Քաղհասարակության առաջարկները խոշտանգումների արդյունավետ քննության ապահովման համար
21.05.2015
09:00
Հայաստանում խոշտանգումների կանխարգելման, խոշտանգումների ենթարկված անձանց իրավունքների պաշտպանության և արդյունավետ քննության անցկացման խնդիրների վերաբերյալ այսօր քննարկում անցկացրեցին հայ իրավապաշտպաններն ու միջազգային փորձագետները կառավարության ներկայացուցիչների հետ համատեղ:

Քննարկումից առաջ «Բաց հասարակության հիմնադրամներ-Հայաստանի» ծրագրերի գծով փոխտնօրեն Դավիթ Ամիրյանն ասաց, որ արդեն մեկ տարի է, ինչ իրենք մշակել են ծավալուն ռազմավարական ծրագիր, որի նպատակն է աջակցել իրավական պրակտիկայի կիրառման փոփոխությանը:

«Նպատակը կայանում է նրանում, որ կարողանան նպաստել մեր երկրում խոշտանգումների արդյունավետ քննության մեխանիզմների ստեղծմանը, ներդրմանը, կամ եղած մեխանիզմները ավելի արդյունավետ դարձնելուն: Այդ նպատակով տարվում են վերլուծական աշխատանքներ և մշտադիտարկման աշխատանքներ»,-նշեց Ամիրյանը:

Քննարկմանը ներկա Հայաստանի հելսինկյան կոմիտեի նախագահ Ավետիք Իշխանյանը ներկայացրեց իր զեկույցը՝ խոշտանգման բացարձակ արգելքի ապահովումը Հայաստանում թեմայով:

Նա ասաց, որ Հայաստանը Եվրոպայի Խորհրդին անդամակցելուց հետո, վերցրել էր որոշ պարտավորություններ, որոնց մի մասը կյանքի են կոչվել:

«2001-ից սկսած Արդարադատության նախարարությունը բարձրացրեց համագործակցությունը ՀԿ-ների հետ և համակարգը դարձավ բավականին թափանցիկ: ՀՀ-ն մի քայլ առաջ գնաց օրենք ընդունելով «Ձերբակալվածների և կալանավորվածների մասին» և ստեղծվեցին հասարակական դիտորդական խմբեր, որոնք հնարավորություն ունեցան քրեակատարողական հիմնարկներում և Ոստիկանության ձերբակալված անձանց պահման վայրերում դիտորդություն իրականցնել: ԵԽ անդամակցությունից հետո կարևոր էր նաև մարդու իրավունքների ինստիտուտի ստեղծումը»,-ասաց Իշխանյանը:

Նա հավելեց, որ չնայած կատարված քայլերին, խոշտանգումների կանխարգելման հետ կապված լուրջ տեղաշարժեր չկան Հայաստանում:

«Խոշտանգումներ չունենալու համար պետությունը առաջին հերթին պետք է աշխատի կանխարգելման ուղղությամբ: Խոշտանգումների կանխարգելման համար անհրաժեշտ է նաև դատարանների լիարժեք անկախություն: Հայաստանում հիմնականում իներցիոն մտածողություն է ինչպես հանրության մոտ, այնպես էլ իշխանության վերին օղակներում: Խոշտանգումների դեպքում պատժի խստությունը կարևոր է,  բայց ավելի կարևոր է պատժի անխուսափելիությունը»,-ընդգծեց Իշխանյանը:

Իրավապաշտպանը նշեց, որ խոշտանգումների կանխարգելման համար պետք է աշխատել հասարակական կարծիքը փոխելու ուղղությամբ և անհրաժեշտ է կատարելագործել  հասարակական վերահսկողության մեխանիզմները:

Քննարկման մասնակից, փաստաբան Հայկ Ալումյանը նշեց, որ Հայաստանի «Քրեական օրենսգիրքը» խոշտանգումներ հասկացությունը չի սահմանում այնպես, ինչպես ՄԱԿ-ի խոշտանգումներ դեմ կոնվենցիան է սահմանել և այդ առումով համապատասխանեցված չէ միջազգային չափորոշիչներին:

«Անդրադառնալով քրեադատավարական կողմին՝ կցանկանայի նշել, որ քննությունը պետք է միջազգային չափանիշներին համապատասխան լինի և անհապաղ: Իրականում մեզ մոտ միշտ չէ, որ քննությունը կատարվում է անհապաղ, թեև օրենքով սահմանված է տասնօրյա ժամկետում քրեական գործի հարուցումը: Բացի այդ  խոշտանգման ենթարկված անձը չի կարողանում լիարժեքորեն ծանոթանալ քրեական գործերի նյութերին: Զոհը պետք է  հնարավորություն ունենա արդյունավետ մասնակցություն ունենալ նախաքննության ընթացքին»,-նշեց Ալումյանը:

Քննարկման մասնակից, իրավապաշտպան Արտակ Զեյնալյանը հավելեց, որ տուժողի համար արդարադատությունը ավարտվում է նախաքննությամբ, իսկ դատարանում նա ոչինչ այլևս չի կարող անել, ինչպես ցույց է տալիս դատական պրակտիկան:

«Փոխատուցումը նույնպես համաչափ չէ խոշտանգման ենթարկված անձի նկատմամբ: Մենք առաջարկում ենք վերանայել փոխհատուցման չափը, որպեսզի արդար փոխհատուցում լինի: Պաշտոնատար անձնաց համար նախատեսված չէ նաև հանացակազմ օրենսգրքում: Բացի այդ խոշտանգման գործերը պետք է գտնվեն ոչ թե քաղաքացիական դատարանի, այլ վարչական դատարանի իրավասության ներքո: Դա նույնպես պետք փոխել: Մենք առաջարկում ենք նաև ապահովել արտադատական կարգով իրավական պաշտպանության արդյունավետ միջոցները»,-նշեց Զեյնալյանը:

Բանախոսները հավելեցին,  որ խոշտանգումների կանխարգելման համար կարևոր խնդիր է նաև փաստաբանների, քննիչների, ոստիկանների և դատավորների կրթվածության, մասնագիտական պատրաստվածության բարձրացման հարցը:

Բանախոսների ելույթներից հետո խոշտանգումների կանխարգելման միջազգային փորձը ներակայացրեցին միջազգային փորձագետները, որից հետո սկսվեց հարցուպատասխան մասնակիցների միջև:

Լիլիթ Առաքելյան, «Մեդիա կենտրոն» ծրագրի համակարգող-խմբագիր

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք Lilitarakelyan@pjc.am  հասցեին:

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
Քննարկում. «Փոփոխություններ Քրեական օրենսգրքում. անվտանգության ապահովում, թե՞ այլախոհության ճնշում»
23.02.2018
13:00
Փետրվարի 23-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ քննարկում «Փոփոխություններ Քրեական օրենսգրքում. անվտանգության ապահովու՞մ, թե՞ այլախոհության ճնշում» թեմայով:
«Կոռուպցիայի ընկալման համաթիվը 2017-ին. իրավիճակը Հայաստանում»
22.02.2018
11:00
Փետրվարի 22-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ մամլո ասուլիս «Կոռուպցիայի ընկալման համաթիվը 2017-ին. իրավիճակը Հայաստանում» թեմայով:
«ՄԻԱՎ-ով ապրող կանայք և խտրականությունը Հայաստանում»
21.02.2018
11:00
Փետրվարի 21-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ մամլո ասուլիս «ՄԻԱՎ-ով ապրող կանայք և խտրականությունը Հայաստանում» թեմայով:
ԻՇԽԱՆՈՒԹՅԱՆ ՃՅՈՒՂԵՐԻ ՏԱՐԱՆՋԱՏՄԱՆ ԵՎ ՀԱԿԱԿՇՌՄԱՆ ՍԿԶԲՈՒՆՔԻ ԱՊԱՀՈՎՈՒՄԸ ԽՈՐՀՐԴԱՐԱՆԱԿԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳՈՒՄ
20.02.2018
11:30
«Գործընկերություն հանուն բաց հասարակության» նախաձեռնությունը և ԲՀՀ-Հայաստան Արդարադատության խումբը անցկացրեց «Իշխանության ճյուղերի տարանջատման և հակակշռման սկզբունքի ապահովումը խորհրդարանական կառավարման համակարգում» խորագրով հանրային քննարկում:
«Իշխանության գերկենտրոնացու ՞մ, թե՞ կառավարման մոդելի բարեփոխում. վարչապետի նոր լիազորությունները»
15.02.2018
19:00
Փետրվարի 15-ին «Մեդիա կենտրոնի» նախաձեռնությամբ «Ա1պլյուսի» հեռուստատաղավարում առցանց ուղիղ հեռարձակմամբ անցկացվեց բանավեճ «Իշխանության գերկենտրոնացու ՞մ, թե՞ կառավարման մոդելի բարեփոխում. վարչապետի նոր լիազորությունները» թեմայով:
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ