Հայաստանում համաներումն անհրաժեշտություն է. իրավապաշտպաններ
21.04.2015
11:00
Հայաստանում համաներում հայտարարելն անհրաժեշտություն է Ցեղասպանության 100-րդ և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի 70-րդ տարելիցների կապակցությամբ: Դատապարտյալների և կալանավորների պահման վայրերում առկա է գերծանրաբեռնվածություն, իսկ նրանց տրամադրվող սնունդը և սանիտարահիգիենիկ պայմանները «ուղղակի անտանելի են»: Այս առումով համաներումը նրանց համար «փրկօղակ է»: Այս մասին «Մեդիա կենտրոնում» կայացած քննարկմանը հայտարարեցին իրավապաշտպանները:

ՀՀ Սահմանադրության 89-րդ հոդվածի համաձայն համաներում հայտարարում է Ազգային Ժողովը նախագահի առաջարկությամբ: Հայաստանում անկախությունից ի վեր հայտարարվել է ինը համաներում, ինչն իրավապաշտպանները համարում են դատաիրավական և քրեակատարողական համակարգերում առկա խնդիրների ցուցիչ: Դրանք են՝ քրեակատարողական հիմնարկների գերծանրաբռնվածությունը, դատաիրավական համակարգի աշխատանքի թերացումը և կալանավորների ու դատապարտյալների պահման վայրերում «անտանելի սանիտարահիգիենիկ» վիճակը: «Այս խնդիրների առկայության պայմաններում համաներումը ազատազրկվածների համար միակ փրկությունն է», - հայտարարեց Հայաստանի Հելսինկյան կոմիտեի նախագահ Ավետիք Իշխանյանը:

Հայաստանում գործում է 13 քրեակատարողական հիմնարկ, և ըստ պաշտոնական տվյալների, որոնք ներկայացրեց քննարկմանը Հանրային խորհրդի քաղաքացիական հասարակության կայացման հարցերի հանձնաժողովի նախագահ Հովհաննես Հովհաննիսյանը, ՔՀԿ-ներում ընդհանուր գերծանրաբռնվածությունը կազմում է 16 տոկոս: Փաստաբան Լուսինե Սահակյանն առարկեց, որ պետք է դիտարկել իրավիճակը ՔՀԿ-ներում առանձին-առանձին: «Երբ առանձին են դիտարկում իրավիճակը քրեակատարողական հիմնարկներում պատկերը ավելի պարզ է դառնում: Օրինակ՝ Նուբարաշեն քրեակատարողական հիմնարկում ազատազրկվածների վիճակը ուղղակի սարսափելի է», - պարզաբանեց նա:

«Մեդիա կենտրոնում» ապրիլի 21-ին տեղի ունեցավ քննարկում «Համաներում հայտարարելու անհրաժեշտությունը Հայաստանում. խնդիրները և միջազգային փորձը» թեմայով: Քննարկման բանախոսներն էին «Իրավունքի գերակայություն» ՀԿ-ի ներկայացուցիչ Արտակ Զեյնալյանը, փաստաբան Լուսինե Սահակյանը, Հանրային խորհրդի քաղաքացիական հասարակության կայացման հարցերի հանձնաժողովի նախագահ Հովհաննես Հովհաննիսյանը և Հայաստանի Հելսինկյան կոմիտեի նախագահ Ավետիք Իշխանյանը:

Բանախոսները միակարծիք էին համաներում հայտարարելու անհրաժեշտության կապակցությամբ, բայց նաև նշեցին, որ այն կթեթևացնի իրավիճակը բանտերում, սակայն դատաիրավական համակարգի խորքային խնդիրները կմնան չլուծված: «Համաներում հայտարարելու դեպքում, ճիշտ է՝ ինչ-որ չափով կլուծվեն դատապարտյալների խնդիրները, սակայն համակարգային խնդիրները կմնան չլուծված: Այսինքն՝ նորից դատարանները համատարած կկիրառեն կալանքը որպես խափանման միջոց, քրեակատարողական հինարկներում դատապարտյալների պահման պայմանները չեն շտկվի, պայմանական վաղաժամկետ ազատման համակարգը նորմալ չի գործի: Չի բացառվում, որ մի քանի տարուց նորից հասունանա համաներում հայտարարելու անհրաժեշտությունը», - նշեց փաստաբան Լուսինե Սահակյանը: 

Համաներումների հայտարարումը Հայաստանում, նշում են իրավապաշտպանները, հաճախակի է իրականացվում, դատաիրավական համակարգի աշխատանքների թերությունների պատճառով: «Զարգացած իրավական երկրներում, որտեղ դատաիրավական համակարգը բնականոն գործունեություն է իրականացնում, համաներումներ հայտարարվում են 20 կամ 25 տարին մեկ, որպես մարդասիրական քայլ մեծ պետական նշանակության տոների առթիվ: Այդ երկրներում ուղղակի կարիք չկա մի քանի տարին մեկ համաներումներ հայտարարելու, քանի որ արդարադատության համակարգը գործում է, և ազատազրկվում են իսկապես հասարակության համար վտանգ ներկայացնող մարդիկ», - հայտարարեց Իշխանյանը:

Իրավապաշտպան Արտակ Զեյնալյանն իր խոսքում անդրադարձավ համաներման հանրային ընկալմանը: Նա համոզված է, որ համաներումը պետք է իրականացվի ժողովրդի կամքով և ոչ թե լինի բանտերը բեռնաթափելու պատրվակ: «Մեր արդարադատության ողջ համակարգը լծված է բանտերը լցնելու գործին: Իսկ համաներումն օգտագործվում է որպես նույն բանտերը բեռնաթափելու պատրվակ», - հայտարարեց Զեյնալյանը՝ հավելելով, որ համաներման բուն էությունը Հայաստանում չի ընկալվում: Համաներումը պետք է պատվիրակվի հասարակության կողմից: Այս սկզբունքը, ըստ բանախոսի, չի գործում, և այն կարծես դարձել է մեխանիկական արարողակարգ:

«Արդյունքում, համաներումը հանրության նկատմամբ հանցագործություն կատարած անձի կողմից չի ընկալվում որպես հասարակության ներողամտության դրսևորում իր նկատմամբ, որ ևս դաստիարակչական մի ակտ է», - հայտարարեց Զեյնալյանը:

Փաստաբան Լուսինե Սահակյանը խնդիրներ է տեսնում համաներման բովանդակության հետ կապված: Համաներման տեքստը, ըստ բանախոսի, կազմվում է հետևյալ սկզբունքով. «Նախօրոք բոլոր քրեակատարողական հիմնարկներից հավաքվում են ցուցակները, թե քանի մարդ կա ազատազրկված և ինչ հոդվածներով: Նրանք (իշխանությունները) գիտեն, թե քանի դատապարտյալ պետք է ազատ արձակվեն, որպեսզի գերծանրաբեռնվածություն չլինի: Եվ ըստ այդմ ընտրում են, թե որ հոդվածներով հայտարարեն համաներում: Սա ուղղակի խայտառակություն է»:

Փաստաբանը նշում է, որ անցած համաներումների տեքստերի բովանդակությունը ցույց է տալիս, որ շատ հաճախ այդ որոշումը չի տարածվում քաղաքական հայացքների համար ազատազրկվածների վրա: «Այսինքն՝ չի կիրառվում այն մոտեցումը, թե որ հոդվածներով կարելի է համաներում շնորհել, իսկ որով՝ ոչ: Այնուամենայնիվ, այս պահին համաներումն անհրաժեշտություն է, քանի որ համակարգային խնդիրներն իշխանությունը չի ցանկանում լուծել», - նշեց Սահակյանը:

Հվհաննես Հովհաննիսյանը հակադարձեց, որ համաներման ակտը չի կարելի պայմանավորել միայն դատարանների սխալ աշխատանքով: «Չի կարելի բացառել, որ դատական համակարգում կան խնդիրներ, սակայն չեմ կարծում, որ միայն դրանով պետք է պայմանավորել: Սա համակարգային խնդիր է: Այն ունի բարոյահոգեբանական և սոցիալ-տնտեսական ասպեկտներ: Դատապարտյալները բողոքում են, որ աշխատելու հնարավորություն չունեն, իսկ պետությունը ծախսում է տարեկան 8-9 մլրդ դրամ նրանց պահելու համար», - նշեց բանախոսը:

Քննարկման ավարտին Ավետիք Իշխանյանը, հղում կատարելով թեմայի շուրջ տարվող խոսակցություններին, ենթադրեց, որ համաներումը նախատեսվում էր ապրիլ ամսվա մեջ իրականացնել, սակայն հետաձգելու որոշում կայացվեց: «Իմ կարծիքով համաներումը պետք է իրականացվեր Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի կապակցությամբ: Սակայն այն հետաձգվեց, քանի որ կալանավովեցին Հիմնադիր խորհրդարանի անդամները (որոնք նախատեսել էին իշխանության դեմ բողոքի ցույցեր իրականացնել Երևանում ապրիլի 24-ին)», - եզրափակեց նա:  

Արշալույս Մղդեսյան, «Մեդիակ ենտրոն» ծրագրի համակարգող-խմբագիր

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք arshaluismghdesyan@pjc.am  հասցեին: 

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
«Հայաստանյան թավշյա հեղափոխությունը Ֆրանսիայում չափազանց դրական է ընկալվել»․ ՀՀ-ում Ֆրանսիայի դեսպան Ժոնաթան Լաքոտ
12.07.2018
10:30
Հայաստանում գարնանը տեղի ունեցած Թավշյա հեղափոխությանը ֆրանսիայում չափազանց դրական է ընկալվել ու ընդունվել, հատկապես ոգևորիչ էր այն, որ այդ ամենը խաղաղ ու օրինական բնույթ էր կրում․այս մասին հուլիսի 12-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցած մամլո ասուլիսի ժամանակ ասաց Հայաստանում Ֆրանսիայի արտակարգ ու լիազոր դեսպան Ժոնաթան Լաքոտը։
Հայաստանում ամուսնական զույգերը պլանավորում են շատ, բայց ունենում քիչ երեխաներ. ՄԱԿ 2017թ. ուսումնասիրություն
11.07.2018
12:00
Հուլիսի 11-ին Բնակչության համաշխարհային օրը Մեդիա կենտրոնում ներկայացվեց ՄԱԿ-ի Բնակչության հիմնադրամի կողմից իրականացված ՀՀ բնակչության վերարտադրողական վարքագծի ուսումնասիրության արդյունքները:
Նոր քաղաքապետ, թե՞ նոր ավագանի
11.07.2018
11:00
Հուլիսի 9-ին Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը հրաժարական ներկայացնելուց հետո ապագա քաղաքապետի ընտրության հետ կապված անորոշ իրավիճակ է ստեղծվել։
«Եկեղեցին պետությունից անջատ է, իսկ պետությունը՝ եկեղեցու՞ց
10.07.2018
12:30
Հուլիսի 10-ին «Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցավ քննարկում՝ «Եկեղեցին պետությունից անջատ է, իսկ պետությունը՝ եկեղեցու՞ց» թեմայով:
«Եկեղեցին պետությունից անջատ է, իսկ պետությունը՝ եկեղեցու՞ց
10.07.2018
12:30
Հուլիսի 10-ին «Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցավ քննարկում՝ «Եկեղեցին պետությունից անջատ է, իսկ պետությունը՝ եկեղեցու՞ց» թեմայով:
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Այսօր մեդիա կենտրոնում
Տեսանյութեր
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ