Գործադիրն ավելացնում է պարտքային բեռն առանց տնտեսության զարգացման լուրջ հեռանկարների. տնտեսագետ
20.11.2015
15:00
2011 թվականից Հայաստանի արտաքին պարտքի տարեկան մոտ 7 տոկոս ավելացումը երկրի համախառն ներքին արդյունքի իրական աճի բացակայության պայմաններում հղի է վտանգներով: Տնտեսական աճի ցածր տեմպերի տևական պահպանման պարագայում հավանական է, որ կառավարությունը խնդիրներ ունենա արտաքին պարտքի սպասարկման տեսանկյունից: Այս մասին «Մեդիա կենտրոնում» նեյեմբերի 20-ին կայացած մոմլո ասուլիսին հայտարարեց տնտեսագետ Արտակ Մանուկյանը:

Անցած շաբաթ ՀՀ կառավարությունը հավանության արժանացրեց երկու վարկային համաձայնագիր, որոնցով հանրապետությունը ընդհանուր առմամբ կստանա 128.5 միլիոն դոլարի վարկ: Մինչ այդ կառավարությունը հավանության է արժանացրել 300 միլիոն դոլարի ևս մեկ վարկային համաձայնագիր Եվրասիական զարգացման բանկի հետ: Դրանից մեկ շաբաթ առաջ որոշում է կայացվել 153 միլիոն դոլարի վարկային միջոցներ ներգրավվել Ասիական զարգացման բանկից: 16.3 միլիոն դոլարի վարկ կառավարությունը ներգրավելու է Արժույթի միջազգային հիմնադրամից: Այսպիսով երեք շաբաթվա ընթացքում գործադիրը 597.8 միլիոն դոլարի նոր վարկային պատրականություններ է վերցրել՝ ավելացնելով այն արտաքին պարտքին:

Ըստ Ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալների՝ Հայաստանի ընդհանուր արտաքին պարտքը սեպտեմբերի 30-ի դրությամբ կազմել է 4.07 միլիարդ դոլար կամ ՀՆԱ-ի մոտ 40%: Հաշվի առնելով ներգրաված վերջին վարկային պարտավորությունները՝ այդ թիվն արդեն հասել է 4.6 միլիարդ դոլարի, կամ որ նունն է ՀՆԱ-ի 46%-ը: Մինչև տարվա վերջ կառավարության կանխատեսմամբ արտաքին պարտքը կազմի ՀՆԱ-ի 48,3%-ը, իսկ հաջորդ տարի պարտքային բեռը կավելանա մինչև 49,4%:

Հատկանշական է արտաքին պարտքի ցուցանիշները Ռուսաստանի դեպքում կազմում է 17,8 %, Ղազախստանի պարագայում՝ 14,9%, Ղրղզստանի՝ 53%, Ուկրաինայի՝ 71,2%, իսկ հարևան Վրաստանի պարագայում՝ 34,8%:

Կառավարությունում, հղում կատարելով ԱՀԿ վերլուծության տվյալներին, նշում են, որ երկրի արտաքին պարտքը կառավարելիության տեսանկյունից կդառնա շատ ռիսկային, եթե այն անցնի ՀՆԱ-ի 60%: Նման կարծիք վերջերս Ազգային ժողովում կայացած բյուջեի քննարկումներին հայտնեց նաև ֆինանսների նախարար Գագիկ Խաչատրյանը: Միևնույն ժամանակ նա հավելեց, որ եթե ապագայում կառավարությանը չհաջողվի ապահովել երկրում բարձր տնտեսական աճ, ապա այն կբախվի լուրջ խնդիրների:

«Մեդիա կենտրոնը» արտաքին պարտքի վերաբերյալ ասուլիսը կազմակերպելիս դեռ մեկ շաբաթ առաջ հրավեր է ուղարկել ՀՀ Ֆինանսների նախարարություն, որպեսզի գերատեսչության ներկայացուցիչը մասնակցի քննարկմանը և հանդես գա պարզաբանուներով: Սակայն նախարարությունում գերադասեցին ձեռնպահ մնալ՝ հայտնելով, որ զբաղված են հաջորդ տարվա «բյուջեի նախագծի վերաբերյալ քննարկումներով»:

Հատկանշական է, որ նախօրեին կառավարության նիստին վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանը հորդորեց գործադիրի անդամներին չխուսափել լրատվամիջոցներից և հանդես գալ պարզաբանումներով հանրությանը հուզող հարցերի վերաբերյալ: Այդ հարցերի թվում նա նշեց նաև պետության վերցրած վարկային պարտավորությունների վերաբերյալ մամուլում արտահայտվող մտահոգությունները:

«…Յուրաքանչյուրս պետք է օգտագործի այս առիթը հանրության հետ ևս մեկ անգամ հաղորդակցվելու, հարց պարզաբանելու համար: Վերջերս անընդհատ հարցեր են բարձրացնում վարկերի մասին և այն նախարարությունները, գերատեսչությունները, որոնք որ իրականացնում են այդ ծրագրերը, ընդհանրապես տեղեկատվություն չեն տրամադրում հանրությանը: Հանձնարարում եմ բոլոր գերատեսչություններին, որոնք վարկային ծրագրեր են իրականացնում, այսօրվանից սկսած պարբերաբար հանրությանը տեղեկացնել իրականացվող ծրագրերի արդյունքների մասին՝ կոնկրետ ցուցանիշներով, ընթացքի հաջողություններով և դժվարություններով», - հայտարարեց Աբրահամյանը:

Արտակ Մանուկյանի կարծիքով, վարկային միջոցների ներգրավումը խնդհարահույց չէր լինի, եթե դրանք արդյունավետ օգտագործվեին, ուղղվեին տնտեսության իրական հատված, ստեղծեին բարիքներ, որոնք ապագայում կապահովեին երկրում տնտեսական աճ:

«Սակայն այժմ մենք տեսնում ենք այլ պատկեր: Վարկային միջոցները հիմնականում ուղղվում են ընթացիկ ծախսերի իրականացմանը, իսկ տնտեսության աճի տեմպերը նվազում են: Օրինակ՝ 2011 թ-ից սկսած կառավարությունը ներգրավել է տարեկան միջինը 7% վարկային միջոց, սակայն տնտեսությունը պաշտոնական տվյալներով աճել է ավելի ցածր տեմպերով: Այժմ էլ նույն պատկերն է. Կառավարությունը ներգրավում է մեծ վարկային պարտավորություններ, բայց հաջորդ տարվա բյուջեում տնտեսական աճը նախատեսված է 2,2%: Երբ վարկային պարտավորություններն աճում են ավելի արագ, քան երկրի տնտեսությունը, սա արդեն մտահոգիչ է», - նշեց նա:

Հաջորդ տարի արտաքին պարտքի սպասարկման համար բյուջետային միջոցներից հատկացվելու է 130 միլիարդ դրամ՝ մոտ 275 միլիոն դոլար, ինչը կազմում է պետբյուջեի մոտ 10%:

Պակաս մտահոգիչ չէ, ըստ բնախոսի, վարկային միջոցների ծախսման արդյունավետությունը: «Դրանք հիմնականում ուղղվում են ընթացիկ և ենթակառուցվածքային ծրագրերի իրականացմանը: Հատապես ենթակառուցվածքային ծրագրերի պարագայում, որը ենթադրում է շինարարական աշխատանքնեի իրականացում, կան մեծ կոռուպցիոն ռիսկեր», - ասաց նա՝ հավելելով, որ վարկերը ոչ միայն անարդյունավետ են օգտագործվում, այլև կոռուպցիոն լուրջ ռիսկեր են առկա պարտքային միջոցների իրացման շղթայում: Տնտեսության այս մոդելի պայմաններում, ըստ Մանուկյանի, նոր վարկային միջոցների ներգրավումն ավելացնելու է պարտքային բեռը առանաց տնտեսական զարգացման լուրջ հեռանկարների:  

Արշալույս Մղդեսյան, «Մեդիա կենտրոն» ծրագրի համակարգող-խմբագիր

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք [email protected]  հասցեին:

 

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
Անգամ արտակարգ դրության պայմաններում պատգամավորները շարունակում են դակել կառավարության որոշումները. Ավետիք Իշխանյան
02.04.2020
20:56
Արտակարգ դրության պայմաններում օրենսդիր մարմնի գործունեության վերաբերյալ «Մեդիա կենտրոնը» զրուցել է Հայաստանի Հելսինկյան կոմիտեի նախագահ, իրավապաշտպան Ավետիք Իշխանյանի հետ։
Հայտարարություն
02.04.2020
18:00
Մարտի 31-ին Ազգային ժողովն ընդունեց օրենսդրական փաթեթ, որը կոչված է Հայաստանում արտակարգ դրության պայմաններում կառավարությանը տրամադրել համավարակի տարածումը կանխելու լրացուցիչ գործիքներ՝ սահմանափակելով անձնական տվյալների պաշտպանության, մասնավոր և ընտանեկան կյանքի անձեռնմխելիության, հաղորդակցության ազատության և գաղտնիության իրավունքները։
Արցախում բազմակարծությունը հաղթեց. ընտրությունները միանշանա՛կ հաջողված են
01.04.2020
18:40
Մարտի 31-ին Արցախում տեղի ունեցած նախագահական ընտրություններում նախագահի թեկնածու Արայիկ Հարությունյանն ստացավ ձայների 49,26% -ը, Մասիս Մայիլյանը՝ 26,4%-ը, Վիտալի Բալասանյանը` 14,7%-ը։ Քանի որ թեկնածուներից որևէ մեկը 50 տոկոսից ավելի ձայն չի հավաքել, ապրիլի 14-ին Արցախում տեղի կունենա նախագահական ընտրությունների 2-րդ փուլը։
Նախագահական ընտրություններին զուգահեռ ՝անցկացվեցին նաև խորհրդարանական ընտրություններ: Ամենաբարձր՝ 40 % ձայն ստացավ Արայիկ Հարությունյանի գլխավորած «Ազատ Հայրենիք» քաղաքական ուժը։
Մեր զրուցակիցն է Գլոբալիզացիայի և տարածաշրջանային համագործակցության վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Ստեփան Գրիգորյանը:
Տոտալ վերահսկողության չինական մոդել․ ինչպես կաշխատի Հայաստանում․ Դավիթ Սանդուխչյան
01.04.2020
13:59
Ազգային ժողովը երեկ՝ մարտի 31-ին, երկրորդ անգամ արտահերթ նիստ հրավիրեց, երկրորդ ընթերցմամբ ընդունեց քաղաքացիների տեղաշարժը, հեռախոսազանգերի շրջանակը հասանելի դարձնելու նախագիծը: Ինչով էին պայմանավորված օրենսդիր մարմնի շուտափույթ գործողությունները: Ինչ նպատակ է հետապնդում իշխանությունն այս օրինագծով, որքանով է այն կիրառելի, ինչի մասին է խոսում միջազգային փորձը. այս և այլ հարցերի մասին Մեդիա կենտրոնը զրուցել է Կանադայում բնակվող իրավաբան Դավիթ Սանդուխչյանի հետ:
Փաշինյանի զանգը Լուկաշենկոյին կբնութագրեի որպես չհաշվարկված
31.03.2020
20:03
Այսօր՝ մարտի 31-ին, հայկական կողմի նախաձեռնությամբ տեղի է ունեցել Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի հեռախոսազրույցը: Այս լուրը տարածել է բելառուսական «Բելտա» տեղեկատվական գործակալությունը: Ըստ աղբյուրի՝ ի թիվս այլ հարցերի՝ «Լուկաշենկոն և Փաշինյանն արձանագրել են բնական գազի գնի բարձր մակարդակը՝ նշելով, որ այն ակնհայտորեն չի համապատասխանում համաշխարհային մակարդակին և ընդհանուր առմամբ ստեղծված իրավիճակին»: