Հայաստանում մամուլը վերահսկվում է և մնում է անազատ
05.05.2015
12:00
Չնայած ինտերնետային մամուլի լայն տարածմանը, Հայաստանում լրատվամիջոցների մեծ մասը շարունակում է մնալ անազատ: Նրանք վերահսկվում են իշխանության կամ քաղաքական ուժերի կողմից և շատ հաճախ որդեգրում համապատասխան քաղաքական գիծ: ԶԼՄ-ների նկատմամբ վերհասկողությունն իշխանության համար կարևոր է, քանի որ այն հանդիսանում է քաղաքական ղեկավարության հենասյուներից մեկը:

Բացի ավանդական լրատվամիջոցներից՝ հեռուստատեսություն և ռադիո, իշխանությունը սկսել է ակտիվորեն օգտագործել նաև ցանցային լրատվամիջոցները՝ սեփական կարծիքի տարածման և համացանցում ծավալվող քննարկումների ուղղվածությունը շեղելու համար: «Համացանցում տեղի ունեցող զարգացումները  զավթողական մի իրավիճակ են հիշեցնում, որ փորձ է արվում լռեցնելու այն թեմաները, որ այսօր կարևոր են: Խոսքն այն լրատվամիջոցների մասին է, որոնք ամեն ինչ անում են միայն, թե գրավեն հասարակության ուշադրությունը, որպեսզի այն հետևի իրենց ինֆորմացիոն հոսքերին» , - նշեց «Լրագրողներ հանուն ապագայի» ՀԿ նախագահ Սուրեն Դեհերյանը: 

Մամուլի ազատության օրվա կապակցությամբ «Մեդիա կենտրոնում» մայիսի 5-ին Սուրեն Դեհերյանը,  Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոնի նախագահ Շուշան Դոյդոյանը, Ժուռնալիստների «Ասպարեզ» ակումբի խորհրդի նախագահ Լեւոն Բարսեղյանը և ֆոտոլրագրող Անի Գևորգյանը քննարկեցին զարգացումները Հայաստանի լրատվական դաշտում՝ հիմքում ունենեալով հեղինակավոր Freedom House իրավապաշտպան կազմակերպությանը լրատվամիջոցների ազատության վարկանիշը, ինչպես նաև լրագրողների նկատմամբ կիրառված բռնության դեպքերը:

Համաձայն վերջերս հրապարակած Freedom House-ի լրատվամիջոցների ազատության վարկանիշի՝ Հայաստանը 135-րդ տեղում է գտնվում՝ մասամբ ազատ և անազատ մամուլի սահմանագծում: Ըստ հրապարակած զեկույցի՝ Հայաստանի լրատվամիջոցներն ավելի ազատ են, քան Թուրքիայի կամ Մեքսիկայի, և անհամեմատ ավելի ազատ են, քան Ադրբեջանի կամ Ռուսաստանի լրատվամիջոցները:

Իրավիճակը տխրեցնող է նաև լրագրողների նկատմամբ բռնության դեպքերի բացահայտման մասով: Միայն 2014 թ. լրագրողների նկատմամբ իրականացվել է 9 բռնության դեպք, և ոչ ոք պատասխանատվության չի ենթարկվել: Խնդիրը կարևորվել է նաև միջազգային հարթակներում: Այս տարի Հայաստանին ՄԱԿ-ի Համընդհանուր պարբերական զեկույցի շրաջանակներում արված 15 առաջարկից 13-ը հենց վերաբերվում են լրագրողների նկատմամբ բռնության դեպքերի բացահայտմանը և մեղավորներին պատասխանատվության ենթարկելուն:

Լրատվամիջոցները Հայաստանում մեծ հաշվով, նշում է Լևոն Բարսեղյանը, կտրված են հասարակական պատվերից և վերհասկվում են իշխանության կողմից: «Ա1պլյուսի» և «Նոյան Տապանի» եթերազրկումից հետո Հայաստանը մամուլի ազատության միջազգային վարկանիշերում սկսեց զբաղեցնել ստորին սանդղակները», - արձանագրեց բանախոսը՝ հավելելով, որ մինչև Freedom House-ի գնահատականին անդրադառնալը պետք է հարց հնչեցնել` արդյոք հայաստանյան լրատվամիջոցները, բացի մի քանիսից, արտացոլում են հանրության մեջ առկա գաղափաները: «ԶԼՄ-ների մեծ մասը մնում է անազատ: Նրանք վերահսկվում են իշխանության կողմից, քանի որ հանդիսանում են քաղաքական ղեկավարության համար հասարակական լայն շերտերի վրա ազդեցության ռեսուրս», -  նշեց Բարսեղյանը:

Նրա կարծիքով, էական դրական փոփոխություն չկա նաև լրագրողների նկատմամբ բռնությունների և հետապնդումների մասով: «Վերջին 15 տարում լրագրողների նկատմամբ կիրառվել է մոտ 200 բռնության դեպք: Միայն 4 գործով է, որ քիչ թե շատ արդյունավետ հետաքննություն է իրականցվել, ինչը գոհացրել է լրագրողներին: Մնացած գործերով չկան արդյունավետ քննություններ», - հիշեցնում է Ժուռնալիստների «Ասպարեզ» ակումբի խորհրդի նախագահը:

Շուշան Դոյդոյանի գնահատմամբ, վերջին մի քանի տարում և՛ լրագրողների նկատմամբ բռնության կիրառման դեպքերի և՛ մամուլի ազատության մասով Հայաստանում պահպանվում է կայուն իրավիճակ: «Լրագրողների նկատմամբ բռնության կիրառման դեպքերի թվով ո՛չ նվազում ենք գրանցել ո՛չ էլ աճ: Չկա որևէ առաջընթաց բռնությունների դեպքերի բացահայտման առումով», - նշեց Դոյդոյանը:

Անցած տարին, ըստ բանախոսի, աչքի ընկավ ևս մեկ բացասական միտումով, որը վերաբերում էր լրագրողների աղբյուրների պաշտպանվածությանը: Հայաստանում 2014 թ.-ին կայացված դատական որոշմամբ պարտադրվեց մի քանի լրատվամիջոցների բացահայտել ինֆորմացիայի սեփական աղբյուրները: Այդ առիթով մտահոգություն հայտնեցին նաև միջազգային կազմակերպությունների ներկայացուցիչները՝ նշելով, որ նման որոշումները հնարավոր է կաշկանդող ազդեցություն ունենան լրատվամիջոցների վրա:

Ըստ փորձագետների՝ դատական ատյանները նման որոշմամբ անտեսեցին «Զանգվածային լրատվության մասին» օրենքի 5-րդ հոդվածը, որով սահմանվում է. «Տեղեկատվության աղբյուրի բացահայտումը լրատվական գործունեություն իրականացնողին, ինչպես նաեւ լրագրողին կարող է պարտադրվել դատարանի որոշմամբ՝ քրեական գործի առիթով՝ ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործության բացահայտման նպատակով, եթե հասարակության շահերի քրեաիրավական պաշտպանության անհրաժեշտությունն ավելի ծանրակշիռ է, քան տեղեկատվության աղբյուրը չբացահայտելու հասարակության շահագրգռվածությունը, և սպառված են հասարակական շահերի պաշտպանության մնացած բոլոր միջոցները»։

Ֆոտոլրագրող Անի Գևորգյանը, ում նկատմամբ կիրառվել էր բռնություն և խոչընդոտվել նրա մասնագիտական գործունեությունը, համարում է, որ Մամուլի ազատության իրավունքը Հայաստանում «ամեն քայլափոխի ոտնահարվում և վեր է ածվում առևտրի քննություն իրականացնելու համար, սակայն ոչ մի արդյունք չի եղել: Որևէ մեկը պատասխանատվության չի ենթարկվել», - հիշեցրեց Գևորգյանը՝ հավելելով, որ ՀՔԾ-ն, կարճելով գործը, գտավ որ ոստիկանները «ինձ հարվածելով, տեսախցիկը խլելով, փորձել են ինձ պաշտպանել»: Գործն այժմ գտնվում է Վճռաբեկ դատարանում և հայտնի չէ՝ այն վարույթ կընդունի, թե ոչ:

Ստեղծված իրավիճակը փոխելու համար Շուշան Դոյդոյանը կոչ արեց լրագրողներին ավելի ակտիվ լինել և իրավունքների խախտման դեպքում բողոքներ ներկայացնել: «Դատական գործեր պետք է հարուցվեն բոլոր դեպքերով, և լրագրողները չպետք է հաշտվեն այդ դեպքերի հետ: Բողոքարկման գործընթացը շատ ժամանակատար է, բայց ժամանակի ըթնացքում այն իր արդյունքը տալու է», - վաստահեց նա:

Լևոն Բարսեղյանի կարծիքով՝ հասարակական կազմակերպությունները պետք է բանակցեն իշխանությունների հետ, որպեսզի պետությունը ՄԱԿ-ի Համընդհանուր պարբերական զեկույցի շրջանակներում իր վրա վերցնի պարտավորություն՝ քայլեր ձեռնարկելու լրագրողների նկատմամբ բռնության դեպքերի բացահայտման և մեղավորների պատժման ուղղությամբ:    

Արշալույս Մղդեսյան, «Մեդիա կենտրոն» ծրագրի համակարգող-խմբագիր

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք arshaluismghdesyan@pjc.am  հասցեին:

 

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
Հանել դպրոցից «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկան կամ վերախմբագրել դասագրքերը. թեժ բանավեճ
17.10.2018
12:00
Հոկտեմբերի 17-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ քննարկում «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկան. անհրաժեշտություն, թե քարոզ» թեմայով:
«Հայաստանում ծնելիության մակարդակը նվազել է». ՄԱԿ-ի 2018թ. զեկույց
17.10.2018
11:00
ՀՀ բնակչությունը 2018թ. առաջին եռամսյակից սկսած նվազել է 10.000 մարդով:
Այս մասին հոկտեմբերի 17-ին Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցած մամլո ասուլիսին հայտարարեց ՄԱԿ-ի Բնակչության հիմնադրամի «Օժանդակություն բնակչության հարցերով քաղաքականությունների իրականացմանը» ծրագրի համակարգող Աննա Հովհաննիսյանը:
Օգտատերերի 97 տոկոսը կողմ է արտահերթ ընտրություններին
16.10.2018
11:24
Արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ անցկացնելու վերաբերյալ ֆեյսբուքյան հարցման արդյունքներով օգտատերերի 90 տոկոսից ավելին ցանկանում են, որ արտահերթ ընտրությունները տեղի ունենան սույն թվականի դեկտեմբերին։
«Արդարությունն ինձ համար մեծագույն արժեք է». Էրիկ Բաբաջանյան՝ ուսանող, կինոօպերատոր
15.10.2018
11:59
Մեդիա կենտրոն նախագիծը սկսում է պատմությունների շարք, որտեղ ներկայացնելու ենք իրենց ոտնահարված իրավունքները վերականգնած և հիմնարար ազատությունների համար պայքարած մարդկանց:
Հայաստանում հոգեբուժական կենտրոնները վերակազմավորելու անհրաժեշտություն կա
10.10.2018
13:00
Հայաստանում, ըստ 2017 թ. պաշտոնական տվյալների, կա 52 հազար հոգեկան առողջության խնդիր ունեցող անձ, որը 3 տոկոս ավելի է համեմատած 2016 թ. տվյալների հետ:
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Այսօր մեդիա կենտրոնում
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ