Մանկական պալեատիվ բժշկական օգնության ներդրումը Հայաստանում
26.02.2015
13:30
Հայաստանում ձևավորվում և մշակվում է մանկական պալեատիվ բուժօգնության ներդրման գաղափարը, իսկ մեծահասակների պալեատիվ բուժօգնության հասանելիության համար Հայաստանում շարունակվում են կյանքի կոչվել մի շարք մշակված քայլեր՝ դեղերի հասանելիության, քաղաքականության, օրենսդրության և իրազեկման ապահովման ուղղությամբ: Վստահեցնում են հայաստանյան և միջազգային փորձագետները այսօր «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցած քննարկման ժամանակ:

Ըստ 2009-2010 թթ-ին կատարված նախնական գնահատման՝ Հայաստանում պալեատիվ բուժօգնության կարիք ունի տարեկան մոտ 18 հազար մարդ: Երեխաների շրջանում գնահատումը սկսվել է կատարվել այս տարվա սկզբին, և վերջնական արդյունքները կամփոփվեն տարեվերջին:

Քննարկմանը ներկա Ազգային ժողովի առողջապահության, մայրության և մանկության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Արա Բաբլոյանն ասաց, որ նախնական տվյալներով Հայաստանում պալեատիվ խնամքի կարիք ունի 6000-8000 երեխա, թեև սրանք վերջնական հաստատված տվյալներ չեն:

«Աշխարհով մեկ զարգանում է պալեատիվ բժշկական օգնությունը: Կան հիվանդություններ, որոնք անհնար է վերջնական բուժել կամ վերականգնել մարդկանց առողջությունը: Եվ անկախ նրանից, թե այդ անհատն ինչքա՞ն ժամանակ կարող է այդ հիվանդությամբ ապրել, ամիսներ, թե՞ տարիներ, անհրաժեշտ է այնպիսի բժշկական և հոգեբանասոցիալական ծառայություններ մատուցել, որպեսզի մարդն արժանապատիվ ապրի, ոչ թե ցավերից տառապի»,-նշեց Բաբլոյանը:

Նա հավելեց, որ արդեն կան մշակված օրենսդրական կարագավորումները և Ազգային ժողովում երկրորդ ընթերցումից հետո, «Բուժօգնության և սպասարկման մասին» օրենքը կընդունվի ու կհաստատվի: Զուգահեռ աշխատանքներ են տարվում նաև «Առողջպահության մասին» օրենքում փոփոխություներ կատարելու համար, որտեղ առանձին գլուխ է նախատեսված լինելու պալեատիվ խնամքի մասին:

«Մենք այդ ծառայություններն ուզում ենք դիտարկել թե´ մեծահասկաների թե´ երեխաների համար: Մեծահասկաների մոտ հիմնականում խնդիրն առաջացել է այնպիսի հիվանդությունների շուրջ, ինչպիսիք են օրինակ` չարորակ ուռուցքները, երեխաների մոտ կարող է առաջանալ բնածին անոմալիաների կամ բնածին հիվանդությունների հետևանքով, և կարիք կա, որպեսզի մենք թեթևացնենք իրենց տառապանքը, ցավը կամ ավելի բարենպաստ պայմաներ ստեղծենք»,-ընգծեց Բաբլոյանը:

Քննարկմանը ներկա գտնվող գիտությունների դոկտոր, պալեատիվ օգնության հարցերով ԲՀՀ-ի միջազգային խորհրդատու Ստեֆեն Քոնորն ասում է, որ 5 տարի աշխատելով «Բաց հասարակության հիմնադրամներ-Հայաստանի» հետ, փորձում են Հայաստանում բարենպաստ միջավայր ստեղծել պալեատիվ բուժօգնության ներդրման համար:

«Հայաստանում մշակվել են ցավամոքիչ խնամքի իրականացման չափորոշիչներ,  սկսել են կլինիկական պայմաններում ցավամոքիչ խնամքի իրականացման ուղենիշների մշակման աշխատանքներ: Նշեմ նաև, որ Կառավարությունը հաստատել է  ցավամոքիչ խնամքի հայեցակարգ, և ունենք ազգային ռազմավարություն, որը պատրաստ է հաստատման»,-ասաց Քոները:

Նա ընդգծեց, որ չորս փորձնական ծրագիր է իրականացվել Հայաստանում, բայց հիմնականում ցավամոքիչ խնամքն իրականացվել է տնային պայմաններում: Բացի այդ անցկացվել են ցավամոքիչ խնամքի հիմունքների վերաբերյալ դասընթացներ առողջպահական ոլորտի մասնագետների համար, սակայն կարիք կա ավելացնելու վերապատրաստվող բժիշկների, բուժքույրերի, հոգեբաննաերի և սոցիալական աշխատողների թիվը:

«Այսօր պակասում է ցավամոքիչ խնամքի համար դեղերից մի քանիսի հասանելիությունը: Հայաստանում առկա չէ հաբերի տեսքով մորֆին, որը հիվանդներից շատերին է պետք, քանի որ նրանք ապրում են մահամերձ վիճակում՝ այդպես էլ չստանալով ցավն ամոքող դեղեր: Կառավարությունը մեզ հետ լավ համագործակցում է, բայց մեզ պետք է, որպեսզի Կառավարությունը նոր թափ հաղորդի իրականացվող ջանքերին և հատկապես ավելացնի ցավամոքիչ խնամքի համար տրամադրվող միջոցներն ու ռեսուրսները: Պետք է ձևավորենք և կայացնենք նաև երեխաների ցավամոքիչ խնամքը, որն այսօր չկա Հայաստանում»,-նշեց Քոնորը:

Անդրադառնալով իրազեկման խնդիրներին՝ «Բաց հասարակության հիմնադրամներ-Հայաստանի» ծրագրերի գծով փոխտնօրեն Դավիթ Ամիրյանը, ով նույնպես ներկա էր քննարկմանը, ասաց, որառողջապահության ոլորտի մասնագետները բավականին տեղեկացված են:

«Թե´ նախարարությունը թե´ խորհրդարանը բավական արագ արձագանքեցին: Օրենքի նախագիծը ավելի արագ կազմակերպվեց, քան ռազմավարության գործողությունները: Սա շատ մեծ համակարգային մոտեցում պահանջող ոլորտ է և միայն շենքային պայմանների բարելավման և բժիշկների վերապարստատման հարցով չի լուծվում: Դեղերի հասանելիության հարցը դեռ կա, որը բավականին լուրջ օրենսդրական միջամտությունների կարգավորման կարիք ունի, կրթական կոմպոնենտը նույնպես առկա է: Պալեատիվ խնամքը ամբողջ հասարակության ներգրավվածության կարիքն ունի»,-նշեց Ամիրյանը:

Նա ընդգծեց, որ Հայաստանը կարիք ունի միջազգային փորձի դիտարկման, որի համար էլ Երևանում այս օրերին անցկացվելու է երկօրյա  միջազգային  աշխատանքային գիտաժողով, որտեղ փորձագետները կներկայացնեն ու կքննարկեն տարբեր երկրների հնարավորությունները, փորձը,  խոչընդոտներն ու առավելությունները պալիատիվ բուժօգնության ներդրման ժամանակ:

Քննարկմանը ներկա գտնվող Ռուսաստանի Դաշնության երեխաների պալեատիվ օգնության հիմնադրամի տնօրեն Կարինա Վարտանովան նշեց, որ Ռուսաստանը նույնպես գտնվում է մանկական ցավամոքիչ խնամքի ներդրման վաղ փուլում:

«Ցավամոքիչ խնամքը և ծառայությունների կայացումը նախատեսված են շահերի պաշտպանության ազգային ռազմավարությամբ: Դա նշանակում է, որ պետության կողմից ճանաչվել է ցավամոքիչ խնամքի զարգացման կարևորությունը: Հիմա պետք է աշխատել, որպեսզի անցնենք կոնկրետ գործողություների: Անցյալ տարի իրականացված հետազոտության արդյունքներով որոշվել է, որ Ռուսաստանում պալեատիվ բուժօգնության կարիք ունեն  287 հազար երեխա»,-նշեց Վարտանովան:

Ուկրաինայի հաշմանդամություն ունեցող երեխաների համար մասնագիտացված հաստատության բժիշկ Անդրեյ Պենկովը, ով նույնպես մասնակցում էր քննարկմանը, ասաց, որ Ուկրաինայում մանկաբուժական առաջին հոսպիսը բացվել է 3 տարի առաջ:

Սակայն շարունակում են մնալ չլուծված խնդիրներ, ինչպիսիք են ենթակառուցվածքների, շինությունների պայմանները և մասնագետների կրթության բացակայությունը:

 «Մենք վերջապես սկսել ենք գնահատել ցավամոքիչ խնամքի կարևորությունը և ձեռնարկում ենք համապատասխան գործողություններ: Բայց մեր երկրում մարդիկ պետք է հասկանան, որ հիվանդների նկատմամբ ցավամոքիչ խնամքը ավելի շատ հոգեբանական, սոցիալական աշխատանք  է, որպեսզի հիվանդն ընտանիքում ամենօրյա խնամք և աջակցություն ստանա»,-ասաց Պենկովը:

Քննարկմանը մասնակցող  Ռումինիայի Casa Lumina հոսպիսի տնօրեն Միհաելա Դումիթրաքն էլ ներկայացրեց իր երկրի փորձը և ընդգծեց, որ ունեն ափիոնային դեղաբուժության մասին օրենք, և ափիոնային դեղամիջոնցերով բուժումը Ռումինիայում հասանելի է բոլոր մարդկանց համար:

«Ցանկացած բժիշկ իրավունք ունի դեղատոմսով նշանակել մորֆին կամ այլ ափիոնային դեղամիջոց: Մեր երկիրն ունի նաև ցավամոքիչ խնամքի ռազմավարություն և ծրագիր: Չնայած դրան, Ռումինիայում ցավամոքիչ խնամքը հասանելի է կյանքը սահմանափակող հիվանդություններ ունեցող մարդկանց միայն 6%-ի համար»,-նշեց Դումիթրաքը:

Քննարկման ավարտին բանախոսները շեշտեցին, որ շարունակելու են իրենց քայլերը Հայաստանում պալեատիվ բուժօգնության հասանելիության ուղղությամբ և նոր թափ են հաղոդելու իրենց գործնական քայլերին  թե´ դեղերի հասանելիության թե´ օրենսդրական կարգավորման թե´ իրազեկվածության ապահովման ուղղությամբ:

Քննարկման ամբողջական տեսագրությունը դիտեք այստեղ:

Լիլիթ Առաքելյան, «Մեդիա կենտրոն» ծրագրի խմբագիր-համակարգող:

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրե´ք  Lilitarakelyan@pjc.am հասցեին:

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
Հայաստան-ԵՄ շրջանակային համաձայնագրի ստորագրման նախաշեմին. արձագանքներ Քիշնևից եւ Թբիլիսիից
22.11.2017
13:00
Նոյեմբերի 22-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի կունենա քննարկում «Հայաստան-ԵՄ շրջանակային համաձայնագրի ստորագրման նախաշեմին. արձագանքներ Քիշնևից եւ Թբիլիսիից» թեմայով։
«Քիմիական նյութեր` Հայաստան ներկրվող խաղալիքներում. առողջական ռիսկեր և շուկայի վերահսկողություն»
22.11.2017
11:00
Նոյեմբերի 22-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ քննարկում «Քիմիական նյութեր` Հայաստան ներկրվող խաղալիքներում. առողջականռիսկերև շուկայի վերահսկողություն» թեմայով:
Թանգարանային կրթական ծրագրերի նախագծում և մարքեթինգ. ասուլիս Ռուսական արվեստի թանգարանում
21.11.2017
13:00
Նոյեմբերի 21-ին Երևանի Ռուսական արվեստի թանգարանում «Մեդիա կենտրոնը» անցկացրեց մամլո ասուլիս «Թանգարանային կրթական ծրագրերի նախագծում և մարքեթինգ» տարածաշրջանային դասընթացի վերաբերյալ:
Դռնբաց դատական նիստերի լուսաբանման խոչընդոտներն ու սահմանափակումները
17.11.2017
12:00
Նոյեմբերի 17-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ «Դռնբաց դատական նիստերի լուսաբանման խոչընդոտներն ու սահմանափակումները» հետազոտության ներկայացում:
«Երեխաները հանուն երեխաների» նախաձեռնության ասուլիսը
17.11.2017
11:00
Նոյեմբերի 17-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ «Երեխաները հանուն երեխաների» նախաձեռնության մամլո ասուլիսը` նվիրված Երեխաներին բռնություններից պաշտպանելու միջազգային օրվան:
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Այսօր մեդիա կենտրոնում
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ