Թեժ քննարկում. Ինչո՞ւ հարստացնել կամ չհարստացնել ցորենի ալյուրը
28.04.2015
12:30
Հայաստանի կառավարության հավանությանն արժանացած «Ցորենի ալյուրի հարստացման մասին» օրենքի նախագիծը շարունակում է հանդիսանալ բուռն քննարկումների առարկա: Առողջապահության նախախարությունը կարևորում է այլուրի հարստացումը հանրային առողջության պաշտպանության տեսանկյունից հանրային որոշակի խմբերի մոտ սակավարյունությունը կանխարգելելու համար: Մինչդեռ նախաձեռնության ընդդիմախոսներն ու սպառողների շահերի պաշտպաններն ունեն մտահոգություններ, որ ալյուրի հարստացումը երկաթով և ֆոլաթթվով կբերի քաղցկեղով հիվանդների թվի աճին:

Անցած տարվա նոյեմբերին Հայաստանի կառավարությունը հավանության է արժանացրել երկու օրինագիծ՝ «Ցորենի ալյուրի հարստացման մասին» և «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին»: Առաջին օրինագծի համաձայն՝ Հայաստանում օրական 30 տոննա և ավելի հզորություն ունեցող ալրաղացներում բարձր և առաջին կարգի ցորենի ալյուրը հարստացվելու է պրեմիքսներով, այսինքն՝ վիտամինահանքանյութային հավելումներով: Ծրագրի նախաձեռնողը ՄԱԿ-ի Մանկական հիմնադրամն է` ՅՈւՆԻՍԵՖ-ը, որը հայտնել է, որ անվճար կտրամադրի սարքավորումներ և մեթոդաբանական գիտելիքներ:

Երկրորդ նախագծով կառավարությունը նախատեսում է տուգանքներ խոշոր տնտեսվարողների համար՝ բարձր և առաջին կարգի ցորենի ալյուրը չհարստացնելու դեպքում: Օրենքի նախագծերի փաթեթը ներկայացված է Ազգային ժողով: Օրինագիծը ընդունելու պարագայում էլ այն ուժի մեջ կմտնի 2016 թ., իսկ մինչ այդ Հայաստանում պետք է իրականացվի ևս մեկ հետազոտություն բնակչության շրջանում սակավարյունության տարածվածության վերաբերյալ:

Համաշխարհային մակարդակով մոտ 82 երկիր ունի հացահատիկի գոնե մեկ տեսակի հարստացման վերաբերյալ օրենսդրություն: 

Ապրիլի 28-ին «Մեդիա կենտրոն»-ի նախաձեռնությամբ Մարտունի քաղաքում տեղի ունեցավ ««Ցորենի ալյուրի հարստացման մասին» ՀՀ կառավարության օրենքի նախագծի դրական և բացասական կողմերը» թեմայով քննարկում: Քննարկման բանախոսներն էին Հանրային առողջության Պերինատոլոգիայի, մանկաբարձության և գինեկոլոգիայի հանրապետական ինստիտուտի մանկաբարձ-գինեկոլոգ Գայանե Պետրոսյանը, Սպառողների ազգային ասոցիացիայի նախագահ Մելիտա Հակոբյանը, կենսաֆիզիկոս Աշոտ Կարապետյան և Մարտունու կանանց համայնքային խորհուրդ ՀԿ նախագահ Անահիտ Գևորգյանը:

Օրենսդրության ընդունումը կարևոր է, նշում է Գայանե Պետրոսյանը, քանի որ, ըստ նրա, ինչպես ամբողջ աշխարհում, այնպես էլ Հայաստանում առկա է սակավարյունության խնդիր:

«Հղիների մոտ սակավարյունության դեպքերը կազմում են 12 տոկոս, վերարտադրողական տարիքի կանանց մոտ կազմում է 25 տոկոս, իսկ մինչ 5 տարեկան երեխաների մոտ՝ 35 տոկոս», - փաստում է Պողոսյանը՝ հավելելով, որ վերարտադրողական տարիքում գտնվող կանայք հիմանակում չեն օգտագործում օրգանիզմին անհրաժեշտ երկաթով և ֆոլաթթվով հարուստ սնունդ, որպեսզի հղիության շրջանում խուսափեն խնդիրներից:

Սպառողների ազգային ասոցիացիայի նախագահ Մելիտա Հակոբյանը դեմ արտահայտվեց նախաձեռնությանը և հակադարձեց՝ հնչեցնելով հետևյալ հարցը. «Ինչո՞ւ Հայաստանում հղիությունը չի պլանավորվում»:

«Եթե հղիությունը պլանավորվի, մարդիկ մինչև հղիանալը կդիմեն բժշկի և կընդունեն համապատասխան դեղամիջոցներ», - հավելեց Հակոբյանը:

Արձագանքելով հնչեցված հարցին՝ Գայանե Պետրոսյանը նշեց, որ ոչ բոլորն են դիմում բժշկի, իսկ դիմելուց էլ հիմնականում չեն ընդունում նշանակված դեղամիջոցները: «Վստահություն չկա, որ բժշկին դիմելու դեպքում վերարտադրողական տարիքում գտնվող կանայք նշանակված դեղորայքը նշված չափաբաժնով սիստեմատիկ կերպով կօգտագործեն: Հենց դրա համար էլ դիում են այլ մեթոդների», - պատասխանեց նա:

Նախաձեռնության ընդդիմախոսները, սակայն կարծում են, որ օրինագիծը ընդունումը կխախտի հասարակության մի շարք իրավունքներ՝ տեղեկացված լինելու, ընտրության և անվտանգության:

«Բնակչության մեծ մասը տեղյակ չէ, թե ինչի մասին է խոսքը: Մարդիկ զրկվելու են ընտրության իրավունքից, քանի որ արտադրվող ցորենրի ալյուրի 85%-ը պետք է հարստացվի, իսկ 15%-ը կազմում են գյուղական ալրաղացները, որոնց ալյուրից պատրաստված հացը շուկայում որևէ կերպ ներկայացված չի լինի: Շուկան ողողելու է պրեմիքնեսրով հարստացված հացը», - նշեց Հակոբյանը:

Կենսաֆիզիկոս Աշոտ Կարապետյանը, հղում կատարելով միջազգային փորձին, տեղեկացրեց, որ ցորենի ալյուրի հարստացման կարգը որդեգրած շատ երկրներ մի քանի տարի անց բախվել են քաղցկեղով հիվանդների թվի կտրուկ աճի խնդրին:

«Օրինակ` Չիլիում ալյուրը սկսել են հարստացնել 2000 թ-ին, որից հետո գրանցվել է քաղցկեղով հիվանդների աննախադեպ աճ: Հաստաղու քաղցքեղով հիվանդների թիվը աճել է մոտ 2,6 անգամ, իսկ կրծքավանդակի քաղցքեղով հիվանդների թիվը՝ 2,8 անգամ», - օրինակ բերեց Կարապետյանը՝ հավելելով, որ սա բնական աճ չէ:

Ըստ օրինագծի՝ Հայաստանում 1 կգ այլուրին նախատեսվում է խառնել 1.3 միլիգրամ ֆոլաթթու:

«Հայաստանի քաղաքացին միջինը 400 գրամ հաց է ուտում: Կա գերդոզավորման հավանականություն, որի արդյունքում մենք երեք-չորս տարի հետո կարող ենք ունենալ կես միլիոն քաղցկեղով հիվանդներ», - կանխատեսեց բանախոսը: Մյուս կողմից, հավելում է Կարապետյանը, օրինագծի ընդունման դեպում քաղցկեղով հիվանդ մոտ 76 հազար մարդ, որոնք ընդունում են հակաֆոլաթթվային դեղեր, զրկում են հաց ուտելու իրավունքից, քանի որ ալյուրը հաստացված է:

Պետրոսյանը հակադարձեց, որ քաղցկեղի աճի մասին տվյալները չի կարելի միանշանակ կապել ալյուրի հարստացման հետ: «Հստակ ապացուցված չէ, որ հենց ալյուրի հարստացման պատճառով է այդ երկրներում տեղի ունեցել քաղցկեղով հիվանդների թվի աճ», - ասաց Պողոսյանը:

Մելիտա Հակոբյանը համաձայնեց, որ հստակ ապացույցներ չկան, բայց նրա խոսքով, ապացուցված էլ չէ, որ ֆոլաթթվով և երկաթով հարստացված ալյուրը վնասակար չէ առողջության համար: «Եթե մենք չունենք հստակ երաշխիքներ այդ հաստացված ալյուրի ոչ վնասակար լինելու մասին, մենք իրավունք ունե՞նք գնալ ռիսկի և փորձարկումներ կատարել մարդկանց վրա: Համոզված եմ, որ նման իրավունք չունենք», - նշեց նա՝ պնդելով, որ անհրաժեշտ է կիրառել տարբերակված մոտեցում:

«Մարդիկ պետք է ունենան ընտրության իրավունք: Թող խանութներում լինի և՛ հարստացված ալյուրից պարտաստված հաց, և՛ առանց հավելումների հաց», - առաջարկեց Հակոբյանը: 

Քննարկմանը մասնակից Մարտունի համայնքից ձեռներեցները, հասարակական գործիչները, բժիշկները և ՀԿ սեկտորի ներկայացուցիչները դեմ արտահայտվեցին օրեսդրական նախաձեռնությանը: Նրանք նույնպես կողմ են տարբերակված մոտեցման կրառմանը:

Արշալույս Մղդեսյան, «Մեդիա կենտրոն» ծրագրի համակարգող-խմբագիր

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք arshaluismghdesyan@pjc.am  հասցեին:

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
«Գործարկվում է «Տվյալների պաշտպանության ընդհանուր կարգավորում»-ը. ինչպիսի՞ փոփոխություններ են սպասվում»
23.05.2018
12:00
Մայիսի 23-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ քննարկում «Գործարկվում է «Տվյալների պաշտպանության ընդհանուր կարգավորում»-ը. ինչպիսի՞ փոփոխություններ են սպասվում» թեմայով:

«Բնապահպանության խնդիրներն ու ռիսկերը. առաջարկներ ուղղված նոր կառավարությանը»
22.05.2018
11:00
Բնապահպանության ոլորտում առկա խնդիրների, լուծումների և նոր կառավարությանն ուղղված իրենց առաջարկների մասին մայիսի 22-ին Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցած քննարկմանը բարձրաձայնեցին բնապահպանները:
Հեռարձակվող ԶԼՄ-ների գործունեության և մեդիա ոլորտում բարեփախումների անհրաժեշտություն. Առաջարկներ ուղղված նոր կառավարությանը
21.05.2018
13:00
Հեռարձակվող ԶԼՄ-ների գործունեության և մեդիա ոլորտում բարեփոխումների անհրաժեշտության վերաբերյալ մայիսի 21-ին Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցավ քննարկում, որին մասնակցում էին Երևանի մամուլի ակումբի նախագահ Բորիս Նավասարդյանը, Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեի նախագահ Աշոտ Մելիքյանը և ՀՀ Հեռուստատեսության և ռադիոյի հանձնաժողովի անդամ Արմեն Մկրտչյանը:
«Այլընտրանքային հանրակրթության աջակիցների միության» ստեղծման ազդարարում
21.05.2018
12:00
Մայիսի 21-ին «Մեդիա Կենտրոնում» տեղի ունեցավ ասուլիս, որի ընթացքում ՀՀ կրթական ոլորտի ներկայացուցիչները ազդարարեցին «Այլընտրանքային հանրակրթության աջակիցների միության» ստեղծման մասին, կներկայացնեն ձևավորված միության կազմը, նպատակներն ու գործառույթները։
Թավշյա հեղափոխություն. մշակութաբանական փոփոխություններ
18.05.2018
11:00
Մշակութաբանական ի՞նչ փոփոխություններ են ակնկալվում թավշյա հեղափոխությունից: Ինչպե՞ս կառուցել ժողովրդին ծառայելու այլ մոդել, ինչպե՞ս պաշտոնյա-քաղաքացի հարաբերությունները պարզեցնել, ստեղծել կառավարման մարդակենտրոն քաղաքականություն։ Ի՞նչ փոփոխություններ են անհրաժեշտ հասարակության մեջ վարքագծային փոփոխությունների հասնելու համար:
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Այսօր մեդիա կենտրոնում
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ