«Դե յուրե և դե ֆակտո սահմանադրական կարգերի հակասությունը»
04.07.2017
13:00
Հուլիսի 5-ը Հայաստանի Հանրապետության Սահանադրության օրն է: 1995թ. հուլիսի 5-ին նորանկախ Հայաստանն առջին անգամ համաժողվրդական հանրաքվեի միջոցով ընդունեց իր առաջին Սահմանդարությունը:

Այն ամբողջ պատմության ընթացքում փոփոխությունների է ենթարկվել 2 անգամ՝ 2005թ. և 2015թ.: Վերջին հանրաքվեով ՀՀ Սահմանադրությունը ենթարկվել է արմատական փոփոխությունների, և եթե 1995թ. մենք որպես պետական կառավարման մոդել ընտրեցինք կիսանախագահական հանրապետությունը՝ նախագահի ուժեղ ինստիտուտով, ապա 2015թ. սահմանադրական փոփոխություններով Հայաստանը անցում կատարեց մաքուր խորհրդարանական կառավարման մոդելի: 

Մեր խնդիրը սահմանադրության մեջ չէ, այլ սահմանադրության տեքստով սահմանաված խաղի կանոններին չհետևելու մեջ է:

Մեդիա կենտրոնում հուլիսի 4-ին տեղի ունեցած «Դե յուրե և դե ֆակտո սահմանադրական կարգերի հակասությունը» խորագրով քննարկման ընթացքում բանախոսներ սահմանադրագետ Արմեն Մազմանյանը, քաղաքագետ Արմեն Գրիգորյանը և  «Քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտի» ՀԿ-ի նախագահ Արտակ Կիրակոսյանը իրենց կարծիքները ներկայացրեցին թեմայի վերաբերյալ:

Բանախոսներն ընդունում են, որ ՀՀ Սահմանադրությունը խնդիրներ ունի իրական կյանքում կիրառաության առումով, որի համար իրենց մեղքի բաժինն ունեն թե իշխանությունները, և՝ թե հասարակությունը: Սահմանադրագետ Արմեն Մազմանյանը այդ հակասությունը բացատրում է նաև այն հանգամանքով,  որ մեր հանրությունը դեռևս պատրաստ չէ առաջնորդվել այդ հանրային պայմանագրով:

«Սահմանադրությունը հանրային գիտակցության մեջ, որպես հանրային պայմանագիր, որը բխում է մեր բոլորի շահերից, ցավոք սրտի արտացոլված չէ և չի ընկալվում»,-նշում է Արմեն Մազմանյանը՝ հավելելով, որ սահմանդրության  հանրային իրական պայմանագիր չդառնալը ոչ թե սահմանդրության խնդիրն է, այլ պայմանավորված է հասարակական- քաղաքական գիտակացության և գործընթացների զարգացումների դինամիկայով:

Քաղաքագետ Արմեն Գրիգորյանը, ով 2015թ. սահմանադրական փոփոխությունների ընթացքում «Ոչ»-ի շարժման կազմակերպիչներից էր և դեմ էր սահմանադրության փոփոխությանը,  ՀՀ Սահմանադրության նորմերի կիրառության հետ կապված  խնդիրների պատճառը հիմնականում քաղաքական ոլորտում է տեսնում: Վերջինս այդ խնդիրները դիտարկեց նոր ընդունված սահմանադրության համատեքստում:

«2015թ. ՀՀ Սահմանադրությունը փոխեցին ոչ թե ժողովրդավարությունը զարգացնելու կամ երկրի կառավարման արդյունավետությունը բարձրացնելու համար, այլ մեկ նպատակ կար և դա արվում էր մեկ մարդու համար, այդ մեկ մարդը Սերժ Սարգսյանն էր»,- ասում է քաղաքագետը:

Նա մտավախություն ունի, որ ՀՀ իշխանությունները սահմանադրությունը փոխել են միայն այն պատճառով, որ գործող նախագահ Սերժ Սարգսյանը հնարավորություն ունենա երրորդ անգամ հավակնելու երկրի ղեկավարի պաշտոնոնին:

«Քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտի» ՀԿ-ի նախագահ Արտակ Կիրակոսյանը անդրադառնալով ՀՀ Սահմանադրությանը մարդու իրավունքների հիմնավոր պաշտապանության համատեքստում, նշում է, որ իրականում միայն քաղաքական իրավունքների պաշտպանությունը՝ խոսքի իրավունք, հավաքների ու ասոցացիաներ կազմակերպելու ու կազմելու իրավունքներ, ավտոմատ կերպով չի կարող հանգեցնել սոցիալական իրավունքների պաշտպանությանը:

«Քաղաքական իրավունքների առումով բալանասավորված ու գուցե մի քիչ ավելի լավ իրավիճակ ունենք այս սահմանադրությամբ, բայց մենք շատ լավ հասկանում ենք, որ այսօր սոցիալական խնդիրների մասով՝ տնտեսական բարիքների բաշխում և այլն, որևէ բալանս չկա: Կարելի է պատկերացնել, որ օլիգարխիկ համակարգը շարունակական կմնա, եթե խոսքի ազատություն էլ ունենաս և նույնիսկ ընտրության իրավունք»,- ասում է Արտակ Կիրակոսյանը: Վերջինս բերում է Վրաստանի ու Մոլդովայի օրինակ, որտեղ քիչ թե շատ տեղ են ունենում ազատ ու արդար ընտրություններ, սակայն դրանով չի լուծվել սոցիալական խնդիրների պաշտպանության և երկրի զարգացման խնդիրները:

Սահմանադրագետ Արմեն Մազմանյանը չհամաձայնվելով վերոհիշյալ կարծիքի հետ, նշում է, որ սոցիալական իրավունքների իրացումը սերտորեն կապված է քաղաքական իրավունքների իրացման հետ: Նրա կարծիքով խնդիրը սահմանադրության մեջ չէ, այլ սահմանադրության տեքստով սահմանաված խաղի կանոններին չհետևելու մեջ է:

«Ի՞նչ սոցիալ-տնտեսական զարագացման մասին կարող ենք խոսել, երբ մենք չունենք անկախ դատարաններ, չունենք իշխանության ճյուղերի հստակ տարանջատում: Տնտեսական զարգացումը մեր պարագայում անմիջականորեն բխում է քաղաքական ինստիտուտների զարգացվածությունից»,- մասնավորապես նշեց Արմեն Մազմանյանը:

Արմեն Գրիգորյանը այսօր ֆունդամենտալ խնդիր է համարում սահմանադրության միջոցով իշխանության կողմից վերարտադրության խնդիր լուծելը:

«Ցանկացած ժողովրդավարությունը ինքը դինամիկ է և զարգացող հասարակություններում ամենակարևոր բաներից մեկն այն է, որ իշխանություն է փոխվում, նույնիսկ եթե որոշակի հաջողությունների է գրանցում այդ իշխանությունը, փոփոխության հնարավորություն կա», -նշում է Արմեն Գրիգորյանը:

Քաղաքագետն համոզված է, որ Հայաստանի խնդիրները գալիս են մի կետից, որից կարող է բխել տարբեր ինստիտուտների արդյունավետ աշխատանքը, իսկ այդ կետը ազատ ու արդար ընտրությունների պակասն է:

«Ազատ ու արդար ընտրությունների պակասը բերում է իշխանության մոնոպոլիզացիայի», -կարծիք է հայտնում Արմեն Գրիգորյանը:

Քննարկման շարունակությունը դիտեք այստեղ: 

 

 

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
«Ի՞նչ անի խաղաղ բնակչությունը, երբ կրակում են սահմանի մյուս կողմից. ԱԻՆ-ը զգուշացնում է»
03.08.2020
14:00
Օգոստոսի 3-ին, ժամը 14:00-ին, Մեդիա կենտրոնը կազմակերպեց առցանց քննարկում «Ի՞նչ անի խաղաղ բնակչությունը, երբ կրակում են սահմանի մյուս կողմից. ԱԻՆ-ը զգուշացնում է» թեմայով:
«Կին իրավապաշտպանները քայլեր են ձեռնարկում Հայաստանում գենդերային բռնության դեմ»
31.07.2020
11:00
Հուլիսի 31-ին՝ ժամը 11։00-ին, «Մեդիա կենտրոն»-ը տեսակապի միջոցով կազմակերպեց մամուլի ասուլիս․ ներկայացվեց «Կին իրավապաշտպանները քայլեր են ձեռնարկում Հայաստանում գենդերային բռնության դեմ» ծրագիրը։

«Սարի թաղի գործ. 4 տարի անց. ինչո՞ւ է նախաքննությունն դոփում տեղում»
29.07.2020
14:00
Հուլիսի 29-ին՝ ժամը 14:00-ին, «Մեդիա կենտրոն»-ը տեսակապի միջոցով կազմակերպում է քննարկում «Սարի թաղի գործ. 4 տարի անց. ինչո՞ւ է նախաքննությունն դոփում տեղում» թեմայով:

«Որքանո՞վ է առողջապահությունը հասանելի ոչ COVD-ով հիվանդներին. որքանո՞վ են անվտանգ ու հասանելի պոլիկլինիկաները»
27.07.2020
12:00
Հուլիսի 27-ին՝ ժամը 12:00-ին, «Մեդիա կենտրոն»-ը տեսակապի միջոցով անցկացրեց մամուլի ասուլիս «Որքանո՞վ է առողջապահությունը հասանելի ոչ COVD-ով հիվանդներին. որքանո՞վ են անվտանգ ու հասանելի պոլիկլինիկաները» թեմայով:
«Ազգային անվտանգության ռազմավարություն. գոյատևմա՞ն, թե՞ զարգացման ուղենիշ»
22.07.2020
12:00
Հուլիսի 22-ին, ժամը 12:00-ին, Մեդիա կենտրոնն անցկացրեց առցանց քննարկում «Ազգային անվտանգության ռազմավարություն. գոյատևմա՞ն, թե՞ զարգացման ուղենիշ» թեմայով:

Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Միջոցառում
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ
06-07-2020

«Քաղաքացիական հասարակությունը համավարակի ժամանակ և դրանից հետո - 5. Ինչպե՞ս է այն ազդում մարդու իրավունքների...

06-07-2020

«Քաղաքացիական հասարակությունը համավարակի ժամանակ և դրանից հետո - 5. Ինչպե՞ս է այն ազդում մարդու իրավունքների...

27-03-2020

Մեկ շաբաթվա ընթացքում նոր տիպի կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը Թուրքիայում տասնապատկվել է, մահացել է 75 մարդ:...