Հայաստանի պետական գնումների համակարգում չկա իրական մրցակցություն
10.03.2015
11:00
Հայաստանի պետական գնումների համակարգում 2014-ին մտահոգիչ ցուցանիշներ են գրանցվել` մեկ անձից գնումների, բողոքարկման համակարգի և հաշվետվությունների թափանցիկության առումով: Ներկայացնում է «Թրանսփարենսի ինթերնեշնլ» հակակոռուպցիոն կենտրոնի պետական գնումների գծով փորձագետ Արտակ Մանուկյանն այսօր «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցած մամլո ասուլիսի ժամանակ:

«Թրանսփարենսի ինթերնեշնլ» հակակոռուպցիոն կենտրոնի անցկացրած մոնիտորինգի արդյունքները վերաբերում են 2014-2015 թթ-ի ընթացքում պետական գնումների համակարգում տեղի ունեցած խախտումներին, չարաշահումներին և զարգացումներին՝ մի քանի ուղղություններով:

Մանուկյանն ասում է, որ պետական գնումների մրցույթներին մասնակցության ցուցանիշը շարունակում է շատ ցածր մնալ:

«Այս համակարգը խիստ կենտրոնացված բնույթ ունի, և բոլոր ընթացակարգերի հիման վրա մեր միջին մասնակցությունը մրցույթներին կազմում է 1,7: Այսինքն լավագույն դեպքում մրցույթներին երկու մասնակից է լինում, երբեմն նույնիսկ մեկ: Մենք պետական գնումների համակարգում չունենք իրական մրցակցություն»,-ընգծում է Մանուկյան:

Ըստ մոնիտորինգի արդյունքների՝ 2014-ին մեկ անձից գնումները կազմել են  11 հազար, որոնցից եթե առանձնացնում ենք բնական մենաշնորհային կազմակերպություններից եղած ձեռքբերումները, մնում է 3500 պայմանագիր, որոնց ընդհանուր արժողությունը կազմել է  26 միլիարդ դրամ:

«Կան որոշակի պատվիրատուներ, որոնք նախապատվությունը տալիս են մեկ անձից ձեռքբերումներին, ինչը մեծ կոռուպցիոն ռիսկեր է պարունակում, թեև օրենքով պետք է բաց, թափանցիկ ընթացակարգով մրցույթ անցկացվի: Որոշակի ընկերություններ կան, որոնք հստակորեն կապակցվածություն ունեն որոշ պետական կառույցների հետ: Օրինակ՝ Ոստիկանության հանդերձանքների համար միշտ մրցույթին դիմում է երկու ընկերություն՝ «Տիսա» ՍՊԸ-ն և «Պահապան» ընկերությունները: Որոշ դեպքերում «Տիսան» է հաղթում, որոշ դեպքերում «Պահապանը», և այստեղ մեր կարծիքով կա փոխկապակցվածություն»,-ընդգծում է Մանուկյանը:

Դիտարկելով վերջին 5 տարիների դինամիկան, Մանուկյանը որոշակի փոփոխություններ է արձանագրում պետական գնումների համակարգում թե´ դրական թե´ բացասական առումով:

«2011-2012-ին պատվիրատուների մոտ անվստահության  և տեղեկատվություն մեծ պակաս կար, իսկ 2013- 2014-ին ինչ- որ առումով իրավիճակը բարելավվեց: Հաշվետվությունների և օրենսդրական պահանջների պահպանման թափանցիկության առումով 2013-ին աճ էր գրանցվել, սակայն 2014-ին այն կրկին հետընթաց ապրեց:  Մեկ անձից գնումների ծավալը, որոնք հիմնականում ոչ մրցակցային գնումներն են, նույնպես 2014-ին գնալով ավելացել է»,-ասաց Մանուկյանը:

Պետական գնումների համակարգում առկա հաջորդ կարևորագույն խնդիրը բողոքարկման համակարգն է, որը ըստ Մանուկյանի, կոռուպցիոն ռիսկերի տեսակետից գտնվում է «այսբերգի վերևի գագաթում»:

«2014-ին 56 բողոք  է ներկայացվել, որից  29-ը բավարարվել է, 25-ը՝ մերժվել, իսկ 2-ը` մնացել առանց քննության: Զարմանալի է, որ համատարած բողոքների բավարարման դեպքում, գնման կարիքը դարձել է առարկայազուրկ: Այսինքն, երբ որ պարտվիրատուն մրցույթում հաղթած,  բայց իր համար անցանկալի ընկերությանը ասում է, որ այսինչ կարիքը իրեն այլևս պետք չէ, ու չի ցանկանում պայմանագրային հարաբերություններ սկսել: Այստեղ, իհարկե, բողոքարկման համակարգի արդյունավետություն չի կարող լինել»,-հավելեց  Մանուկյանը:

Անդրադառնալով օրենսդրական զարգացումներին՝ նա նշեց, որ էական փոփոխություններ չկան, սակայն 2015-ից նոր խաղի կանոններ են մտցվել՝ պայմանավորված Հայաստանի Եվրասիական տնտեսական միության անդամակցությամբ:

«Այս տարվա ապրիլի մեկից՝ մինչև 70 մլն դրամ ձեռքբերումների դեպքում, ԵՏՄ անդամ երկրներին տրվում է 15 տոկոսի չափով գնային նախապատվություն: Նման կարգի պրեֆերենցիաները համարվում են ամենավատագույն խրախուսման միջոցները հայրենական ապրանք արտադրողների համար, որովհետև դրանով ստեղծվում են լրացուցիչ կոռուպցիոն ռիսկեր: Այն ապրանքները որ մենք ձեռք ենք բերում «իքս» գնով, այսուհետ ձեռք են բերվելու 15 տոկոս թանկ գնով»,-ընդգծեց Մանուկյանը:

Ամփոփելով ասուլիսը՝ Մանուկյանը նշեց, որ Հայաստանի պետական գնումների համակարգում այսօր կա համակարգային խնդիր, և եթե որոշ ուղղություններով կարճաժամկետ աճեր են գրանցվում, դա չի կարող համարվել օրենսդրորեն ամրապնդված և իսնտիտուցիոնալ զարգացում:

Լիլիթ Առաքելյան, «Մեդիա կենտրոն» ծրագրի խմբագիր-համակարգող:

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք Lilitarakelyan@pjc.am հասցեին:

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
«Գործարկվում է «Տվյալների պաշտպանության ընդհանուր կարգավորում»-ը. ինչպիսի՞ փոփոխություններ են սպասվում»
23.05.2018
12:00
Մայիսի 23-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ քննարկում «Գործարկվում է «Տվյալների պաշտպանության ընդհանուր կարգավորում»-ը. ինչպիսի՞ փոփոխություններ են սպասվում» թեմայով:

«Բնապահպանության խնդիրներն ու ռիսկերը. առաջարկներ ուղղված նոր կառավարությանը»
22.05.2018
11:00
Բնապահպանության ոլորտում առկա խնդիրների, լուծումների և նոր կառավարությանն ուղղված իրենց առաջարկների մասին մայիսի 22-ին Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցած քննարկմանը բարձրաձայնեցին բնապահպանները:
Հեռարձակվող ԶԼՄ-ների գործունեության և մեդիա ոլորտում բարեփախումների անհրաժեշտություն. Առաջարկներ ուղղված նոր կառավարությանը
21.05.2018
13:00
Հեռարձակվող ԶԼՄ-ների գործունեության և մեդիա ոլորտում բարեփոխումների անհրաժեշտության վերաբերյալ մայիսի 21-ին Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցավ քննարկում, որին մասնակցում էին Երևանի մամուլի ակումբի նախագահ Բորիս Նավասարդյանը, Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեի նախագահ Աշոտ Մելիքյանը և ՀՀ Հեռուստատեսության և ռադիոյի հանձնաժողովի անդամ Արմեն Մկրտչյանը:
«Այլընտրանքային հանրակրթության աջակիցների միության» ստեղծման ազդարարում
21.05.2018
12:00
Մայիսի 21-ին «Մեդիա Կենտրոնում» տեղի ունեցավ ասուլիս, որի ընթացքում ՀՀ կրթական ոլորտի ներկայացուցիչները ազդարարեցին «Այլընտրանքային հանրակրթության աջակիցների միության» ստեղծման մասին, կներկայացնեն ձևավորված միության կազմը, նպատակներն ու գործառույթները։
Թավշյա հեղափոխություն. մշակութաբանական փոփոխություններ
18.05.2018
11:00
Մշակութաբանական ի՞նչ փոփոխություններ են ակնկալվում թավշյա հեղափոխությունից: Ինչպե՞ս կառուցել ժողովրդին ծառայելու այլ մոդել, ինչպե՞ս պաշտոնյա-քաղաքացի հարաբերությունները պարզեցնել, ստեղծել կառավարման մարդակենտրոն քաղաքականություն։ Ի՞նչ փոփոխություններ են անհրաժեշտ հասարակության մեջ վարքագծային փոփոխությունների հասնելու համար:
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ