«Պրոբացիոն ծառայության հայեցակարգում առկա են ռիսկային կետեր»
13.03.2015
11:00
Պրոբացիոն ծառայության ներդրումը մի շարք բարեփոխումների կհանգեցնի Հայաստանի քրեական արդարադատության համակարգում, սակայն մյուս կողմից ՀՀ Կառավարությանը ներկայացրած պրոբացիոն ծառայության հայեցակարգում դեռևս կան որոշակի խնդրահարույց կետեր: Վստահեցնում են հասարակական և պետական կառույցների ներկայացուցիչները մարտի 13-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցած քննարկմանը:

Պրոբացիոն ծառայության հայեցակարգը ամբողջացրել և կառավարություն է ներկայացրել ՀՀ Արդարադատության նախարարությունը:

Քանի որ Հայաաստանում քրեական գործերի մինչդատական քննության փուլում մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց մեծամասամբ կիրառվում է կալանավորումը, դրանով պայմանավորված  հանցանք կատարած անձանց նկատմամբ հիմնականում նշանակվում է պատիժ ազատազրկման ձևով:

Քննարկման մասնակիցները նշում են, որ պրոբացիոն ծառայության ներդրումը կնպաստի մի կողմից ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժների անհարկի նշանակման պրակտիկայի վերացմանը, մյուս կողմից՝ կնվազեցնի  քրեակատարողական հիմնարկների գերբնակեցումը և համապատասխան մասնագետների աջակցությամբ կնպաստի դատապարտյալների վերաինտեգրմանը հասարակության մեջ:

«Իրավունքների պաշտպանություն առանց սահմանների» ՀԿ-ն 2014-2015 թթ-ին իրականացրել է հայեցակարգի ուսումնասիրություն և չնայած դրական կողմերին, արձանագրել 11 ռիսկային կետեր:

Քննարկմանը մասնակցող «Իրավունքների պաշտպանություն առանց սահմանների» ՀԿ-ի իրավական հարցերով փորձագետ Հասմիկ Հարությունյանը ասում է, որ պրոբացիոն համակարգի ներդնումը Հայաստանում նպատակ է հետապնդում  քրեական արդարադատությունը վերածել վերականգնողական արդարադատության:

«Այն կարող է արարքակենտրոն արդարադատությունից ապահովել անցում անձակենտրոն արդարադատության: Բայց հայեցակարգում, միևնույն է, կան թերություններ. կարևոր հարց է պրոբացիոն ծառայողների վերապատրաստման, նրանց պրակտիկ հմտությունների զարգացման հարցը, քանի որ նորավարտ ուսանողները չունեն հանցագործի հետ աշխատելու փորձ , իսկ այդ ոլորտում աշխատող մասնագետներն էլ, հարց է, կկարողանա՞ն մատուցել պրոբացիոն ծառայություն»,-նշում է Հարությունյանը: 

Նա հավելում է, որ պրոբացիոն ծառայության հայեցակարգում նույնացված են նպատակներն ու խնդիրները՝ հանցագործությունների թվի նվազեցումը, հանցագործների վերաինտեգրումն ու  կրկնահանցագործությունների կանխումը: Մինչդեռ դրանք, Հարությունյանի կարծիքով,  պետք է առանձնացված լինեն:

«Հայեցակարգում նշվում է նաև, որ ՔԿՀ-ների բեռնաթափումը պրոբացիոն ծառայության կարևորագույն խնդիրներից մեկն է: Իսկապես, ՔԿՀ-ների բեռնաթափումը կենտրոնական հարցերից մեկն է, սակայն պրոբացիոն ծառայությունը ուղղակիրորեն չպետք է նպատակ հետապնդի բանտերը բեռնաթափելու համար: ՔԿՀ-ների բեռնաթափումը պետք է պրոբացիոն ծառայության արդյունավետ գործունեության հետևանքը լինի»,-ընդգծում է Հարությունյանը:

Քննարկման մասնակից «Քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտ» ՀԿ-ի տնօրեն Արման Դանիելյանն էլ ասում է, որ պրոբացիոն ծառայության ներդնումը ցուցանակ փոխելը չի:

«Մենք ներդնում ենք պրոբացիոն ծառայությունը, բայց ես համոզված չեմ, որ մեր իշխանությունները գիտակցում են, թե ինչ է նշանակում պրոբացիոն ծառայություն: Ես մտավախություն ունեմ որ, որ մեկ օր արդարադատության նախարարության քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժինը կվերանվանեն պրոբացիոն ծառայության բաժին ու դրանով հարցը կփակեն: Այդպես շատ երկրներ են արել, բայց մենք պետք է հասկանանք, որ  պրոբացիոն ծառայությունը պետք է հագեցած լինի մասնագետներով, պետք է ունենա աշխատանքային գործիքներ,  պետք է ունենա ռեաբիլիտացիոն ծրագրեր, այլապես մենք ոչ մի արդյունքի չենք հասնի»,-նշեց Դանիելյանը:

«Սոցիալական արդարություն» ՀԿ-ի նախագահ Արշակ Գասպարյանը, ով նույնպես մասնակցում էր քննարկմանը, ասաց, որպրոբացիոն ծառայությունը քրեական արդարադատության մեջ լիովին նոր որակի, վերականգնողական և քրեական դատավարությունների բոլորովին նոր ինստիտուտի ստեղծումն է լինելու:

«Այսօր բանտերի գերբնակեցման նվազեցումը դիտվում է որպես պրոբացիոն ծառայության խնդիր, ու շատ պաշտոնյաների շուրթերից է այդպես հնչում, որի հետևանքով պրոբացիոն ծառայությունը դառնում է ներման, վաղաժամկետ ազատման, կամ  ազատ արձակվելու ինչ- որ ինստիտուտ, որը բնավ այդպես չէ: Պրոբացիոն ծառայությունը մուտքի վիզան՝ դեպի ՔԿՀ  սահմանափակող ինստիտուտ է: Պրոբացիոն ծառայությունը նպաստելու է նրան, որ հանցանք կատարած անձը, ով խիստ վտանգավոր չէ հանրության համար, չհայտնվի ՔԿՀ-ում»,-ասաց Գասպարյանը:

Նա իր խոսքում հույս հայտնեց, որ պրոբացիոն ծառայությունը օդապարիկի դեր կկատարի, և թե դատական, թե դատախազական, թե քննչական համակարգերը իր հետ կտանի դեպի վեր զարգացում:

«Պրոբացիոն ծառայության դերակատարումը լինելու է  բազմամասնագիտական թիմը, որը մենք այսօր չունենք: Այդտեղ պետք է լինեն քրեագետներ, հոգեբաններ և սոցիալական աշխատողներ»,-հավելեց Գասպարյանը:

Անդրադառնալով նաև հայեցակարգի հաստատման ժամկետներին՝ բանախոսները ընդգծեցին, որ պրոբացիոն ծառայության համակարգը պետք է հաստատվեր դեռ 2014-ին ու կայունանար 2015-ին, մինչդեռ ժամկետները երկարաձգվում են:

Վերջին երեք տարիների ընթացքում պրոբացիոն ծառայության հայեցակարգը ներկայացվել է  թե Արդարադատության խորհրդին, թե ՀՀ նախագահի աշխատակազմին, թե կառավարությանը:

Քննարկման մասնակիցները համոզված են, որ առաջին հերթին անհրաժեշտ է  քաղաքական կամք  պրոբացիոն ծառայությունը Հայաստանում ներդնելու համար:

Քննարկման մասնակից ՀՀ Արդարադատության նախարարության քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի պետ, արդարադատության փոխգնդապետ Լևոն Ավետիսյանը, հակադարձելով մյուս բանախոսներին, նշեց, որ իրենք ցանկանում են ստեղծել պրոբացիոն ծառայության լիարժեք համակարգ՝ 4 փուլերով, և դրանով է նաև պայմանավորված ժամկետների ուշացումը:

«Պրոբացիոն ծառայությունը չի լինելու այն համակարգը, որ բոլոր ՔԿՀ-ները բացեն իրենց դռները ու բոլորին ասեն ազատ եք: Մենք պետք է ստեղծենք յուրովի պրոբացիոն ծառայություն՝ հաշվի առնելով նաև որոշ մենտալիտետային խնդիրներ: Այսօր կան երկրներ, որոնք անունը դրել են պրոբացիոն ծառայություն, բայց  այսօրվա մեր ունեցած այլընտրանքային պատիժների կատարման  բաժնի գործառույթներից ավելի քիչ գործառույթներ են կատարում»,-նշում է Ավետիսյանը:

Նրա խոսքով՝ Հայաստանում ներդրվելու է պրոբացիոն ծառայության 4 փուլ՝ մինչդատկական, դատական, պենիտենցիալ և հետպենիտենցիալ:

«Մենք այսօր կատարում են երրորդ փուլը: Երբ որ ստեղծվի պրոբացիոն ծառայությունը իր 4 փուլերով և սկսի գործել, դատավորները նույնպես պետք է փոխեն իրենց մտածելակերպը և միջին ծանրության հանցագործություն կատարած անձանց ուղղորդեն դեպի պրոբացիոն ծառայություն, ոչ թե ՔԿՀ:  Բանտերի գերբնակեցման նվազեցումը  նույնպես  կախված է  դատարաններից,  եթե դատավորը չուղարկի այդ հանցագործներին ՔԿՀ և չընտրի կալանավորումը, որպես խափանման միջոց, հետագայում դատավճիռը չլինի ազատազրկումը, ապա  դրա արդյունքում մենք կունենանք նաև բեռնաթափում»,-հավելեց Ավետիսյանը:

Անդրադառնալով պրոբացիոն ծառայողների վերապատրաստման խնդրին՝ նա նշեց, որ այս տարվա ապրիլին Եվրոպայի խորհրդի փորձագիտական խումբը վերապատրաստումներ կանցկացնի Արդարադատության նախարարության քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի 15 աշխատակիցների հետ:

«Այնուհետև մեր վերապատրաստված մասնագետները կնախապատրաստեն թե նոր աշխատողներին, թե դատապարտյալների հետ աշխատանքային փորձ ունեցող գործող մասնագետներին: ԵԽ-ի աջակցությամբ մենք կիրականացնեն մասնագետների վերապատրաստման երկու պիլոտային ծրագիր. մեկը Երևանում, մյուսը Վանաձորում, որով շատ խնդիրներ կլուծվեն»,-նշեց Ավետիսյանը:

Լիլիթ Առաքելյան, «Մեդիա կենտրոն» ծրագրի խմբագիր-համակարգող:

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք Lilitarakelyan@pjc.am հասցեին:

 

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
«ՀՀ պետական ֆինանսների կառավարման համակարգի 2017-2018թթ. մոնիտորինգի արդյունքները»
27.07.2018
12:30
Հուլիսի 27-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ մամուլի ասուլիս «ՀՀ պետական ֆինանսների կառավարման համակարգի 2017-2018թթ. մոնիտորինգի արդյունքները» թեմայով։
Պաշտպանական ոլորտի պետգնումները կոռուպցիոն մեծ ռիսկեր են պարունակում՝ փորձագետ
26.07.2018
14:00
Հուլիսի 26-ին «Մեդիա կենտրոնում» Հանրային քաղաքականության հետազոտությունների ազգային կենտրոնի նախագահ, տնտեսագետ Արտակ Մանուկյանը ներկայացրեց ՀՔՀԱԿ-ի կողմից իրականացված 2017-2018 թթ. պաշտպանական ոլորտի գնումների մոնիտորինգի արդյունքները։
«Մեդիա-նոր իշխանություններ. մտահոգիչ միտումներ»
25.07.2018
12:00
Մանիպուլյացիա, քարոզչություն, ապատեղեկատվություն, կեղծ կայքեր..Այս ամենը մեդիայում եղել է միշտ: Սակայն մասշտաբները, որոնք տեսնում ենք այսօր, մեդիա փորձագետներին թույլ է տալիս վիճակը գնահատել՝ իբրև ճգնաժամային:

«Դիտորդների խմբի գործունեության խոչընդոտները և ՔԿՀ-ներում մարդու իրավունքների խախտումների ընթացիկ խնդիրները»
25.07.2018
11:00
Թավշյա հեղափոխությունից հետո ՀՀ Արդարադատության նախարարությունը պահում է նույն դիրքորոշումը և նույն կերպ խոչընդոտում ՀՀ ԱՆ ՔԿՀ-ներում հասարակական վերահսկողություն իրականացնող հասարակական Դիտորդների խմբի գործունեությունը. այս մասին հուլիսի 25-ին Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցած քննարկմանը հայտարարեցին Դիտորդական խմբի անդամները:
«Աղմուկ Փանիկի միջադեպի շուրջ․ արդյոք պե՞տք է վերանայել 102-րդ ռուսական ռազմաբազայի տեղակայման պայմանները»
23.07.2018
13:00
Հուլիսի 23-ին Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցած «Աղմուկ Փանիկի միջադեպի շուրջ․ արդյոք պե՞տք է վերանայել 102-րդ ռուսական ռազմաբազայի տեղակայման պայմանները» թեմայով քննարկման ընթացքում քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի ղեկավար Արթուր Սաքունցը հուլիսի 17-ին Շիրակի Փանիկ գյուղում ռուս զինվորականների մասնակցությամբ գրանցված միջադեպը գնահատեց ահաբեկչություն տեղացիների նկատմամբ․
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Տեսանյութեր
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ