Հասարակական մակարդակում հայ-թուրքական հարաբերությունները հասել են նոր հանգրվանի
30.04.2015
18:00
Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի հիշատակի միջոցառումներին մասնակից այլ երկրների նախագահների հայտարարություններին Անկարայի կտրուկ արձագանքից հետո կա վտանգ, որ հայ-թուրքական հարաբերությունները պետական մակարդակով կարող են սրվել: Չնայած այդ հանգամանքին, հանրային մակարդակում Հայաստան-Թւորքիա հարաբերությունները, դատելով նաև Թուրքիայի տարբեր քաղաքներում անցկացված հիշատակի միջոցառումներից, հասել են նոր հանգրվանի: Այս մասին հայտարարեցին Հայաստանի քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչները:

Ապրիլի 30-ին «Մեդիա կենտրոնի» նախաձեռնությամբ և «Ա1+»-ի առցանց հեռարձակմամբ անցկացվեց բանավեճ «Հայ-թուրքական հարաբերությունների հեռանկարը Ցեղասպանության 100-րդ տերելիցին հաջորդող ժամանակաշրջանում»: Թեմայի շուրջ բանավիճեցին «Եվրասիա համագործակցություն հիմնադրամի» տնօրեն Գևորգ Տեր-Գաբրիելյանը, Տարածաշրջանային հետազոտությունների կենտրոնի ծրագրերի ղեկավար Հայկակ Արշամյանը, թուրքագետ Լևոն Հովսեփյանը, «DVV ինթերնեյշնլ» կազմակերպության հայաստանյան գրասենյակի ղեկավար Լուսինե Խառատյանը և Հետազոտական ռեսուրսների կովկասյան կենտրոն-Հայաստան հիմնդրամի գործադիր տնօրեն, տնտեսագիտության դոկտոր Հեղինե Մանասյանը:

Ըստ Գևորգ Տեր-Գաբրիելյանի՝ դատելով Թուրքիայի կտրուկ արձագանքներից Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի միջոցառումներին, կա վտանգ, որ Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունները կարող են սրվել: Մյուս կողմից, նշում է նա, կա նաև կարծիք, որ գուցե նոր բանակցություններ սկսվեն Հայաստանի և Թուրքիայի միջև հարաբերությունները կարագավորերլու համար՝ Թուրքիայում սպասվող ընտրություններից հետո:

Այնուամենայնիվ Տեր-Գաբրիելյանն այդ տաբերակը այնքան էլ հավանական չի համարում, քանի որ Թուքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանին համարում է անկառավարելի անձնավորություն: «Շատ հնարավոր է նա չգնա այդ քայլին», - նշեց բանախոսը: «Նա վերջերս նորից սպառնալիքներ հնչեցրեց Թուրքիայում ապրող հայերի նկատմամբ: Այս առումով կա նաև վտանգ, որ այդ հարաբերությունները կարող են սրվել, բայց հույս ունենանք, որ միջազգային հանրության ուշադրությունը խնդրի նկատմամբ փոքրացնում է այդ վտանգը», - ասաց բանախոսը:

Մինչդեռ հանրային մակարդակում, վստահեցնում է «Եվրասիա համագործակցություն հիմնադրամի» տնօրենը, հարաբերությունները հասել են նոր հանգրվանի, դեռ ավելին՝ ահագնանալու են: «Հարաբերությունների առաջխաղացման համար ստեղծվել են նոր հնարավորություններ, անելիքիներ և գաղափարներ: Նոր հիմքեր են ստեղծվում ավելի խորքային քննարկումներ ծավալելու երկու հանրությունների միջև: Սա կարևոր հանգամանք է, քանի որ հանրային քննարկումները ազդում են կառավարական օղակների օրակարգերի վրա և ինչ-որ չափով նաև ձևավորում այդ օրակարգերը», - պարզաբանեց Տեր-Գաբրիելյանը, ում վաստահությունը հիմնվում է Թուքիայի քաղաքացիական հասարակության հետ շփումների փորձի վրա:

Տարածաշրջանային հետազոտությունների կենտրոնի ծրագրերի ղեկավար Հայկակ Արշամյանը, ով ապրիլի 24-ին եղել է Ստամբուլում, խոսեց Թուքիայի հասարակությունում ցեղասպանության նկատմամբ վերաբերմունքի և ընկալման փոփոխման մասին: «Այս տարի ապրիլի 24-ին Ստամբուլում մեծ քանակությամբ հյուրեր էին եկել ոչ միայն սփյուռքից, այլև աննախադեպ էր տեղի թուրքական հասարակության մասնակցությունը: Ակցիաներին աջակցություն էին ցուցաբերում ազգությամբ թուրք և քուրդ մարդիկ: Վերջին ակցիայի ժամանակ Թաքսիմի հրապարակի մոտակայքում հավաքվել էին մոտ 5 հազար մարդ», - նշեց Արշամյանը:

Բանախոսի գնահատմամբ, Ստամբուլում Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված հիշատակի ակցիաների ժամանակ պատշաճ աշխատանք տարավ նաև Թուրքիայի ոստիկանությունը միջոցառումների մասնակիցների անվտանգության ապահովման ուղղությամբ: «Պրովոկացիաներ գրեթե տեղի չունեցան», - նշեց նա:

Հետազոտական ռեսուրսների կովկասյան կենտրոն-Հայաստան հիմնադրամի գործադիր տնօրեն Հեղինե Մանասյանը կարևորեց 100-րդ տարելիցին նվիրված միջոցառումների իրականացումը, քանի որ «դրանք հնարավորություն տվեցին մեզ՝ հայերիս, ավելի լայն խոհել»: «Այդ միջոցառումները կարևոր էին նաև Թուրքիայից Հայաստան ժամանած հյուրերի և փորձագետների համար: Հույս ունեմ, որ երբ նրանք վերադառնան իրեն հայրենիք կտանեն իրենց հետ ստացած տպավորությունները», - նշեց Մանասյանը՝ հավելելով, որ տեղեկատվության տարածումը շատ կարևոր է, քանի որ այն ավելացնում է Թուրքիայում այն մարդկանց քանակը, որքեր ճանաչում են ցեղասպանությունը և հորդորում սեփական կառավարությանը բացել հայ-թուրքական սահմանը:

«DVV ինթերնեյշնլ» կազմակերպության հայաստանյան գրասենյակի ղեկավար Լուսինե Խառատյանը, անդրադառնալով հայաստանյան հասարակության մեջ փոփոխություններին, ընդգծեց, որ 100-րդ տարելիցին նվիրված միջոցառումները և դրանց միջազգային արձագանքը «փոքրիկ երկրաշարժներ էին» հայաստանցիների համար: «Մարդկանց մոտ վերականգնվել է հպարտության և պահանջատիրության զգացումը: Նրանք դուրս էին եկել ողբի շրջանակներից: Կարծում եմ՝ դեռ բավականին ժամանակ է պետք, որպեսզի այդ երկու ամսվա միջոցառումների արձագանքը մարսվի հասարակությունում, և հենց դրանից կախված կլինի նաև (հայ-թուրքական) գործընթացում հետագա փոփոխությունները», - պարզաբանեց Խառատյանը:

Թուրքագետ Լևոն Հովսեփյանը կարծում է, որ Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը պայմանավորված է երկու գործոնով՝ թուրքական հասարակության վերափոխմամբ և թուրքական իշխանության վրա արտաքին ճնշումների ազդեցությամբ: Այս առումով նա կարևորում է ցեղասպանության միջազգային ճանաչման գործընթացը: Թուրքագետի կարծիքով կարևոր է, որպեսզի հենց Գերմանիան ճանաչի ցեղասպանությունը, քանի որ այն Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ հանդիսացել է Թուքիայի գլխավոր դաշնակիցը: «Գերմանիան, հանդիսանալով Օսմանյան կայսրության գլխավոր դաշնակիցը, ցեղասպանության ճանաչմամբ Թուրքային կզրկի մանևրելու և ժխտողականության լծակներից», - հավելեց Հովսեփյանը:

Արշալույս Մղդեսյան, «Մեդիա կենտրոն» ծրագրի համակարգող-խմբագիր

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք arshaluismghdesyan@pjc.am  հասցեին:

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
Հանել դպրոցից «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկան կամ վերախմբագրել դասագրքերը. թեժ բանավեճ
17.10.2018
12:00
Հոկտեմբերի 17-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ քննարկում «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկան. անհրաժեշտություն, թե քարոզ» թեմայով:
«Հայաստանում ծնելիության մակարդակը նվազել է». ՄԱԿ-ի 2018թ. զեկույց
17.10.2018
11:00
ՀՀ բնակչությունը 2018թ. առաջին եռամսյակից սկսած նվազել է 10.000 մարդով:
Այս մասին հոկտեմբերի 17-ին Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցած մամլո ասուլիսին հայտարարեց ՄԱԿ-ի Բնակչության հիմնադրամի «Օժանդակություն բնակչության հարցերով քաղաքականությունների իրականացմանը» ծրագրի համակարգող Աննա Հովհաննիսյանը:
Օգտատերերի 97 տոկոսը կողմ է արտահերթ ընտրություններին
16.10.2018
11:24
Արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ անցկացնելու վերաբերյալ ֆեյսբուքյան հարցման արդյունքներով օգտատերերի 90 տոկոսից ավելին ցանկանում են, որ արտահերթ ընտրությունները տեղի ունենան սույն թվականի դեկտեմբերին։
«Արդարությունն ինձ համար մեծագույն արժեք է». Էրիկ Բաբաջանյան՝ ուսանող, կինոօպերատոր
15.10.2018
11:59
Մեդիա կենտրոն նախագիծը սկսում է պատմությունների շարք, որտեղ ներկայացնելու ենք իրենց ոտնահարված իրավունքները վերականգնած և հիմնարար ազատությունների համար պայքարած մարդկանց:
Հայաստանում հոգեբուժական կենտրոնները վերակազմավորելու անհրաժեշտություն կա
10.10.2018
13:00
Հայաստանում, ըստ 2017 թ. պաշտոնական տվյալների, կա 52 հազար հոգեկան առողջության խնդիր ունեցող անձ, որը 3 տոկոս ավելի է համեմատած 2016 թ. տվյալների հետ:
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Այսօր մեդիա կենտրոնում
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ