Խաղաղության ընկալումը․ ԼՂ հակամարտության մոտեցումների վերլուծությունը
06.02.2019
12:00
ԼՂ հակամարտության հանգուցալուծմանը հասնելու միակ ճանապարհը խաղաղությանը նախապատրաստվելն է: Թեպետ հակամարտող հանրույթներում գերիշխում է պատերազմի պրոպագանդան, սակայն Հայաստանում, Լեռնային Ղարաբաղում եւ Ադրբեջանում մարդիկ սկսել են ավելի ու ավելի քննադատաբար մոտենալ հնարավոր պատերազմին: Հարցեր են հնչեցնում պատերազմի ու խաղաղության գնի մասին:

Նման կարծիք հայտնեցին փետրվարի 6-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցած «Խաղաղության ընկալումը․ ԼՂ հակամարտության մոտեցումների վերլուծությունը» թեմայով քննարկմանը բանախոսները: Նրանք անդրադարձան ԼՂ հիմնախնդրի կարգավորման գործընթացի վերաբերյալ International alert միջազգային կազմակերպության փորձագետների վերջերս հրապարակած զեկույցին:

International alert միջազգային կազմակերպության փորձագետները զեկույց (https://www.international-alert.org/…/envisioning-peace-nag…) են հրապարակել ԼՂ հիմնախնդրի կարգավորման գործընթացի վերաբերյալ` որակելով, որ հակամարտությունը նախկին ԽՍՀՄ տարածքում մնում է առավել վտանգավոր եւ անկանխատեսելի հակամարտություններից մեկը։ Հենց այդ զեկույցի հանրային քննարկումը տեղի ունեցավ Մեդիա կենտրոնում՝ փետրվարի 6-ին։

Ավելին, երկու կողմից մարդկային մեծ կորուստների պատճառ դարձած 2016 թ-ի ապրիլյան բախումները ի ցույց դրեցին ռազմական ճանապարհով խնդրի կարգավորման կողմերի պատրաստակամությունը։ International alert-ը, ղարաբաղյան հակամարտության խաղարար նախաձեռնություններին տարբեր մակարդակներում շուրջ 20 տարվա մասնակցության փորձ ունենալով, ուսումնասիրություն է իրականացրել՝ փորձելով ցույց տալ պատերազմի այլընտրանքները, հակամարտության փոխակերպման ուղիները, ինչպես նաեւ հակամարտող կողմերի ու միջնորդների մոտեցումները։

Ուսումնասիրության արդյունքները հաստատում են հակամարտությանը վերաբերող լայն տարածում գտած եւ տարաբնույթ հիպոթեզները։ Միեւնույն ժամանակ, դրանք նաեւ հերքում են Հայաստանում, Ադրբեջանում եւ Լեռնային Ղարաբաղում ապրող մարդկանց եւ արտասահմանյան փորձագետների՝ հակամարտության մասին կարծրատիպային ընկալումները։ Արդյուքները նաեւ ի ցույց են դնում, որ երեք հասարակություններին միավորում են հակամարտության տարբեր ասպեկտներին վերաբերող մի շարք ընդհանրություններ եւ տարբերություններ։

«Հակամարտող հանրություններին պետք է խաղաղության նախապատրաստել:  Ես այսպես եմ հասկանում խաղաղության նախապատրաստելը, եթե չխրախուսել, գոնե չխոչընդոտել մարդկանց միջև եղած կապերին»,- ասաց Արցախի «Անալիտիկոն» հանդեսի գլխավոր խմբագիր,  Ստեփանակերտի մամուլի ակումբի նախագահ, զեկույցի համահեղինակ, քննարկման բանախոս Գեղամ Բաղդասարյանը

Քննարկմանը ներկա մյուս բանախոսներն էին ՀՀ ԱԺ «Իմ քայլը» դաշինք խմբակցության անդամ, պատգամավոր Մարիա Կարապետյանը,  միջազգային փորձագետ Գյուլնարա Շահինյանը և զեկույցի համահեղինակ, լրագրող Մարկ Գրիգորյանը:

Քննարկման ընթացքում բանախոսները ներկայացրեցին զեկույցի կարևոր կետերը՝ փորձելով ցույց տալ պատերազմի այլընտրանքները, հակամարտության փոխակերպման ուղիները, ինչպես նաեւ հակամարտող կողմերի ու միջնորդների մոտեցումները:

Պատգամավոր Մարիա Կարապետյանը հարցի լուծումը ձևակերպեց հետևյալ կերպ. «Պետք է փորձել մինիմալի հասցնել կամ վերացնել ատելության խոսքը մեդիայում, կրթական միջավայրերում և ռազմական հռետորաբանությունը նույնպես իջեցնել»: Նա նաև առաջ քաշեց հակամարտության լուծման նոր թեզ, որն իր կարծիքով, գործընթացի ժողովրդավարացումն է: Այն ենթադրում է որոշակի մենաշնորհի կոտրում, թե ով որտեղ և ինչպես կարող է խոսել հակամարտության մասին:

Քննարկման ժամանակ մասնակիցներից մեկը հնչեցրեց հարց՝ ինչո՞ւ հակամարտությունը չի լուծվում պատերազմով, կամ ինչու չեն խոսում պատերազմի ճանապարհով հակամարտության լուծման մասին: Հարցին ի պատասխան՝ քննարկմանը ներկա  Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի նախագահ Արթուր Սաքունցն ասաց, որ պատմության մեջ ցույց տան մի դեպք, երբ պատերազմը հակամարտության հանգուցալուծում է եղել, և հանդիսացել է դեպի խաղաղություն տանող ճանապարհ:

Իսկ լրագրող քննարկմանը Թաթուլ Հակոբյանը, պատասխանելով հարցին, նախ պատմական ակնարկ կատարեց ու խոսեց Հայաստանի առաջին հանրապետության ու Թուրքիայի միջեւ ռազմական բախումների ժամանակ պատերազմական հռետորաբանության գերակայության մասին: Թեպետ այն ժամանակվա մամուլը հեղեված էր պատերազմի մասին հոդվածներով, ասաց նա, սակայն հայկական կողմը պարտություններ էր կրում: Ուստի նա հավելեց, որ մարդիկ, որոնք խաղաղ պայմաններում ասում են, թե Բաքվի կենտրոնում թեյ են խմելու, հետո փախչում են պատերազմական իրավիճակում:

Ըստ Մարկ Գրիգորյանի հակամարտությունը Հայաստանի, Ղարաբաղի ու Ադրբեջանի հասարակությունների համար դարձել են նաեւ առևտրի առարկա. ինչքանո՞վ կարող ենք վաճառել հակամարտությունը և ի՞նչ կստանանք հակամարտությունից: Նա նաեւ նկատեց, որ հակամարտող հանրույթներում վերջին 25 տարիներին մեծացել է մի սերունդ, որի համար ԼՂ հակամարտությունը “նորմա է, այդպես էլ պետք է լինի”:

Զեկույցի համահեղինակ Գեղամ Բաղդասարյանն էլ իր հերթին հռետորական հարց հնչեցրեց՝ եթե «մի պահ պատկերացնենք, որ չլիներ հակամարտությունը, որքա՞ն կաղքատանար մեր քաղաքականությունը, ինչի՞ մասին պիտի խոսեին քաղաքական գործիչները»:

Միջազգային փորձագետ Գյուլնարա Շահինյանը ուրախությամբ փաստեց, որ այս զեկույցի համար արված ուսումնասիրությունների շնորհիվ առաջին անգամ նկատելի դարձան ոչ թե թվեր, տոկոսներ, այլ դեմքեր: Նա ընդգծեց, որ որակական փոփոխություններ ի հայտ եկան, քանի որ ուսումնասիրությունը կատարվել է սահմանամերձ գյուղերում բնակվող մարդկանց շրջանում՝ նրանց իրական կյանքը, խնդիրները ու խաղաղության մասին պատկերացումները կարևորելով:

Ավարտելով քննարկումը բանախոսները նշեցին, որ հույս ունեն, որ տվյալ աշխատանքում տեղ գտած եզրակացություններն ու խորհուրդներն օգտակար կլինեն հակամարտության բոլոր կողմերի եւ հակամարտության կարգավորման գործընթացում ընդգրկված միջնորդների համար: Նրանք ևս մեկ անգամ փաստեցին, որ հակամարտության լուծում տանող ճանապարհը խաղաղությունն է:

 

 

 

 

 

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
Փաշինյանի զանգը Լուկաշենկոյին կբնութագրեի որպես չհաշվարկված
31.03.2020
20:03
Այսօր՝ մարտի 31-ին, հայկական կողմի նախաձեռնությամբ տեղի է ունեցել Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի հեռախոսազրույցը: Այս լուրը տարածել է բելառուսական «Բելտա» տեղեկատվական գործակալությունը: Ըստ աղբյուրի՝ ի թիվս այլ հարցերի՝ «Լուկաշենկոն և Փաշինյանն արձանագրել են բնական գազի գնի բարձր մակարդակը՝ նշելով, որ այն ակնհայտորեն չի համապատասխանում համաշխարհային մակարդակին և ընդհանուր առմամբ ստեղծված իրավիճակին»:
Արտակարգ դրության ժամանակ ոչ մի անձնական կյա՞նք. փորձագետների կարծիքներ
30.03.2020
16:00
Ազգային ժողովն այսօր՝ մարտի 30-ին, առաջին ընթերցմամբ ընդունեց կառավարության ներկայացրած օրենքների նախագծերի փաթեթը, որով համաճարակի հետևանքով առաջացած արտակարգ դրության ժամանակ մարդկանց անձնական տվյալների պաշտպանության, մասնավոր և ընտանեկան կյանքի անձեռնմխելիության, հաղորդակցության ազատության, գաղտնիության իրավունքներին միջամտություն իրականացնելու հնարավորություն է տրվում:
«Արցախում ընտրությունները կկայանան ցանկացա՞ծ եղանակի»
27.03.2020
18:00
Աշխարհում մարդկային կուտակումներ ենթադրող բոլոր իրադարձությունները հետաձգվում են՝ Օլիմպիական խաղեր, հանրաքվեներ, կրոնական հավաքներ…Աշխարհում արտակարգ դրություն է:
Մարտի 31-ին, սակայն, Արցախում տեղի կունենան նախագահական ընտրություններ:
Ինչո՞վ են ընտրությունները գերակա կորոնավիրուսի հնարավոր տարածման վտանգի հանդեպ:
Մեդիա կենտրոնն այս և այլ հարցերի պատասխանները քննարկում է Իրազեկ քաղաքացիների միավորում ՀԿ ծրագրերի համակարգող Դանիել Իոաննիսյանի հետ:
Հայտարարություն
27.03.2020
17:00
Մենք՝ ներքոստորագրյալ կազմակերպություններս, գոհունակությամբ ենք ընդունել այն, որ ՀՀ կառավարությունը մարտի 25-ին վերանայեց մարտի 16-ի իր որոշումը և վերացրեց նոր կորոնավիրուսի հետ կապված խնդիրների լուսաբանման անհամաչափ սահմանափակումները։
«Որքանով է հայակական համացանցը պատրաստ գերծանրաբեռնված աշխատանքին»
27.03.2020
10:30
Մեդիա կենտրոնն իրականացրեց հեռավար հարցազրույց Կանադայում բնակվող Դավիթ Սանդուխչյանի՝ «Որքանով է հայակական համացանցը պատրաստ գերծանրաբեռնված աշխատանքին» թեմայով։ Դավիթ Սանդուխչյանն ինտերնետ ոլորտի իրավաբան է և հարցազրույցի ժամանակ կիսվում է իր մտահոգություններով և տեսլականով, խոսում հայաստանյան և համաշխարհային ինտերնետ կապի որակի, առկա մարտահրավերների և լուծումների մասին։
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Միջոցառում
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ