«Բնապահպանության խնդիրներն ու ռիսկերը. առաջարկներ ուղղված նոր կառավարությանը»
22.05.2018
11:00
Բնապահպանության ոլորտում առկա խնդիրների, լուծումների և նոր կառավարությանն ուղղված իրենց առաջարկների մասին մայիսի 22-ին Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցած քննարկմանը բարձրաձայնեցին բնապահպանները:

«ԷկոԼուր» տեղեկատվական ՀԿ-ի նախագահ Ինգա Զարաֆյանն ասաց, որ իրենց առաջին պահանջն է բարձրացնել կառավարության հաշվետվողականությունը քաղաքացիական հասարակության առջև:

«Մենք առաջարկում ենք հրաժարվել կոլեկտիվ պատասխանատվությունից: Մենք ուզում ենք, որ կառավարության անդամները իրենց ստորագրություններով հաստատեն իրենց այս, կամ այն որոշումը: Երկրորդ` անպայման պետք է ապահովել թափանցիկություն, երրորդ` մենք առաջարկում ենք քննարկել բոլոր կառավարության ծրագրերը և որոշումները քաղհասարակության հետ»,-ասում է Զարաֆյանը:

Նա հավելում է, որ բնապահպանները առաջնահերթություն են համարել Ամուլսարի և Թեղուտի հանքավայրերի խնդիրները:

«Սևանա լճի խնդիրները նույնպես հրատապ է մեզ համար, ամեն տարի բարձրանում է Սևանից հավելյալ ջրառի հարցը: Մենք պահանջում ենք ընդհանրապես հանել այդ հարցը օրակարգից, որովհետև լիճը արդեն իսկ շատ վիճակում է: Մյուս առաջարկը վերաբերվում է Արարատյան դաշտին, որի ստորգետյնա ջրերը օգտագործվել են ձկնաբուծարանների համար և ստեղծվել է կատաստրոֆիկ մի վիճակ: Եվ փոքր ՀԷԿ-երի մասին պետք է այլ հսկողություն լինի, մենք վաղուց անցել ենք շեմը, որ ջրային ռեսուրսը կարելի է օգտագործել փոքր ՀԷԿ-երի համար»,-ասում է Զարաֆյանը:

Աշխարհագրագետ, Հայկական բնապահպանական ճակատի ներկայացուցիչ Լևոն Գալստյանն ասում է , որ երկար տարիներ Հայաստանում էկոլոգիական բաղադրիչը եղել է ամենավերջին տեղում բոլոր գաղափարախոսությունների մեջ:

Նա հույս է հայտնում, որ թավշյա հեղափոխությունից հետո, կառավարության գիտակցության մեջ նույնպես  կարող է հեղափոխություն տեղի ունենալ:

«Այս պահին ես դա ցավոք չեմ տեսնում, որովհետև նորից խոսվում է տնտեսական շահը գերադասելու մասին, հետո նոր էկոլոգիական շահի մասին: Էկոլոգիական անվտանգությունը հավասար է ռազմական անվտանգությանը: Մենք ունենք հանքարդյունաբերություն Հայաստանում, որը տալիս է ՀՆԱ-ի 3 տոկոսը և 10 հազար ժամանակավոր աշխատատեղեր: Հանքերի տված հասույթն էլ ժամանակավոր է, քանի որ հանքերը ունեն 5-10 տարի կյանք, մենք ընդամենը ունենք մի քանի հանք, որ 50 տարուց ավելի գոյություն ունեն»,- ասում է Գալստյանը:

Նա շեշտում է, որ նոր կառավարությունը պետք է կշռադատված, հիմնավորված հաշվարկի նոր հանքերի շահագործումը (Ամուլսար, Թեղուտ, Լիճք), թե դրանց բերած օգուտները  որքանով են համատեղելի հանքերի հասցրած վնասների հետ:

Բնապահպանները Կառավարությանն ուղղված իրենց առաջարկների փաթեթում առանձնացնում են մի քանի կետ կապված հանքարդյունաբերության ոլորտի հետ:

  • Ուժը կորցրած ճանաչել Ամուլսարի ոսկու հանքավայրի շահագործման ծրագրին տրված 2016թ-ի ՀՀ բնապահպանության նախարարության փորձաքննական դրական եզրակացությունը` պայմանավորված Ամուլսարի ծրագրում ի հայտ եկած նոր հանգամանքներով (Ավստրալական «Blue Minerals Consultancy», ամերիկյան «Buka Environmental» և կանադական «Clear Coast Consulting, Inc.» ընկերությունների ուսումնասիրությունն ու տրված եզրակացություններ) և դադարեցնել Ամուլսարի ծրագիրը:
  • Ճանաչել կառավարության և «Թեղուտ» ՓԲԸ-ի պատասխանատվությունը Լոռու մարզի Շնող համայնքի տարածքում շրջակա միջավայրի ոչնչացման, անդրսահմանային ջրերի (Դեբեդ գետ) աղտոտման, տեղի բնակչության սոցիալական մակարդակի իջեցման համար, գնահատել պատճառված վնասների չափերը, ապահովել վնասների համարժեք գումարների վերականգնումը ՀՀ պետական բյուջե, ընկերության ղեկավարությանը պարտավորեցնել` ներկայացնելու հողերի, անտառների ոչնչացման, ջրերի աղտոտման կանխարգելմանն ուղղված նոր պլան և պարտավորեցնել փոխհատուցում վճարել տեղի բնակիչներին պատճառված վնասների դիմաց: 
  • Դադարեցնել նոր հանքերևակումների հաշվին հանքարդյունաբերության էքստենսիվ զարգացման գործընթացը` ապահովելով ՀՀ որդեգրած կայուն զարգացման ճանապարհը:
  • Դադարեցնել բնության հատուկ պահպանվող տարածքներում և նրանց պահպանման գոտիներում հանքերի շահագործումը և հանքավայրերի հետազոտությունները։
  • Դադարեցնել Քաջարանի պղնձամոլիբդենային հանքավայրի, Ագարակի պղնձամոլիբդենային հանքավայրի, Շամլուղի պղնձի հանքավայրի, Ախթալայի բազմամետաղային հանքավայրի, Սոտքի ոսկու հանքավայրի, Շահումյանի ոսկի բազմամետաղային հանքավայրի ինտենսիվ շահագործումը արդյունահանման ծավալների մեծացման հաշվին այնքան ժամանակ, մինչև չվերացվեն շրջակա միջավայրին պատճառված վնասները և չներկայացվեն շրջակա միջավայրի աղտոտումը կանխարգելող և վերացնող մեխանիզմներ: 

«Էկոլոգիական իրավունք» ՀԿ-ի ներկայացուցիչ Արթուր Գրիգորյանը, ով նույնպես մասնակցում էր քննարկմանը, ներկայացնում է Հայաստանում հանքարդյունաբերությունիցստացված տնտեսական ցուցանիշները:

«2,5 տոկոս ՀՆԱ, սա հանքարդյունաբերության տված ցուցանիշներն են վերջին 5 տարվա համար, և 0, 8 տոկս աշխատաշուկա, այն դեպքում, երբ գյուղատնտեսությունը 15 տոկոս է տալիս: Ասում են նաև, որ հանքարդյունաբերությունը ապահովում է ՀՀ-ից արդյունահանվող ապրանքների շուրջ 1/3-ը, մոտ 600 մլն դոլարի մասին է  խոսքը»,-ասում է  Գրիգորյանը:

Ըստ նրա`տուրիզմն ու գյուղատնտեսությունը առավելապես խոցելի ոլորտներ են հանքարդյունաբերության կողքին:

«Կառավարման համակարգը ամբողջությամբ պետք է վերանայի իր մոտեցումները»,- ասում է Գրիգորյանը:

«Հանուն կայուն մարդկային զարգացման» ՀԿ նախագահ Կարինե Դանիելյանն էլ կարծիք հայտնեց, որ Ազգային անվտանգության խորհրդում պետք է լինի բնապահպանության նախարարության ներկայացուցիչը:

«Մենք առաջարկել ենք բացառել հանքարդյունաբերության զարգացումը որպես ՀՀ զարգացման առաջնահերթ ուղղություններից մեկը: Երեկ մենք` մի խումբ մտահոգ մտավորականներով հանդիպել ենք Բնապահպանության նորանշանակ նախարարի հետ և ներկայացրել մեր առաջարկները: Նախարարը տեղյակ էր մեր նամակից և իրենց առաջարկությունները, որոնք պետք է ներառվեն կառավարության ծրագրի մեջ, որոշ կետերով համընկնում է մեր առաջարկություների հետ: Նախախարը նշեց, որ օգտվել է  մեր առաջարկություններից, ընդունում է դրանք և իր մտահոգությունները համահունչ են այն երևույթներին,  որի մասին մենք այսօր խոսում ենք»,-ասաց Դանիելյանը:

Քննարկման շարունակությունը դիտեք տեսագրությունում:

Լիլիթ Առաքելյան, Մեդիա կենտրոն ծրագրի խմբագիր/համակարգող:

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք [email protected] հասցեին:

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
Աշխատանքային իրավունքների պաշտպանության գործընթացը Հայաստանում
20.07.2021
12:00
Հուլիսի 20-ին՝ ժամը 12:00-ին, Մեդիա կենտրոնը կազմակերպեց առցանց քննարկում «Աշխատանքային իրավունքների պաշտպանության գործընթացը Հայաստանում» թեմայով:
Հայաստանի ջրային պաշարների կորուստները՝ պատերազմից հետո. ի՞նչ նոր լուծումներ են անհրաժեշտ
15.07.2021
11:54
Հուլիսի 15-ին, ժամը 11:00-ին, Մեդիա կենտրոնն անցկացրեց առցանց քննարկում «Հայաստանի ջրային պաշարների կորուստները՝ պատերազմից հետո. ի՞նչ նոր լուծումներ են անհրաժեշտ» թեմայով:
Ազգային անվտանգության շահերից ելնելով փակել տեղեկատվությունը. հիմնավորվա՞ծ է ԲՏԱ նախարարության նախագծի անհրաժեշտությունը
13.07.2021
13:00
Հուլիսի 13-ին՝ ժամը 13:00-ին, Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցավ քննարկում «Ազգային անվտանգության շահերից ելնելով փակել տեղեկատվությունը. հիմնավորվա՞ծ է ԲՏԱ նախարարության նախագծի անհրաժեշտությունը» թեմայով:
Առողջության իրավունք. դատական հայցեր «Ախթալայի լեռնահարստացման կոմբինատ»-ի և այլ կազմակերպությունների դեմ
07.07.2021
13:00
Հուլիսի 7-ին, ժամը 13:00-ին, Մեդիա կենտրոնի սրահում տեղի ունեցավ քննարկում՝ «Առողջության իրավունք. դատական հայցեր «Ախթալայի լեռնահարստացման կոմբինատ»-ի և այլ կազմակերպությունների դեմ» թեմայով:
Հայաստան-Նիդերլանդներ երկկողմ հարաբերությունները Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրի համատեքստում
07.07.2021
11:00
Հուլիսի 7-ին՝ ժամը 11:00-ին, Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցավ հարցազրույց-ասուլիս Հայաստանում Նիդերլանդների արտակարգ և լիազոր դեսպան Նիկոլաս Սխերմերսի հետ «Հայաստան-Նիդերլանդներ երկկողմ հարաբերությունները Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրի համատեքստում» թեմայով:

Հարցազրույցը Հայաստան-ԵՄ համաձայնագրի՝ քաղհասարակության հավաքական մոնիտորինգի ծրագրի շրջանակում էր: Նպատակը՝ նպաստել ՀՀ-ԵՄ հարաբերությունների վերաբերյալ հասարակության իրազեկվածության բարձրացմանը և ՀՀ քաղաքացիների համար այդ համագործակցության առավելությունների ներկայացմանը:
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Միջոցառում
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ