդունած նշանավոր հայ ծանրորդուհու մասին ֆիլմի նկարահանումը, «Եվրատեսիլ» երաժշտական մրցույթին Հայաստանի մասնակցությունը, Երևանի մետրոյի կայարաններից մեկի մոտ ֆուտուրիստական ոճով պարային բեմադրությունը։ Այս ամենը ներկայացվել է իբրև «Արևմուտքի քայքայիչ ազդեցություն» և առիթ հանդիսացել պնդումների, թե ներկա իշխանությունը Արևմուտքի դրածոն է և կատարում է նրա կամքը։
            Մոնիտորինգի ընթացքում վերհանված մանիպուլյացիաներն ու կարծրատիպերը միտված են վարկաբեկելու եվրոպական արժեքները և լսարանին ապակողմնորոշելու, նրա որոշակի հատվածի մոտ Եվրոպայի և եվրոպացիների մասին թյուր պատկերացում ձևավորելու լուրջ վտանգ են պարունակում: Նման քարոզչական նյութերը քաղաքական դրդապատճառներ ունեն և ամբողջովին արհամարհում են հավաստի և անաչառ տեղեկություններ ստանալու մարդկանց իրավունքը:

 

 

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
Մեր սոցիալական իմունիտետը, կարծես, բարձր չէ
13.08.2020
17:01
Օգոստոսի 13-ին, ժամը 13:00-ին, Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցավ «Մեր սոցիալական իմունիտետը» ֆիլմի առցանց դիտումը և քննարկումը:

Անդրիաս Ղուկասյանի դեմ հարուցված քրեական գործը՝ Դամոկլյան սուր
13.08.2020
16:57
Օգոստոսի 13-ին, ժամը 11:00-ին, Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցավ Անդրիաս Ղուկասյանի մամուլի ասուլիսը՝ «Անդրիաս Ղուկասյանի դեմ հարուցված քրեական գործը՝ Դամոկլյան սուր» թեմայով:

Պետք չէ ասել. «Ամուլսարը սար է». ոստիկանները դա սարսափելի չեն սիրում
11.08.2020
14:00
Մեդիա կենտրոնն այսօր, օգոստոսի 11-ին, ժամը 14:00-ին, առցանց քննարկում կկազմակերպի՝ «Պետք չէ ասել. «Ամուլսարը սար է». ոստիկանները դա սարսափելի չեն սիրում» թեմայով:
Ի՞նչ անել, երբ կրակում են սահմանին. Խորհուրդներ հոգեբանից
10.08.2020
15:42
Օգոստոսի 10-ին, ժամը 15:00-ին, Մեդիա կենտրոնը անցկացրեց զրույց «Հայկական կարմիր խաչ» ընկերության հոգեբան Արմիդա Զախարյանի հետ: Թեման՝«Ի՞նչ անել, երբ կրակում են սահմանին. Խորհուրդներ հոգեբանից»:
Հայտարարություն լրագրողական գործունեությանը խոչընդոտելու վերաբերյալ
10.08.2020
13:33
10 օգոստոսի 2020 թ., Երևան

Օգոստոսի 8-ին ՀՀ նախկին ոստիկանապետ Վլադիմիր Գասպարյանը սանձարձակ վերաբերմունք է դրսևորել «Ազատություն» ռադիոկայանի լրագրողների նկատմամբ, խոչընդոտել նրանց մասնագիտական գործունեությունը։ Վերջիններս Սևանա լճի ափամերձ գոտուց ռեպորտաժ էին պատրաստում այստեղ ապօրինի կառուցված շենք-շինությունների վերաբերյալ։ Նկատելով, որ լրագրողները նկարահանում են նաև իր առանձնատունը՝ նախկին ոստիկանապետը, ըստ «Ազատություն» ռադիոկայանի, վարել է մեքենան նրանց ուղղությամբ՝ սպառնալով վրաերթի ենթարկել և ֆիզիկապես ոչնչացնել՝ «գյուլլել», «սատկացնել», ապա, հայհոյանքներ հնչեցնելով, պահանջել է չհրապարակել տեսագրությունը։
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Այսօր մեդիա կենտրոնում
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Միջոցառում
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ
06-07-2020

«Քաղաքացիական հասարակությունը համավարակի ժամանակ և դրանից հետո - 5. Ինչպե՞ս է այն ազդում մարդու իրավունքների...

06-07-2020

«Քաղաքացիական հասարակությունը համավարակի ժամանակ և դրանից հետո - 5. Ինչպե՞ս է այն ազդում մարդու իրավունքների...

27-03-2020

Մեկ շաբաթվա ընթացքում նոր տիպի կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը Թուրքիայում տասնապատկվել է, մահացել է 75 մարդ:...