«ՀՀ-ում պետք է դադարեցնել հանցագործությունների իրեղեն ապացույցների ոչնչացումը»
22.12.2016
12:00
Հայաստանում առաջին անգամ պատժի առավելագույն չափ ունեցող դատավճիռների ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ դրանց մի մասը կայացվել են ինքնախոստովանական ցուցումնքների հիման վրա: Հետազոտվել է 91 անձանց նկատմամբ 76 դատավճիռների ապացուցողական բազան, որոնցից 29-ը մահապատժի դեպքեր են:

Ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ գործերի 25-ի հիմքում ընկած են ինքնախոստովանական ցուցմունքները: Այս մասին հայտարարեց «Անմեղության հայկական ծրագիր» ՀԿ-ի նախագահ, լրագրող Զարուհի Մեջլումյանը:

«Սա բավականին խոսուն թիվ է: Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ գործի նման ելքով շահագրգիռ անձանց ցուցմունքներ են դրվում գործի հիմքում: Իսկ այդ ցուցմունքները տվողները հիմնականում մյուս մեղադրյալներն են: Այդ ցուցմունքները ոչ մի ապացույցով սովոաբար հաստատված չեն լինում», - նշեց Մոջլումյանը՝ հավելելով, որ այս գործերում բացառված չեն դատական սխալները, քանի որ դրանք բնորոշ են ցանկացած երկրի դատաիրավական համակարգին: «Այն պարզ պատճառով, որ դատավորներն էլ մարդիկ են և սխալական», - ասաց Զարուհի Մեջլումյանը՝ հավելելով, որ Հայաստանում կայացված դատավճիռների վերանայումը բարդացնում է այն հանգամանքը, որ ի տարբերություն շատ այլ երկրների՝ ՀՀ-ում իրեղեն ապացույցները ոչնչացվում են:

«Մեդիա կենտրոնում» դեկեմբերի 22-ին Զարուհի Մեջլումյանի, «Ջեֆրի Դեսկովիչը` հանուն արդարության» հիմնադրամի հիմնադիր նախագահ Ջեֆրի Դեսկովիչի եւ ԱՄՆ-ում գործող «Անմեղության ծրագրի» Այդահո նահանգի գրասենյակի ղեկավար Գրեգ Համփիկյանի մասնակցությամբ տեղի ունեցավ մամլո ասուլիս «Դատական սխալների ուղղման ամերիկյան փորձը և իրավիճակը Հայաստանում»  թեմայով:

Միեւնույն ժամանակ Հայաստանում, ինչպես տեղեկացրեց Զարուհի Մեջլումյանը, արդեն կատարվում են քայլեր որոշակի հանցագործությունների պարագայում ապացուցողական բազան դատարանի որոշումից հետո պահպանելու ուղղությամբ: «Երկու տարի առաջ հասել ենք նրան, որ քրեական դատավարության նոր օրենսգրքում նոր դրույթ մտնի, ըստ որի` կյանքի դեմ ուղղված հանցագործությունների պարագայում իրեղեն ապացույցներն այսուհետ չեն ոչնչացվելու: Դրանք կպահպանվեն այնքան ժամանակ, որքան հնարավոր է պահպանել կենսաբանորեն: Սակայն քանի դեռ դատավարական նոր օրենսգիրքը չի ընդունվել ԱԺ-ում, գործող իրավակարգի համաձայն` իրեղեն ապացույցները դեռ ոչնչացվում են», - ափսոսանք հայտնեց նա:  

Ի տարբերություն Հայաստանի՝ ԱՄՆ-ում տարեցտարի աճում է դատապարտվածների արդարացման դեպքերի թիվը: Այս մասին հայտնեց Ջեֆրի Դեսկովիչը՝ վկայակոչելով վիճակագրությունը: «2015-ին 149 հոգի դատապարտվածներ արդարացվել են: Դրա նախորդ տարին 139-ը, 2012-2013-ին` 91: Այս տարվա ցուցանիշը դեռ հայտնի չէ», - ասաց նա:

Նրա խոսքից պարզ դարձավ, որ իր օրինակով գիտի, թե ինչ է նշանակում դատական սխալը եւ արդարացվելու համար տարիների պայքարը:  Դեսկովիչը ներկայացնելով իր ազատազրկման պատմությունը, որ 16 տարի ազատզրկված է եղել սպանության համար, որը չի կատարել: «Սխալ դատավճիռը կորզված ինքնախոստովանանքի վրա էր հիմնված: 6-7 ժամ հարցաքննություն կատարեցին: Ինձ տարել էին մի տեղ, որ ես չգիտեի ուր եմ եւ փաստաբան չկար: Չէին կերակրում, ստի դետեկտոր էին միացրել: Անընդհատ վրա էր տալիս քննիչը, ձայնը բարձրացնում, նույն հարցերն անընդհատ կրկնում էր, ու վախս ավելանում էր: Ծայրաստիճան վախեցած էի, ուզածս այն էր, որ այդ ամենը հենց այդ պահին վերջանա: Մի բան էր պետք, որից կառչեի: Ու իրենց ասածի հիման վրա ես պատմություն հորինեցի, որի հիման վրա ինձ ձերբակալեցին», - պատմեց նա:

Տարիների ընթացքում նա բազնիցս փորձել է վերանայել տալ իր գործը: Բազմաթիվ փորձերից մեկը հաջողվել է եւ ԴՆԹ-ի տվյալների բազայի հիման վրա կատարված նոր փորձաքննությամբ Ջեֆրի Դեսկովիչն արդարացվել է: Նրա խոսքով, ԱՄՆ-ում այս պրակտիկան զարգանում է: «Շատ են դեպքերը, երբ իրավապաշտպաններն առանց վճարի վերցնում են անմեղության արդարացման գործեր, կամ դատախազություններում կան առանձին մարմիններ, որոնք իրենց նախաձեռնությամբ վերանայում են այդ գործերը», - պարզաբանեց նա:

Անդրադառանալով այն հանգամանքին, որ Հայաստանում դատավճիռների վերանայման պրակտիկա չկա, իսկ ապացույցները ոչնչացվում են՝ Գրեգ Համփիկյանը հորդորոց ՀՀ դատական իշխանություններին հաշվի առնել ուրիշ համակարգերի դասերը: «Ամենատարրական դասն այն է, որ իրեղեն ապացույցները պետք է պահպանել, քանի որ գիտությունը զարգանում է», - նշեց նա՝ հավելելով, որ գիտությունը զարգանում է եւ այն, ինչ առաջ հնարավոր չէր ապացուցել կամ վերստուգել, այժմ արդեն հնարավոր է: «Ես նպաստել եմ մոտ երկու տասնյակ դատապարտյալների արդարացմանը և դրանց իրեղեն ապացույցների մեծ մասը հավաքվել էր նախքան այն ժամանակ, երբ ԱՄՆ-ում սկսեցին ԴՆԹ-ի անալիզներ անել: Պետք է մտցնել մի կարգ` ըստ որի դատավճռի` ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույցները չոչնչացվեն», - ասաց նա՝ հավելելով, որ Հայաստանում գտնվելու ժամանակ այցելել է մի քանի ՔԿՀ-ներ, հանդիպել դատապարտյալների հետ եւ որոշել է զբաղվել նրանցից մի քանիսի գործերի ուսումնասիրմամբ:  

Արշալույս Մղդեսյան, «Մեդիա կենտրոն» ծրագրի համակարգող-խմբագիր

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք arshaluismghdesyan@pjc.am հասցեին:

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
Հանել դպրոցից «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկան կամ վերախմբագրել դասագրքերը. թեժ բանավեճ
17.10.2018
12:00
Հոկտեմբերի 17-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ քննարկում «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկան. անհրաժեշտություն, թե քարոզ» թեմայով:
«Հայաստանում ծնելիության մակարդակը նվազել է». ՄԱԿ-ի 2018թ. զեկույց
17.10.2018
11:00
ՀՀ բնակչությունը 2018թ. առաջին եռամսյակից սկսած նվազել է 10.000 մարդով:
Այս մասին հոկտեմբերի 17-ին Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցած մամլո ասուլիսին հայտարարեց ՄԱԿ-ի Բնակչության հիմնադրամի «Օժանդակություն բնակչության հարցերով քաղաքականությունների իրականացմանը» ծրագրի համակարգող Աննա Հովհաննիսյանը:
Օգտատերերի 97 տոկոսը կողմ է արտահերթ ընտրություններին
16.10.2018
11:24
Արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ անցկացնելու վերաբերյալ ֆեյսբուքյան հարցման արդյունքներով օգտատերերի 90 տոկոսից ավելին ցանկանում են, որ արտահերթ ընտրությունները տեղի ունենան սույն թվականի դեկտեմբերին։
«Արդարությունն ինձ համար մեծագույն արժեք է». Էրիկ Բաբաջանյան՝ ուսանող, կինոօպերատոր
15.10.2018
11:59
Մեդիա կենտրոն նախագիծը սկսում է պատմությունների շարք, որտեղ ներկայացնելու ենք իրենց ոտնահարված իրավունքները վերականգնած և հիմնարար ազատությունների համար պայքարած մարդկանց:
Հայաստանում հոգեբուժական կենտրոնները վերակազմավորելու անհրաժեշտություն կա
10.10.2018
13:00
Հայաստանում, ըստ 2017 թ. պաշտոնական տվյալների, կա 52 հազար հոգեկան առողջության խնդիր ունեցող անձ, որը 3 տոկոս ավելի է համեմատած 2016 թ. տվյալների հետ:
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Այսօր մեդիա կենտրոնում
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ