«Կոռուպցիոն ռիսկեր պաշտպանության ոլորտում». նոր զեկույցի ներկայացում
27.06.2016
11:00
Մեդիա կենտրոնում անցկացված «Կոռուպցիոն ռիսկեր պաշտպանության ոլորտում» թեմայով քննարկմանը մասնակցում էին «Թրանսփարենսի ինթերնեյշնլ» հակակոռուպցիոն կենտրոնի փոխտնօրեն Սոնա Այվազյանը և կենտրոնի փորձագետ Արտակ Մանուկյանը:

«Ապրիլ ամսին մենք ականատես եղանք, որ պաշտպանության ոլորտի կոռուպցիան ոչ միայն պարզապես պետբյուջեի վրա կարող է ազդել, այլև կյանքեր արժենալ»,- հունիսի 27-ին «Կոռուպցիոն ռիսկեր պաշտպանության ոլորտում. նոր հետազոտության ներկայացում» թեմայով ասուլիսի ընթացքում հայտարարեց Սոնա Այվազյանը:

Հետազոտության համաձայն՝ ուսումնասիրված 114 երկրների թվում Հայաստանը գտնվում է բարձր կոռուպցիոն ռիսկեր պարունակող երկրների շարքում՝ 17 այլ երկրի հետ մեկտեղ: Հայաստանի հետ նույն խմբում են գտնվում Ուկրաինան, Պորտուգալիան, Թուքիան, իսկ ավելի վատ վիճակում են Ադրբեջանը, Ուզբեկստանը, Տաջիկստանը:

«2013 թվականին կենտրոնի Գլոբալ կոռուպցիոն բարոմետրի ուսումնասիրությունը բացահայտել է, որ Հայաստանի բնակչության 47 %-ը կարծում է, որ պաշտպանության հաստատություններում առկա է կոռուպցիա: 47 տոկոսը քաղաքացիների բավականին լուրջ թիվ է եւ պաշտպանության ոլորտն այնքանով է կարեւոր, որ երկրի անվտանգությանն է վերաբերում» ,-նշեց բանախոսը:

Նա ընդգծեց, որ իրենք հանգել են այն եզրակացության, որ ԱԺ Պաշտպանության, Ազգային անվտանգության եւ Ներքին գործերի հանձնաժողովի կողմից վերահսկողությունն այնքան ուժեղ չէ, ինչը պայմանավորված է որոշ տվյալների գաղտնիությամբ, ինչպես նաեւ այդ հանձնաժողովի կարողություններով:

«Մենք տեղյակ չենք` որքանով են մանրամասն այդ բյուջեներն ու հաշվետվությունները վերահսկվում և ուսումնասիրվում: Մենք տեղյակ ենք, որ ինչ բյուջե ներկայացնում են, ամեն դեպքում հաստատվում է հանձնաժողովի կողմից, արտաբյուջետային միջոցներն առհասարակ չեն վերահսկվում: ՊՆ-ն որքան գումար ուզում է, տրվում է, և պատշաճ վերահսկողություն չի իրականացվում»,- ընդգծեց Այվազյանը:

Ըստ նրա, Վերահսկիչ պալատի եւ ներքին աուդիտի ստուգումների մասին հրապարակած տվյալներ չկան, եւ պարզ չէ ընդհանրապես ստուգումներ եղել են, թե` ոչ. «ՊՆ-ն բաժնեմաս ունի 11 ձեռնարկություններում, սակայն մենք գաղափար չունենք, թե ինչպիսի ծախսեր ու եկամուտներ ունեն այդ ձեռնարկությունները: Դրանց տվյալները որեւէ տեղ չեն հրապարակվում: Դուք լսել եք «Հայրենիք» եւ «Մարտիկ» հիմնադրամների մասին, առաջինը օգնում է ՊՆ արտաբյուջետային միջոցներով, իսկ «Մարտիկ» հիմնադրամի մասին առհասարակ, մութ է ամեն ինչ, որտեղից են գոյանում, ինչ ուղղություններով են ծախսվում միջոցներըր: Ինչ կապ ունեն բարձրաստիճան պաշտոնատար անձինք դրա հետ, ինչպես են նրանք հավաքում այդ գումարները: Դա կարող է տարրական լինել կամ փողերի լվացման հնարավորություն կամ պարզապես շորթման՝ տարբեր մարդկանցից եւ հիմնադրամի ստեղծման, որի նպատակն էլ շատ կասկածելի է»:

Սոնա Այվազյանն անդրադարձավ նաեւ ընտրական գործընթացներում առկա կոռուպցիոն դրսեւորումներին:

«Ընտրությունների ժամանակ, փաստորեն, զինվորները քվեարկում են իրենց տարածքում գտնվող զորամասերում: Զինվորներն իրենց, այսպես կոչված, ընտրությունը կատարում են կա՛մ հրամանատարների ցուցումով, կա՛մ անգիտության մեջ, քանի որ նրանց համար քարոզչությունն արգելված է: Նրանք դիտում են Հ1-ը, որը բոլորովին օբյեկտիվ չի լուսաբանում քարոզարշավը, և նրանք չեն կարող սեփական կարծիք ձևավորել: Նրանց ընտրության տանում են խմբերով կամ առնվազն հոգեբանական ճնշում են գործադրում ընտրությունից առաջ»,- նշեց բանախոսը:

«Թրանսփարենսի ինթերնեշնլ» հակակոռուպցիոն կենտրոնի փորձագետ Արտակ Մանուկյանն էլ, ներկայացնելով թվային թվյալներ, նախ նշեց, որ Հայաստանն առաջին տասնյակում է այն երկրների շարքում, որոնց պաշտպանական բյուջեն ՀՆԱ-ում ամենախոշորներից է: 

Ըստ զեկույցի՝ 2014թ. պաշտպանության բնագավառին ուղղված բյուջետային ծախսերը կազմել են շուրջ 190 մլրդ դրամ (կամ 2014թ ՀՆԱ-ի մոտ 3.9%): 2015թ. պաշտպանության բնագավառին ուղղված բյուջետային ծախսերը մի փոքր աճել են` կազմելով 198.5 մլրդ: Չնայած այդ հանգամանքին ՀՆԱ-ի համեմատ պաշտպանության բնագավառի ծախսերը մնացել են գրեթե նույն մակարդակի վրա (3.9%): Պաշտպանության ծախսերը 2014-2015 թվականներին կազմել են ընդհանուր ծախսերի 14-15%-ը կամ ՀՆԱ-ի շուրջ 4%-ը: Այս ցուցանիշով Հայաստանն ընդգրկված է ամենամեծ մասնաբաժին ունեցող երկրների տասնյակում, իսկ տարածաշրջանի ցուցանիշներից ավելին է մոտ 2.4 անգամ (Համաշխարհային բանկի տվյալներով՝ Եվրոպայում և Կենտրոնական Ասիայում միջինն արձանագրվել է 1.8%):

2014թ․-ին e-gov.am կայքում որպես հանրային տեղեկատվություն ներկայացված պայմանագրային բազայում առկա են 11364 ձեռքբերման մասին տվյալներ, որոնց համաձայն ՊՆ կողմից իրականացվել է 94 մեկ անձից ձեռքբերում (ներկայացվածի 0.8%)` 1371 մլն դրամ արժողությամբ:

Արտակ Մանուկյանը նկատեց, որ մեկ անձից գնումների հետ կապված տեղեկատվությունը ներկայացվում է թերի, քանի որ կայքը ներկայացնում է ընդամենը 50 պայմանագիր՝ շուրջ 295 մլն դրամի արժողությամբ, այսինքն՝ ընդհանուր մեկ անձից ձեռքբերումների 21%-ը: ՙՓաստորեն, ֆիլտրելու պարագայում 2014թ. ոչ գաղտնի համարվող գնումների մոտ 80%, մեծ հաշվով, հասանելի չէ հանրությանը՚,- նշեց փորձագետը՝ ընդգծելով, որ ՊՆ կողմից իրականացված 2014թ. 1371 մլն դրամի հասնող մեկ անձից գնումները ավելի քան 10 անգամ գերազանցում են 2014թ. ԳԱԿ-ի հաշվետվության մեջ ներկայացված 116մլն-ը:
Բանախոսի գնահատմամբ՝ մեկ անձից գնումներում կան մի շարք ռիսկային պայմանագրեր:

«Օրինակ` տպագրություն է իրականացվում փոխկապակցված ընկերություններից` «Հենակետ» ՓԲԸ եւ «Զինառ» ՓԲԸ:/ Զեկույցի համաձայն՝ 2014թ. մեկ անձից ձեռքբերումներով իրականացված ընթացակարգերի թվաքանակի մոտ 27%-ը բաժին է ընկնում ՊՆ ենթակայության ներքո գտնվող «Զինառ» ՓԲԸ-ին և «Հենակետ» ՓԲԸ-ին: Առաջինը 2014թ. 17 ճաշկերույթի ծառայություն է մատուցել՝ 14.5 մլն դրամ արժեքով, իսկ ՙՀենակետ՚ՓԲԸ-ն 2015թ. 81 մլն դրամի թերթի տպագրության պայմանագրով հատկացված գումարից միայն 12 մլն դրամն է ծախսել նշված նպատակով, իսկ մնացածը հատկացվել է այլ տպագրության համար/: Ի դեպ, ասեմ, որ այստեղ «Հայ զինվոր» թերթի տպագրությունը ներառված չէ, այսինքն, բացի դրանից էլի ինչ-որ տպագրություն է իրականացվում, որը որ տեսանելի չէ»,- նշեց փորձագետը:

Արտակ Մանուկյանի խոսքերով, ռիսկերից մեկը տեղեկատվության ոչ ամբողջական հրապարակումն է. «Երբ դուք ասում եք` գրիչ, դա բավարար չէ, որպեսզի մատակարարը հասկանա` ինչ տեսակի գրիչ եք դուք ուզում, որովհետեւ գրիչ մեկը կարող է հասկանալ Փինկերտոն եւ մյուսը կարող է հասկանար 60 դրամանոց գրիչ և, ըստ այդմ, հայտեր ներկայացնել»: Արտակ Մանուկյանը պահանջների նման ոչ ամբողջական հրապարակման օրինակներից առանձնացրեց 160 միլիոնով կնքված` ինժեներական վերանորոգման պահեստամասեր գնելու պայմանագիրը: «Այսինքն` եթե դուք հայտ եք ստանում ինժեներական վերանորոգման պահեստամասեր, եթե դուք չգիտեք ինչի մասին է խոսքը, ինչ իմանաք, ի՞նչ է դրա տակ ներառվելու»:

«Մեդիա կենտրոնի» հարցին՝ ՊՆ նյութատեխնիկական ապահովման դեպարտամենտի նորանշանակ պետ Մովսես Հակոբյանը վերջերս հանդիպումներ ունեցավ ՊՆ-ին ապրանք մատակարարող ընկերությունների հետ եւ հայտարարեց, որ այսուհետ պատվիրատուն, ապրանք ընդունողը եւ մրցույթ հայտարարողը տարանջատվելու են, արդյոք այս փոփոխությունն առավել արդյունավետ կդարձնի՞ պետական գնումները, Արտակ Մանուկյանը պատասխանեց, որ գործիքը դրական է եւ կարող է որոշակիորեն նվազեցնել ռիսկերը:

Արևիկ Սահակյան, «Մեդիա կենտրոն» ծրագրի համակարգող:

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք [email protected] հասցեին:

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
«Արցախում ընտրությունները կկայանան ցանկացա՞ծ եղանակի»
27.03.2020
18:00
Աշխարհում մարդկային կուտակումներ ենթադրող բոլոր իրադարձությունները հետաձգվում են՝ Օլիմպիական խաղեր, հանրաքվեներ, կրոնական հավաքներ…Աշխարհում արտակարգ դրություն է:
Մարտի 31-ին, սակայն, Արցախում տեղի կունենան նախագահական ընտրություններ:
Ինչո՞վ են ընտրությունները գերակա կորոնավիրուսի հնարավոր տարածման վտանգի հանդեպ:
Մեդիա կենտրոնն այս և այլ հարցերի պատասխանները քննարկում է Իրազեկ քաղաքացիների միավորում ՀԿ ծրագրերի համակարգող Դանիել Իոաննիսյանի հետ:
Հայտարարություն
27.03.2020
17:00
Մենք՝ ներքոստորագրյալ կազմակերպություններս, գոհունակությամբ ենք ընդունել այն, որ ՀՀ կառավարությունը մարտի 25-ին վերանայեց մարտի 16-ի իր որոշումը և վերացրեց նոր կորոնավիրուսի հետ կապված խնդիրների լուսաբանման անհամաչափ սահմանափակումները։
«Որքանով է հայակական համացանցը պատրաստ գերծանրաբեռնված աշխատանքին»
27.03.2020
10:30
Մեդիա կենտրոնն իրականացրեց հեռավար հարցազրույց Կանադայում բնակվող Դավիթ Սանդուխչյանի՝ «Որքանով է հայակական համացանցը պատրաստ գերծանրաբեռնված աշխատանքին» թեմայով։ Դավիթ Սանդուխչյանն ինտերնետ ոլորտի իրավաբան է և հարցազրույցի ժամանակ կիսվում է իր մտահոգություններով և տեսլականով, խոսում հայաստանյան և համաշխարհային ինտերնետ կապի որակի, առկա մարտահրավերների և լուծումների մասին։
Խոշտանգումը շարունակում է խնդիր մնալ անգամ հեղափոխությունից հետո. Արա Ղարագյոզյան
26.03.2020
20:02
Երեկ՝ մարտի 25-ին, Վերաքննիչ դատարանը մասնակի բավարարել է խոշտանգման գործով տուժող ճանաչված քաղաքացու շահերի պաշտպան Արա Ղարագյոզյանի ու դատախազ Վարդգես Սարգսյանի բողոքները՝ բեկանելով Տավուշի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի խոշտանգման գործով ամբաստանյալի նկատմամբ արդարացման դատավճիռը, գործը ուղարկելով առաջին ատյանի դատարան՝ նոր ծավալով քննության։
Սովորենք սիրել ու պահպանել միմյանց
26.03.2020
19:54
Ինչպե՞ս հաղթահարել կորոնավիրուսի տարածմամբ պայմանավորված՝ մեկ ամիս (գուցե ավելի) տնից դուրս չգալու անորոշությունը: Ի՞նչ լուծումներ են առաջարկում հոգեբանները՝ նվազագույն էմոցիոնալ կորուստներով հաղթահարելու համաշխարհային մասշտաբի այս ճգնաժամը: Այս և մի շարք այլ հարցերի շուրջ ենք զրուցել «ԱՅԳ» հոգեբանական ծառայությունների կենտրոնի տնօրեն Վարուժան Մելքոնյանի հետ: