«Հայաստան- ԵՄ համաձայնագրի տնտեսկան բաղադրիչը․ նոր հնարավորություներ ու խնդիրներ»
23.10.2017
12:00
Հոկտեմբերի 13-ին հրապարակվեց Հայաստան-ԵՄ դեռ տարեսկզբին նախաստորագրված Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագիրը։ Սույն փաստաթղթի տնտեսական բաղադրիչը հանրային, քաղաքական և լրատվական շրջանակների համար որոշակի հետաքրքրություն է ներկայացնում։ Այժմ փորձ է արվում պարզաբանել ու հասկանել, թե Հայաստան- ԵՄ համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրի ստորագրումից հետո տնտեսական ոլորտում ինչպիսի՞ բարեփոխումներ են սպասվում և ընդհանրապես ինչպիսի՞ն կլինի փաստաթղթի տնտեսական ազդեցությունը։

Թեման քննարկելու համար հոկտեմբերի 23-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ «Հայաստան- ԵՄ համաձայնագրի տնտեսական բաղադրիչը. նոր հնարավորություններ ու խնդիրներ» խորագրով քննարկում, որի ընթացքում տնտեսագետ Վահագն Խաչատրյանն ու Հանրային քաղաքականության հետազոտությունների ազգային կենտրոնի նախագահ Արտակ Մանուկյանը ներկայացրեցին իրենց դիտարկումներն ու մեկնաբանությունները։

Տնտեսագետ Վահագն Խաչատրյանն ասում է, որ այս փաստաթուղթը կարող է էական ազդեցություն ունենալ Հայաստանի տնտեսության վրա, կարող է և որևէ ազդեցություն չունենալ՝ կախված է ՀՀ իշխանությունների ցանկությունից։

Վերջինս նաև տեսակետ է հայտնում, որ գործող իշխանությունները պատրաստ չեն ստորագրվելիք համաձայնագրի դրույթներն իրականություն դարձնելու, սակայն մյուս կողմից էլ Եվրամիությունը աչքերը չի փակելու բացասական երևույթների վրա՝ որպես օրինակ նշելով Մոլդովայի նկատմամբ կիրառվող քայլերը.

«Եվրամիությունն այլևս այդ հին Եվրամիությունը չէ, որ փաստաթղթեր կստորագրի ու ուղղակի գումարներ կտրամադրի՝ ուշադրություն չդարձնելով փաստաթղթի դրույթների իրականացմանը։ Նրանք հետևողական են լինելու»։

Խոսելով փաստաթղթի բովանդակային մասից՝ Խաչատրյանը, վկայակոչելով օտարերկրյա մասնագետների գնահատականները, նշում է, որ սկզբունքների տեսակետից որևէ էական տարբերություն չկա մինչև 2013թ. բանակցված  «Խորը և համապարփակ ազատ առևտրի պայմանագրի» և սույն համաձայնագրի տնտեսական բաղադրիչի միջև։

Տնտեսագետը նաև նշում է, որ դեռևս պարզ չէ, թե ինչպես է իրականացվելու Հայաստան-ԵՄ և Հայաստան-ԵԱՏՄ համատեղելիությունը.

«Այս հակասությունների լուծման մեխանիզմը գոնե ինձ համար դեռևս պարզ չէ։ Մի հարց կա, որի պատասխանը մինչ այժմ չի տրվել։ Այստեղ հղում կա Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությանը այդ հարցի լուծման համար, սակայն տեղյակ ենք, որ Հայաստանը պայմանավորվածության  համաձայն ԱՀԿ-ի նման բանակցություններ պետք է վարի Եվրասիական տնտեսական միությունը»։

Հանրային քաղաքականության հետազոտությունների ազգային կենտրոնի նախագահ Արտակ Մանուկյանը քննարկմանը ներկայացրեց հետազոտություն Հայաստան-ԵՄ տնտեսական հարաբերությունների և համաձայնագրի տնտեսական բաղադրիչի վերաբերյալ։

Նախ փորձագետը նշեց, որ Ռուսաստանից հետո 24 տոկոս մասնաբաժնով Հայաստանի երկրորդ առևտրային գործընկերը ԵՄ-ն է և  ներկայացրեց  վերջին տարիների ընթացքում ԵՄ-Հայաստան ապրանքաշրջանառության դինամիկան՝ ցույց տալով, որ այդ ոլորտում կայունություն է տիրում և չկան կտրուկ տատանումներ։

Արձանագրելով, որ այդ հարաբերություններում որոշակի քանակական աճ կա՝ տնտեսագետը միաժամանակ շեշտում է, որ ավելի կարևոր է որակական աճը՝ ներկայացնելովՀայաստանից-ԵՄ և հակառակը ներմուծվող ու արտահանվող ապրանքները տոկոսային արտահայտությամբ։

Մանուկյանը նշում է, որ ապրանքաշրջանառության թվային պատկերից հստակ երևում է, որ Հայաստանի շուկան բարձր կենտրոնացվածություն ունի, որտեղ 4 խոշորագույն խաղացողի մասնաբաժինը կազմում է 95 տոկոս.

«Եվրամիությունը ավելի դիվերսիֆիկացված տնտեսություն է և նրանց հարաբերությունները մեր հետ ավելի դիվերսիֆիկացված է, քան մերը։ Այսինքն մենք ունենք ցածր դիվերսիֆիկացիոն խնդիրներ»։

Համաձայնագրի բովանդակային մասին անդրադառնալով՝ փորձագետը մի շարք պատճառներ է վկայակոչում` ԵՄ-ի հետ ընդհանուր սահման չունենալուց մինչև ԱՀԿ-ի անդամակցությամբ ֆիքսված պարտավորություններ՝ եզրահանգում անելով, որ  համաձայնագրի տնտեսական էֆեկտն այդքան էլ մեծ չէ։

Արտակ Մանուկյանը նշում է, որ Հայաստանի հիմնական խնդիրը տնտեսական բաղադրիչի հետ կապված  ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների երկրորդ փուլն է.

«Ինստիտուցիոնալ վերափոխումների երկրորդ սերունդը  ինստիտուտների արդյունավետությունն է։ Եվ տնտեսական բաղադրիչի մեջ եղած բոլոր մեսիջները մեծապես  ուղղված են ինստիտուտների արդյունավետության բարձրացմանը»։

Տնտեսագետը նաև հարց է տալիս, թե որո՞նք են ԵՄ տնտեսական հետաքրքրություններն ու շահերը Հայաստանի հետ նման համաձայնագիր ստորագրելուց։ Այդպիսի 2 հիմնական պատճառ է բերում՝ ավելի մոտենալ իրանական շուկային, որը ԱՀԿ անդամ չէ, և թուլացնել Ռուսաստանի ազդեցությունը Հայաստանում։

«Հայաստանը կարող է լինել ԵՄ-ի համար իդեալական տրամպլին Իրանի հետ տնտեսական հարաբերությունները մերձեցնելու համար», -ասում է Արտակ Մանուկյանը: Վերջինս կարծիք է հայտնում, որ յուրաքանչյուր տնտեսական ինտեգրացիա գոնե սկզբնական շրջանում բացասական է անդրադառնում թույլ զարգացած երկրի տնտեսության վրա, սակայն եթե ԵՄ-ի պարագայում թունելի վերջում լույս է երևում, ապա նույնը չենք կարող ասել ԵԱՏՄ-ի համար, որի պարագայում ապագան խիստ անորոշ է։

Այս ամենը հաշվի առնելով հանդերձ, փորձագետի գնահատականով, համաձայնագիրը մեծ հաշվով փոխշահավետ գործարք է, երբ երկու կողմերն էլ հաղթողի կարգավիճակում են (win-win):

Դերենիկ Մալխասյան, Մեդիա կենտրոն ծրագրի խմբագիր/համակարգող:

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեքderenikmalkhasian@gmail.comէլփոստին:

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
«Ինչպե՞ս ստեղծել որակյալ սոցիալական ծառայություններ Հայաստանում և պայքարել աղքատության դեմ»
19.03.2019
12:00
Մարտի 19-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ մամուլի ասուլիս` նվիրված Սոցիալական աշխատանքի համաշխարհային օրվան: Ասուլիսի թեման էր` «Ինչպե՞ս ստեղծել որակյալ սոցիալական ծառայություններ Հայաստանում և պայքարել աղքատության դեմ»:
«Մեդիա սպառումն ու ինֆորմացիոն նախասիրությունները Հայաստանում-2019» հետազոտության ներկայացում
15.03.2019
12:00
Մարտի 15-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ «Մեդիա սպառումն ու ինֆորմացիոն նախասիրությունները Հայաստանում- 2019» հետազոտության արդյունքների ներկայացում:
Խաղաղության ընկալումը․ ԼՂ հակամարտության մոտեցումների վերլուծությունը
06.02.2019
12:00
ԼՂ հակամարտության հանգուցալուծմանը հասնելու միակ ճանապարհը խաղաղությանը նախապատրաստվելն է: Թեպետ հակամարտող հանրույթներում գերիշխում է պատերազմի պրոպագանդան, սակայն Հայաստանում, Լեռնային Ղարաբաղում եւ Ադրբեջանում մարդիկ սկսել են ավելի ու ավելի քննադատաբար մոտենալ հնարավոր պատերազմին: Հարցեր են հնչեցնում պատերազմի ու խաղաղության գնի մասին:
2017-2018թթ պետգնումների համակարգի մոնիտորինգի արդյունքները
28.12.2018
12:00
Դեկտեմբերի 28-ին «Մեդիա կենտրոնում» «Հանրային քաղաքականության հետազոտությունների ազգային կենտրոն» ՀԿ-ն ներկայացրեց 2017-2018թթ (I կիսամյակի) պետական գնումների համակարգի հիմնական միտումները։
Իրավապաշտպանների առաջարկները ՔԿՀ-ներում բարեփոխումների իրականացման ռազմավարության վերաբերյալ
27.12.2018
13:30
Արդարադատության նախարարության կողմից е-draft կայքում 2018 թ. դեկտեմբերի 19-ից հանրային քննարկման է դրվել քրեակատարողական համակարգում իրավիճակի բարելավման նպատակով 2018 -2038 թթ. ռազմավարությունը և դրա իրականացման 20 -ամյա միջոցառումների ծրագիրը հաստատելու մասին կառավարության որոշման նախագիծը։ Այն հանրային քննարկման է դրված լինելու մինչև 2019 թ. հունվարի 8-ը։
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ