«Մարդու իրավունքների վիճակը քրեակատարողական հիմնարկներում. 2016-ի ամփոփում»
20.01.2017
13:00
Այսօր Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցավ քննարկում «Մարդու իրավունքների վիճակը քրեակատարողական հիմնարկներում. 2016-ի ամփոփում» թեմայով: Քննարկմանը մասնակցում էին ՔԿՀ-ներում հասարակական վերահսկողություն իրականացնող դիտորդական խմբի դիտորդ, իրավաբան Ռոբերտ Ռևազյանը, ՔԿՀ-ներում հասարակական վերահսկողություն իրականացնող դիտորդական խմբի դիտորդ Արա Ղարագյոզյանը, ՀՀ ԱՆ Քրեակատարողական վարչության ներքին անվտանգության բաժնի պետ Արսեն Մնացականյանը և ՀՀ ԱՆ Քրեակատարողական վարչության կազմ-վերլուծական և միջազգային համագործակցության բաժնի պետ Հայկ Քոչինյանը:

Քննարկման սկզբում Ռոբերտ Ռևազյանը ներկայացրեց, որ 2016-ի ընթացքում դիտորդական խումբը ունեցել է մոտ 100 այցելություն: Ահազանգերի մոտ 37%-ը բուժսպասարկման հետ կապված խնդիրներին է վերաբերել,  8%-ը հիվանդ դատապարտյալներին, որոնք չեն տեղափոխվել հիվանդանոց, 7%-ը քրեական գործերի ընթացքին, իսկ շուրջ 6%-ը հացադուլ հայտարարողների մոտ խցային պայմանների և վաղաժամկետ ազատման խնդիրներին:

«Որպես ավանդական խնդիրներ մեր քրեակատարողական հիմնարկների հետ կապված պետք է նշեմ, որ նախկին տարիների հետ կապված շատ մեծ փոփոխություններ չեն եղել: Մնում են էլի հիերարխիկ հարաբերությունները միջանձնային հարաբերություններում և չգրված քրեական օրենքների գերիշխումը քրեակատարողական հիմնարկներում դեռ արդիական է: Գերբնակեցման հետ կապված այս տարի կարելի է նշել, որ հիմնականում Նուբարաշենում է, որ գերբնակեցումը դեռևս առկա է և այս պահին նույնպես այդ խնդիրը կա: Իսկ վաղաժամկետ ազատման հետ կապված շատ մեծ խնդիրներ կան»,-ասում է Ռևազյանը:

Նա նշում է, որ վերջին տարիների ընթացքը ցուցյ է տվել, որ ընդամենը դիմում ներկայացրած անձանց 5%-ն է վաղաժամկետ ազատ արձակվել:

«Այստեղ նաև անկախ հանձնաժողովի՝ իրեն վաղուց սպառած լինելու հարցն է դրված, հստակ չափանիշներ չկան մշակված, թե ինչ կարգով անձը պետք է հասկանա ինչ ճանապարհով պետք է գնա, որ վերջնական արդյունքում ազատվի կամ չազատվի: Դրական կարող եմ ասել, որ 2016-ին հայեցակարգ ընդունվեց բուժսպասարկման վերաբերյալ, որով նախատեսում է ընդհանրապես բուժսպասարկման համակարգը փոխել, նման փոփոխությունները ես որպես կանոն հեղափոխական մոտեցում եմ անվանում: Չնայած դա ընդամենը հայեցակարգ է, ընդունվելու դեպքում, եթե այն ճիշտ կիրառվի, ապա շատ մեծ դրական ազդեցություն կունենա ՔԿՀ-երի վրա: Կուզեի ամենամեծ խնդրի մասին խոսել, որն արձանագրվել է 2016-ին, որը ես կարծում եմ մի քանի քայլ հետ է գցում ամբողջ փոփոխությունները: Այն, որ 2016-ին դիտորդական խմբի աշխատանքները սկսեցին խոչընդոտվել, նախկինում երբեք չի եղել խոչընդոտ, որ կալանավորված անձի մոտ դիտորդական խումբը չկարողանար մտնել, բայց այս տարի համատարած կարծես բոլոր ՔԿՀ-ը սկսեցին այդ խոչընդոտները դնել այն գործերում, որտեղ կար քննիչի կողմից դրված արգելանք տեսակցությունների վրա: Խմբի արգելումները, որ սկսեցին քաղաքական հնչեղություն ունեցող գործերին, այդտեղից պարզ էր, որ հատուկ հրահանգ է տրված, որ խմբին չթողնեն այդ անձանց մոտ»,-ասաց Ռևազյանը:

Քննարկման մասնակից Հայկ Քոչինյանն ասաց,որ բուժսպասարկման կազմակերպման խնդիրներն այլևս արդիական չեն, քանի որ հունվարի 19-ին ՀՀ Կառավարությունը ընդունեց բուժսպասարկման և բժշկական հաստատությունների ենթակառուցվածքների ինստիտուցիոնալ բարելավման հայեցակարգը, որը իր մեջ ներառում է ինչպես բոլոր քրեակատարողական հիմնարկների բուժմասերի և բուժսպասարկման տեխնիկական և մասնագետների որակավորման բարձացում, հատուկ լիցենզավորում, այնպես էլ դատապարտյալների հիվանդանոց-քրեակատարողական հիմնարկի հետագա ճակատագրի վերաբերյալ հայեցակարգով ներկայացված մոտեցումները, որոնք Արդարադատության նախարարի կողմից երկու ուղղությունով նախանշվեցին. մեկը ընդհանրապես դատապարտյալների հիվանդանոց-քրեակատարողական հիմնարկը փակելու և ծառայությունները քաղաքացիական հիվանդանոցում մատուցելու և մյուսը՝ ընդամենը վերազինելու, որոշակի խումբ հիվանդությունների համար հիվանդանոցը դրա համար սպասարկող դարձնելու համար:

«Սրանք վերջնական մոտեցումներ չեն, բայց կարևոր է արձանագրել, որ հայեցակարգը ընդունվեց կառավարության կողմից և կհանդիսանա լուրջ խթան հետագա բարեփոխումների համար: Կուզեմ շեշտել, որ 12 քրեակատարողական հիմնարկում 2016-ին ամբուլատոր ընդունելության են դիմել 87.000 անգամ, 1200 դեպքով անձինք տեղափոխվել են քաղաքացիական հիվանդանոց, ինչը 500-ով ավելի է, քանի 2015-ին: Մոտ 1200 անգամ իրականացվել է ստացիոնար բուժում, միջամտություն, ինչը 300-ով ավելի է, քան 2015-ին»,-ասաց Քոչինյանը:

Անդրադառնալով՝ պայմանական վաղաժամկետ ազատման ինստիտուտին՝ Քոչինյանը ընդգծեց, որ այս հարցը նույնպես ժամանակավրեպ է. «Որովհետև կա հայեցակարգ մշակված, օրենսդրական փոփոխությունների մեծ փաթեթ, որը արմատապես փոխելու է պայմանական վաղաժամկետ ազատման ինստիտուցիոնալ համակարգը և նախատեսում է միջգերատեսչական հանձնաժողովի նոր կազմ, նախատեսում է լիազորությունների շրջանակի սահմանափակում, նախատեսելու է Արդարադատության հրամանով իրավական չափոփոշիչների ամբողջականություն, որը հնարավորություն կտա իրավական որոշակիություն ապահովել անազատության մեջ պահվող անձանց համար, կանխանշելու նրանց վարքագիծը պայմանական վաղաժամկետ ազատվելու համար»:

Հակադարձելով Ռևազյանի դիտարկմանը գերբեռնվածության հետ կապված՝ Քոչինայնը պնդեց, որ համալիր աշխատանքների արդյունքում այսօր չկա նաև գերբեռնվածության խնդիր:

«Իսկ դիտորդական աշխատանքների խոչընդոտելը, ընդհանրապես, նման կերպ ներկայացնելը ևս և՛ ժամանակավրեպ է, և՛ տեղին չէ: Քրեակատարողական ծառայությունը բազմաթիվ անգամ հանդես է եկել պարզաբանումներով, այդ պարզաբանումներով հանդես է եկել նաև Արդարադատության նախարարությունը, ներկայացվել են այն օրենսդրական հիմքերը, որի պատճառով քրեակատարողական ծառայությունը իրավունք չունի թույլատրելու դիտորդներին տեսակցելու այն անձանց հետ, որոնց տեսակցությունն արգելված է վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ: Դիտորդական խումբը իր գործունեության կարգով ունի հստակ ամրագրված իրավական հնարավորություն՝ բողոքարկելու վարչական մարմնի ակտերը և հանդես գալու օրենսդրական նախաձեռնությամբ օրենսդրական բացը լրացնելու համար»,-հավելեց Քոչինյանը:

Քննարկման մյուս բանախոս Արա Ղարագյոզյանը նշեց, որ Նուբարաշեն ՔԿՀ կատարած իր այցելությունների ժամանակ անձամբ է տեսել գերբեռնվածության խնդիրը:

«Մի խցում 12 անձ կար և այնտեղ 8 մահճակալ էր դրված: Կալանավորված անձինք մեզ ասացին, որ իրենք հերթով են քնում, եղել են դեպքեր, որ անձինք սեղանի վրա են նույնիսկ քնել: Դա արձանագրված է անգամ մեր խմբի զեկույցում: Դիտորդական խմբի բարձրացրած առաջին խնդրահարույց հարցը մնում է Նուբարաշեն ՔԿՀ-ի առաջին հարկի խցային պայմանները: Մենք 2016-ի դեկտեմբերի վերջին արձանագրեցինք 3-րդ խցի հետ կապված խնդիր, որտեղ խոցելի խմբի ներկայացուցիչներ էին մնում, 9 անձ, որոնց համար 7 մահճակալ էր դրված: Խցում միջատները պատերի վրայից անցել էին սննդամթերքի մեջ և այդ սենյակը այքնան փոքր էր, խոնավ, առանց օդափոխության, որ բոլորովին անմարդկային պայմաններ էին: Մենք բարձրացրել ենք հարցը և Նուբարաշեն ՔԿՀ-ն մեզ խոստացել է, որ աշխատանքներ է տանում այդ առաջին հարկի բոլոր խցերը փակելու համար, սակայն  որևէ  փոփոխություն չենք նկատել»,-ասաց Ղարագյոզյանը:

Նա ընդգծեց, որ ՔԿՀ-ներում հիմնական խոցելի խմբերը թմրանյութ օգտագործողներն են ու նույնասեռականները, որոնք առանձնացված են:

«Նրանք ամենավատ աշխատանքն են անում, և հիմնականում խոցելի խմբերի նկատմամբ խտրական վերաբերմունքը դրսևրովում է նրանով, որ թե՛ ՔԿՀ աշխատակիցները, թե՛ կալանավորված անձինք ոչ թե օրենքով են ղեկավարվում, այլ չգրված օրենքներով: Ամենավատ աշխատանքները, օրինակ՝ զուգարանների մաքրումը կատարվում է խոցելի խմբերի կողմից, որոնք նվաստացուցիչ ու դաժան վերաբերմունքի են արժանանում, այդ իսկ պատճառով նրանք թե՛ ՔԿՀ աշխատակիցների, թե՛ կալանվորված անձանց կողմից չեն ընդունվում: Նրանց խցային պայմանները առավել վատ պայմաններ են, նրանք են հենց հիմնականում գտնվում այդ առաջին հարկում»,-նշեց Քոչինյանը: 

Հայկ Քոչինյանը արձագանքելով Ղարագյոզյանի բարձրացրած հարցերին՝ պատասխանեց, որ ներկայումս Նուբարաշեն ՔԿՀ-ի առաջին հարկում այլևս չկա որևէ խուց, որտեղ պահվում են դատապարտյալներ:

«Քրեակատարողական ծառայությունը միշտ բաց է եղել քննարկելու կառուցողական առաջարկներ, մենք չենք թաքցրել մեր խնդիրները, մենք միշտ բաց ենք եղել համատեղ քննարկելու և լուծումներ գտնելու»,-հավելեց Քոչինյանը:

Քննարկման մասնակից Արսեն Մնացականյանը անդրադարձավ խոցելի խմբերին վերաբերող խնդիրներին և պարզաբանեց, որ ՔԿՀ-ներում կան տեխնիկատնտեսական աշխատանքներ, որոնց դատապարտյալները ներգրավվում են իրենց ցանկությամբ ու դրա համար իրենք վարձատրվում են:

«Որևիցե մի դատապարտյալ բռնությամբ, ստիպված կամ իր կամքին դեմ երբեք աշխատանքի չի ներգրավվում: Ինչ վերաբերում է նման խավի մարդկանց տեսակցություններ չտրամադրելուն, նման դեպք եթե դուք ունեք, գիտեք, խնդրում եմ կոնկրետ նշեք»,-ասաց Մնացականյանը:

Անդրադառնալով Քրեակատարողական վարչությունում և ՔԿՀ-ներում իրականացված ծառայողական քննություններին՝ Մնացականյանը ասաց, որ 2016-ին վարչության կողմից իրականացվել է 44 ծառայողական քննություն, որի արդյունքում 43 ծառայող ենթարկվել է կարգապահական տույժի:

«Մենք ունեցել ենք և աշխատանքից հեռացում, և պաշտոնի իջեցում, և խիստ նկատողություններ: 187 ծառայողական քննություն իրականացվել է ՔԿՀ-ներում, 96  ուսումնասիրություն իրականացվել է վարչության կողմից և էլի դրա արդյունքում որոշ ծառայողներ տույժի են ենթարկվել: Եթե կա խախտում, նպատակն է  պարզել ծնող պատճառները, պայմանները և հետագայում դրանից զերծ մնալու համար նախադրյալներ ստեղծել: Իսկ եթե կհայտնաբերվի դեպք, որ իրոք ծառայողները իրենց պարտականություների մեջ թերացել են, համապատասխան գնահատական են ստանում»,-հավելեց Մնացականյանը:

Լիլիթ Առաքելյան , «Մեդիա կենտրոն» ծրագրի համակարգող-խմբագիր

Հեղինակիհետկապվելուհամարգրեք Lilitarakelyan@pjc.am հասցեին:

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
Օգտատերերի 97 տոկոսը կողմ է արտահերթ ընտրություններին
16.10.2018
11:24
Արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ անցկացնելու վերաբերյալ ֆեյսբուքյան հարցման արդյունքներով օգտատերերի 90 տոկոսից ավելին ցանկանում են, որ արտահերթ ընտրությունները տեղի ունենան սույն թվականի դեկտեմբերին։
«Արդարությունն ինձ համար մեծագույն արժեք է». Էրիկ Բաբաջանյան՝ ուսանող, կինոօպերատոր
15.10.2018
11:59
Մեդիա կենտրոն նախագիծը սկսում է պատմությունների շարք, որտեղ ներկայացնելու ենք իրենց ոտնահարված իրավունքները վերականգնած և հիմնարար ազատությունների համար պայքարած մարդկանց:
Հայաստանում հոգեբուժական կենտրոնները վերակազմավորելու անհրաժեշտություն կա
10.10.2018
13:00
Հայաստանում, ըստ 2017 թ. պաշտոնական տվյալների, կա 52 հազար հոգեկան առողջության խնդիր ունեցող անձ, որը 3 տոկոս ավելի է համեմատած 2016 թ. տվյալների հետ:
«2019 թ. պետական բյուջեն ազնիվ, կոնսերվատիվ և իրավիճակային բյուջե է». տնտեսագետներ
09.10.2018
13:00
Հոկտեմբերի 9-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ քննարկում «Պետական բյուջե-2019. մարտահրավերներ և հնարավորություններ» թեմայով։
Գործող խորհրդարանը չի ներկայացնում հանրության կամարտահայտությունը
05.10.2018
12:00
Հոկտեմբերի 5-ին Գյումրիում, Շիրակի պետական համալսարանում կազմակերպված «Արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների անցկացման տարբերականներն ու մեխանիզմենրը» թեմայով հանրային քննարկամն ընթացքում բանախոսները խոսեցին արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների անհրաժեշտության ու գործող խորհրդարանը ցրելու տարբերակաների մասին։
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Այսօր մեդիա կենտրոնում
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ