Հայաստանի պետական գնումների համակարգում չկա իրական մրցակցություն
10.03.2015
11:00
Հայաստանի պետական գնումների համակարգում 2014-ին մտահոգիչ ցուցանիշներ են գրանցվել` մեկ անձից գնումների, բողոքարկման համակարգի և հաշվետվությունների թափանցիկության առումով: Ներկայացնում է «Թրանսփարենսի ինթերնեշնլ» հակակոռուպցիոն կենտրոնի պետական գնումների գծով փորձագետ Արտակ Մանուկյանն այսօր «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցած մամլո ասուլիսի ժամանակ:

«Թրանսփարենսի ինթերնեշնլ» հակակոռուպցիոն կենտրոնի անցկացրած մոնիտորինգի արդյունքները վերաբերում են 2014-2015 թթ-ի ընթացքում պետական գնումների համակարգում տեղի ունեցած խախտումներին, չարաշահումներին և զարգացումներին՝ մի քանի ուղղություններով:

Մանուկյանն ասում է, որ պետական գնումների մրցույթներին մասնակցության ցուցանիշը շարունակում է շատ ցածր մնալ:

«Այս համակարգը խիստ կենտրոնացված բնույթ ունի, և բոլոր ընթացակարգերի հիման վրա մեր միջին մասնակցությունը մրցույթներին կազմում է 1,7: Այսինքն լավագույն դեպքում մրցույթներին երկու մասնակից է լինում, երբեմն նույնիսկ մեկ: Մենք պետական գնումների համակարգում չունենք իրական մրցակցություն»,-ընգծում է Մանուկյան:

Ըստ մոնիտորինգի արդյունքների՝ 2014-ին մեկ անձից գնումները կազմել են  11 հազար, որոնցից եթե առանձնացնում ենք բնական մենաշնորհային կազմակերպություններից եղած ձեռքբերումները, մնում է 3500 պայմանագիր, որոնց ընդհանուր արժողությունը կազմել է  26 միլիարդ դրամ:

«Կան որոշակի պատվիրատուներ, որոնք նախապատվությունը տալիս են մեկ անձից ձեռքբերումներին, ինչը մեծ կոռուպցիոն ռիսկեր է պարունակում, թեև օրենքով պետք է բաց, թափանցիկ ընթացակարգով մրցույթ անցկացվի: Որոշակի ընկերություններ կան, որոնք հստակորեն կապակցվածություն ունեն որոշ պետական կառույցների հետ: Օրինակ՝ Ոստիկանության հանդերձանքների համար միշտ մրցույթին դիմում է երկու ընկերություն՝ «Տիսա» ՍՊԸ-ն և «Պահապան» ընկերությունները: Որոշ դեպքերում «Տիսան» է հաղթում, որոշ դեպքերում «Պահապանը», և այստեղ մեր կարծիքով կա փոխկապակցվածություն»,-ընդգծում է Մանուկյանը:

Դիտարկելով վերջին 5 տարիների դինամիկան, Մանուկյանը որոշակի փոփոխություններ է արձանագրում պետական գնումների համակարգում թե´ դրական թե´ բացասական առումով:

«2011-2012-ին պատվիրատուների մոտ անվստահության  և տեղեկատվություն մեծ պակաս կար, իսկ 2013- 2014-ին ինչ- որ առումով իրավիճակը բարելավվեց: Հաշվետվությունների և օրենսդրական պահանջների պահպանման թափանցիկության առումով 2013-ին աճ էր գրանցվել, սակայն 2014-ին այն կրկին հետընթաց ապրեց:  Մեկ անձից գնումների ծավալը, որոնք հիմնականում ոչ մրցակցային գնումներն են, նույնպես 2014-ին գնալով ավելացել է»,-ասաց Մանուկյանը:

Պետական գնումների համակարգում առկա հաջորդ կարևորագույն խնդիրը բողոքարկման համակարգն է, որը ըստ Մանուկյանի, կոռուպցիոն ռիսկերի տեսակետից գտնվում է «այսբերգի վերևի գագաթում»:

«2014-ին 56 բողոք  է ներկայացվել, որից  29-ը բավարարվել է, 25-ը՝ մերժվել, իսկ 2-ը` մնացել առանց քննության: Զարմանալի է, որ համատարած բողոքների բավարարման դեպքում, գնման կարիքը դարձել է առարկայազուրկ: Այսինքն, երբ որ պարտվիրատուն մրցույթում հաղթած,  բայց իր համար անցանկալի ընկերությանը ասում է, որ այսինչ կարիքը իրեն այլևս պետք չէ, ու չի ցանկանում պայմանագրային հարաբերություններ սկսել: Այստեղ, իհարկե, բողոքարկման համակարգի արդյունավետություն չի կարող լինել»,-հավելեց  Մանուկյանը:

Անդրադառնալով օրենսդրական զարգացումներին՝ նա նշեց, որ էական փոփոխություններ չկան, սակայն 2015-ից նոր խաղի կանոններ են մտցվել՝ պայմանավորված Հայաստանի Եվրասիական տնտեսական միության անդամակցությամբ:

«Այս տարվա ապրիլի մեկից՝ մինչև 70 մլն դրամ ձեռքբերումների դեպքում, ԵՏՄ անդամ երկրներին տրվում է 15 տոկոսի չափով գնային նախապատվություն: Նման կարգի պրեֆերենցիաները համարվում են ամենավատագույն խրախուսման միջոցները հայրենական ապրանք արտադրողների համար, որովհետև դրանով ստեղծվում են լրացուցիչ կոռուպցիոն ռիսկեր: Այն ապրանքները որ մենք ձեռք ենք բերում «իքս» գնով, այսուհետ ձեռք են բերվելու 15 տոկոս թանկ գնով»,-ընդգծեց Մանուկյանը:

Ամփոփելով ասուլիսը՝ Մանուկյանը նշեց, որ Հայաստանի պետական գնումների համակարգում այսօր կա համակարգային խնդիր, և եթե որոշ ուղղություններով կարճաժամկետ աճեր են գրանցվում, դա չի կարող համարվել օրենսդրորեն ամրապնդված և իսնտիտուցիոնալ զարգացում:

Լիլիթ Առաքելյան, «Մեդիա կենտրոն» ծրագրի խմբագիր-համակարգող:

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք Lilitarakelyan@pjc.am հասցեին:

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
«ԱԺ արտահերթ ընտրություններ. հնարավոր զարգացումներն ու հանրության ակնկալիքները»
19.10.2018
19:00
Հոկտեմբերի 18-ին Մեդիա կենտրոնի նախաձեռնությամբ Ա1 պլյուսի տաղավարում առցնաց ուղիղ հեռարձակմամբ անցկացվեց հաղորդում «ԱԺ արտահերթ ընտրություններ. հնարավոր զարգացումներն ու հանրության ակնկալիքները» թեմայով:
«Հունան Պողոսյանի նշանակումը ստորացնում է սյունեցիներին». իրավապաշտպաններ
18.10.2018
11:00
Հոկտեմբերի 18-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունենցավ քննարկում` «Կադրային քաղաքականությունը հետհեղափոխական Հայաստանում» թեմայով:

Հանել դպրոցից «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկան կամ վերախմբագրել դասագրքերը. թեժ բանավեճ
17.10.2018
12:00
Հոկտեմբերի 17-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ քննարկում «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկան. անհրաժեշտություն, թե քարոզ» թեմայով:
«Հայաստանում ծնելիության մակարդակը նվազել է». ՄԱԿ-ի 2018թ. զեկույց
17.10.2018
11:00
ՀՀ բնակչությունը 2018թ. առաջին եռամսյակից սկսած նվազել է 10.000 մարդով:
Այս մասին հոկտեմբերի 17-ին Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցած մամլո ասուլիսին հայտարարեց ՄԱԿ-ի Բնակչության հիմնադրամի «Օժանդակություն բնակչության հարցերով քաղաքականությունների իրականացմանը» ծրագրի համակարգող Աննա Հովհաննիսյանը:
Օգտատերերի 97 տոկոսը կողմ է արտահերթ ընտրություններին
16.10.2018
11:24
Արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ անցկացնելու վերաբերյալ ֆեյսբուքյան հարցման արդյունքներով օգտատերերի 90 տոկոսից ավելին ցանկանում են, որ արտահերթ ընտրությունները տեղի ունենան սույն թվականի դեկտեմբերին։
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Այսօր մեդիա կենտրոնում
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ