Հանքարդյունաբերության հաշվետու ու թափանցիկ կառավարման մարտահրավերներն ու խնդիրները
28.03.2017
13:00
Մարտի 28-ին Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցավ քննարկում «Հանքարդյունաբերության հաշվետու ու թափանցիկ կառավարման մարտահրավերներն ու խնդիրները» թեմայով: Քննարկման բանախոսներն էին ՀՀ բնապահպանության նախարարի տեղակալ Խաչիկ Հակոբյանը, «Լիդիան Արմենիա» ընկերության կայուն զարգացման գծով ավագ մենեջեր Արմեն Ստեփանյանը, «Էկո իրավունք» ՀԿ-ի նախագահ Արթուր Գրիգորյանը:

Հանքարդյունաբերությունը Հայաստանի տնտեսության արագ զարգացող ճյուղերից մեկն է: Միաժամանակ ոլորտի կարգավորման և թափանցիկության հետ կապված գոյություն ունեն բազմաթիվ խնդիրներ: 2017 թ. Արդյունահանող ճյուղերի թափանցիկության նախաձեռնության խորհուրդը հաստատել է Հայաստանի Հանրապետության ԱՃԹՆ-ի թեկնածության հայտը և Հայաստանի Հանրապետությանը շնորհվել է ԱՃԹՆ-ի թեկնածու երկրի կարգավիճակ: ԱՃԹՆ-ն բնական պաշարների բաց ու հաշվետու կառավարումը խթանող համաշխարհային ստանդարտ է, որի առկայությունը Հայաստանում, ըստ բանախոսների, նշանակալի կերպով կօգնի հանքարդյունաբերության ոլորտի կարգավորմանը:

ՀՀ բնապահպանության նախարարի տեղակալ Խաչիկ Հակոբյանն այն հարցին, թե ի՞նչ է տալու Հայաստանի հնարավոր անդամակցությունն Արդյունահանող ճյուղերի թափանցիկության նախաձեռնությանը, պատասխանեց. «Պետությունն ամենաբարձր մակարդակով հաստատում է, որ ինքը պատրաստակամ է գնալ հանքարդյունաբերության ոլորտում համագործակցության՝ հանրության, քաղհասարակության հետ, որպեսզի բոլոր ֆինանսական հաշվետվությունները լինեն հնարավորինս թափանցիկ, հասանելի հանրության համար: Սրանով մենք պայմանավորվում ենք, որպեսզի միջազգային լավագույն փորձը կարողանանք տեղայնացնել տեխնոլոգիաների առումով»:

Վերջինս նաև հավելեց, որ միջազգային նման ստանդարտների ներդրումն օտարերկրյա ընկերությունների համար Հայաստանում գրավիչ դրական ֆոն կարող է ստեղծել:

«Էկո իրավունք» ՀԿ նախագահ Արթուր Գրիգորյանըդրական գանահատեց հանքարդյունաբերության ոլորտի կարգավորմանը միտված սույն ձևաչափի ներդրումը՝ նշելով. «Այս նախաձեռնության հիմնական արժեքը ոչ միայն ոլորտի թափանցիկության բարձրացումն է, այլ այն, որ  ի թիվս մյուսների  քաղհասարակությունն իրավունք է ձեռք բերում մասնակցելու ոլորտի կառավարմանը: Բազմաշահառու խմբում, որտեղ ընդգրկված են նաև քաղհասարակության ներկայացուցիչները, այնտեղ որոշումները կայացնում են կոնսենսուսով, և այդ որոշումները վերաբերում են ոլորտի կառավարմանը՝ սկսած իրավական դաշտից մինչև ինստիտուցիոնալ խնդիրներ»:

Նա նաև հավելեց, որ այդ ձևաչափում քաղհասարակության դերը լինելու է բալանսավորող:

«Լիդիան Արմենիա» ընկերության կայուն զարգացման գծով ավագ մենեջեր Արմեն Ստեփանյանը պատասխանելով այն հարցին, թե ի՞նչն է շահագրգռել հանքարդյունաբերող ընկերություններին միանալու այս նախաձեռնությանը, պատասխանեց. «Նման նախաձեռնությունները ոչ միայն բարձրացնում են ոլորտի  թափանցիկությունը, այլ նաև բոլորի համար սահմանում են խաղի հավասար կանոններ: Ավելի թափանցիկ ու հավասար խաղի կանոնների դեպքում շահում է հենց բիզնեսը»:

Հայաստանում հանքերը շատ են՝ հանքարդյունաբերության ծավալը փոքր.

Ի՞նչ է հուշում  հանքարդյունաբերության շվեդական փորձը:

Հանքարդյունաբերության ոլորտում առկա խնդիրներին անդրադառնալով՝ Արթուր Գրիգորյանն ուշադրություն հրավիրեց այն հանգամանքին, որ Հայաստանում ոլորտի այնպիսի իրավական ու ինստիտուցիոնալ կանոնակարգում է անհրաժեշտ, որի արդյունքում ապագայում հնարավորություն չի տա հանրային շահերին հակասող ու վնասող հանքերի շահագործումը:

«Մանր ու միջին հանքերը հանրային շահի տեսակետից չունեն օգտակարության այն մակարդակը, որ իրավունք տրվի դրանք շահագործելու:Կարծես թե կա ընդհանուր մոտեցում, որ փոքր ու միջին հանքերը ավելի շատ առաջացնում են սոցիալական բողոք, ավելի շատ վնաս, էկոլոգիական խնդիրներ, քան կոնկրետ տնտեսական օգուտներ»:

Խաչիկ Հակոբյանը հավաստիացրեց, որ խնդիրը պետության ուշադրության կենտրոնում է և աշխատանքներ են տարվում:

«Հանքարդյունաբերության հայեցակարգին զուգահեռ ընթանում է բնական ռեսուրսների հայեցակարգի մշակումը, որը հնարավորություն է տալու, որ զուգահեռ հանքարդյունաբերական գրավչություն ներկայացնող բնական ռեսուրսներից չտարանջատել անտառն ու առհասարակ էկոհամակարգերը, կենսաբազմազանությունը: Պետք է կարողանանք հստակ հասկացնել ու ապացուցել, որ եթե այստեղ ունենք բնական գրավչություն, որը էկոհամակարգի տեսքով է, ապա այստեղ հանքը չեն կարող ունենալ, նույն եկամուտը կարող ենք գեներացնել»,- նշեց Խաչիկ Հակոբյանը:

Ստեփանյանն անդրադարձավ այն հարցին, թե արդյո՞ք համապատասխանում է իրականությանը տարածված այն կարծիքը, որ հանքարդյունաբերության ոլորտում հարկային բեռը թեթև է, ինչի արդյունքում արդյունահանողները գերշահույթ են ստանում, իսկ պետությունը՝ գրոշներ:

«Եթե նայենք զարգացած հանքարդյունաբերական երկրներին և համեմատենք Հայաստանը նրանց հետ, ապա Հայաստանում  հարկումը միջին ու միջինից բարձր է դասվում: Այդ մասին են վկայում նաև միջազգային տարբեր հետազոտություններ, մասնավորապես PWC ընկերության կողմից արված հետազոտությունները»,- ասաց Արմեն Ստեփանյանը:

Արթուր Գրիգորյանը զուգահեռներ անցկացրեց հանքարդյունաբերության շվեդական օրինակի հետ՝ նշելով, որ հենց այդ մոդելը պետք է Հայաստանի համար օրինակելի լինի:

«Նախ և առաջ պետք է ամբողջությամբ պարզել, թե ընդերքի օգտագործումը Հայաստանին ի՞նչ է տալու: Մշակել լիարժեք քաղաքականություն, թե ինչպես պետք է իրականացվի ընդերքի օգտագործումը, որպեսզի բացի հարկերից նաև բերի ընդհանուր տնտեսության զարգացման: Շվեդիան իր արդյունահանած ընդերքը գրեթե ամբողջությամբ օգտագործում է վերջնական արտադրանք տալու համար, իսկ մենք վաճառում ենք խտանյութ: Մենք չունենք մալուխների արտադրություն, ինչո՞ւ չունենք, ինչո՞ւ վերջնական արտադրություն չի կազմակերպվում: Սա ինստիտուցիոնալ խնդիր է»,- նշեց Արթուր Գրիգորյանը:

Շվեդիայի հանքարդյունաբերությունն օրինակելի մոդել գնահատեց նաև Արմեն Ստեփանյանը. «Շվեդիայի գրեթե ամբողջ տնտեսությունը հիմնված է հենց հանքարդյունաբերության վրա՝ հանքարդյունաբերության արտադրանքն այնուհետև օգտագործվում է երկրի տնտեսության տարբեր ճյուղերում: Հայաստանում բարենպաստ միջավայր է պետք ստեղծել, որ մարդիկ շահագրգռված լինեն մալուխ արտադրելու, կամ այլ արտադրանքներ, որոնք կապ ունեն հանքարդյունաբերության արտադրանքի հետ»:

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
Հանել դպրոցից «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկան կամ վերախմբագրել դասագրքերը. թեժ բանավեճ
17.10.2018
12:00
Հոկտեմբերի 17-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ քննարկում «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկան. անհրաժեշտություն, թե քարոզ» թեմայով:
«Հայաստանում ծնելիության մակարդակը նվազել է». ՄԱԿ-ի 2018թ. զեկույց
17.10.2018
11:00
ՀՀ բնակչությունը 2018թ. առաջին եռամսյակից սկսած նվազել է 10.000 մարդով:
Այս մասին հոկտեմբերի 17-ին Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցած մամլո ասուլիսին հայտարարեց ՄԱԿ-ի Բնակչության հիմնադրամի «Օժանդակություն բնակչության հարցերով քաղաքականությունների իրականացմանը» ծրագրի համակարգող Աննա Հովհաննիսյանը:
Օգտատերերի 97 տոկոսը կողմ է արտահերթ ընտրություններին
16.10.2018
11:24
Արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ անցկացնելու վերաբերյալ ֆեյսբուքյան հարցման արդյունքներով օգտատերերի 90 տոկոսից ավելին ցանկանում են, որ արտահերթ ընտրությունները տեղի ունենան սույն թվականի դեկտեմբերին։
«Արդարությունն ինձ համար մեծագույն արժեք է». Էրիկ Բաբաջանյան՝ ուսանող, կինոօպերատոր
15.10.2018
11:59
Մեդիա կենտրոն նախագիծը սկսում է պատմությունների շարք, որտեղ ներկայացնելու ենք իրենց ոտնահարված իրավունքները վերականգնած և հիմնարար ազատությունների համար պայքարած մարդկանց:
Հայաստանում հոգեբուժական կենտրոնները վերակազմավորելու անհրաժեշտություն կա
10.10.2018
13:00
Հայաստանում, ըստ 2017 թ. պաշտոնական տվյալների, կա 52 հազար հոգեկան առողջության խնդիր ունեցող անձ, որը 3 տոկոս ավելի է համեմատած 2016 թ. տվյալների հետ:
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Այսօր մեդիա կենտրոնում
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ