Ի՞նչ փուլում է «Խտրականության դեմ» օրենքի նախագիծը. խտրականության դրսևորումները Հայաստանում
16.11.2016
12:00
Նոյեմբերի 16-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ Հանդուրժողականության համաշխարհային օրվան նվիրված քննարկում՝ «Ի՞նչ փուլում է Խտրականության դեմ օրենքի նախագիծը. խտրականության դրսևորումները Հայաստանում» թեմայով:

Քննարկմանը մասնակցում էին «Եվրասիա համագործակցություն» հիմնադրամի ծրագրերի ղեկավար Իզաբելլա Սարգսյանը, Խտրականության դեմ պայքարի և հանուն հավասարության կոալիցիայի համակարգող, իրավաբան Անահիտ Չիլինգարյանը, Կանանց ռեսուրսային կենտրոնի ծրագրերի համակարգող, իրավապաշտպան Անահիտ ՍիմոնյանըԲաց հասարակության հիմնադրամներ-Հայաստան, Քաղաքացիական հասարակության ծրագրի համակարգող Հայկ Աբրահամյանը և «Նոր սերունդ» մարդասիրական ՀԿ-ի ծրագրերի համակարգող Նարե Հովհաննիսյանը:

«Խտրականության դեմ պայքարի համար միայն օրենքի ընդունումը բավարար չէ, քանի որ օրենքը պարտադիր, բայց ոչ բավարար պայման է: Շատ կարևոր է հասկանալը, որ օրենք ընդունելը միակ գործառույթը չէ, այն միակ հնարավոր աշխատանքի տեսակը չէ, որի ուղղությամբ իմաստ կա աշխատելու, քանի որ խտրականությունը ոչ միայն պետությամբ է պայմանավորված, այլ ամեն տեսակի սուբյեկտներով»,-ասում է Իզաբելլա Սարգսյանը:

Օրենքը մշակվել է քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների կողմից և հանձնվել է Արդարադատության նախարարությանը 2016-ի մայիսին: Հանդիպումներ եղել են ոչ միայն Արդարադատության նախարարության հետ, այլև շահագրգիռ կողմերի հետ:

«Այստեղ կան տարբեր շահերի բախումներ: Խնդրահարույց կետերից մեկն այն է, որ այս օրենքի մեջ կարող է հայ առաքելական եկեղեցու բացառիկ դերի մասին ինչ-որ կետ լինել: Ինչու՞ է խնդրահարույց, որովհետև չի կարելի խտրականությունն արգելող օրենքի մեջ դնել խտրական եզր: Պետությունը պետք է ունենա բոլորին հավասար իրավունքներ տվող մի փաստաթուղթ»,-հավելեց Սարգսյանը:

Նարե Հովհաննիսյանն ասում է, որ օրենքի խնդրահարույց արդյունքներից մեկը կլինի այն, որ հասարակությունը կունենա այն թյուր կարծիքը, որ այս օրենքը ընդունվում է, որպեսզի նույնասեռական մարդիկ ունենան գերիշխող դիրք հասարակության մեջ:

«Մարդիկ քննադատաբար են խոսում այս օրենքի մասին ու ասում են, որ այս օրենքն ընդունելուց հետո Հայաստանում կշատանա նույնասեռականությունը:  Սակայն պետք է հասկանալ, որ այս օրենքն ընդունվելու է, որպեսզի նույնասեռական անձինք ունենան հավասար իրավունքներ ու հնարավորություններ և կարողանան օգտվել Իրավունքի պաշտպանության այն մեխանիզմներից, որոնցից օգտվում են հասարակության մնացած անձինք: Այս օրենքը ստեղծվում է ոչ թե ինչ-որ մի խմբին գերիշխող դիրք տալու համար, այլ հասարակության մեջ հավասարություն ստեղծելու նպատակով»,-հավելում է Հովհաննիսյանը: 

Խտրականության դեմ պայքարի և հանուն հավասարության կոալիցիայի համակարգող, իրավաբան Անահիտ Չիլինգարյանն ասում է, որՍահմանադրության մեջ կա օրենք, որով խտրականությունն արգելվում է որևէ հիմքով, ընդ որում հիմքերի ցանկը բաց է, բայց որևէ օրենսդրական կարգավորում չկա:

«Օրենսդրությամբ չկա սահմանված, թե ինչ է խտրականությունը և որոնք են դրա տեսակները, ինչը լուրջ խոչընդոտներ է առաջացնում իրավաբանների, փաստաբանների համար քաղաքացիների իրավունքները դատարանում պաշտպանելու հարցում: Իհարկե, կա կանանց և տղամարդկանց իրավունքների և հնարավորությունների հավասարության մասին օրենք, որով նաև արգելվում է խտրականությունը, բայց պետք է նշել, որ այս օրենքը ներկա պահին գրեթե չգործող օրենք է և պրակտիկայում այն չի կիրառվում: Իսկ խտրականության դեպքի ապացուցման համար անհրաժեշտ են միջոցներ, և կա ապացուցման համար որոշակի շեմ, որն ընդունված է եվրոպական և միջազգային ատյանների կողմից: Մեզ մոտ այդ ապացուցման շեմը շատ բարձր է: Անձի համար չափազանց դժվար է լինելու ապացուցելը, որ իր նկատմամբ խտրականություն է կիրառվել, որովհետև ապացուցման ամբողջ բեռն ընկնում է անձի վրա: Իսկ եվրոպական չափանիշների համաձայն՝ ապացուցման բեռը չի ընկնում անձի վրա, ընդհակառակը, նա պետք է ցույց տա, որ տեղի է ունեցել խտրականության նման դեպք, իսկ մյուս՝ ենթադրյալ խտրականություն կիրառող կողմը պարտավոր է ապացուցել, որ չի կիրառել խտրականություն, և նրա գործողությունները չեն բխել խտրականությունից»,-ասում է Չիլինգարյանը: 

Անահիտ Սիմոնյանը կարծիք հայտնեց, որՀայաստանում խտրականության բոլոր ձևերն էլ տարածված են:

«Հարցն այն է, թե ինչքանով են անձինք կամ խմբեր գիտակցում, որ սա խտրականության դրսևորում է: Դա գալիս է իրազեկվածության ցածր մակարդակից և նաև նրանից, թե ինչպես է պետությունը կատարում իր պարտականությունները իրազեկման բարձրացման և նմանատիպ ոլորտներում: Յուրաքանչյուրիս նկատմամբ տարածված է խտրականությունը և պետք է հասկանալ, որ շատերի համար դա վերածվում է բազմակի հիմքերով խտրականության: Կանանց նկատմամբ խտրականությունը շատ խորքային վերաբերմունքային և համակարգային առումով առկա իրողություն է Հայաստանում: Կանանց և տղամարդկանց հավասար իրավունքների մասին օրենքն առ այսօր ոչ մի պրակտիկ կիրառման չի ենթարկվել, որը ևս գալիս է մեխանիզմների բացակայությունից: Խտրականության ակնառու ապացույցներից մեկն ընտանեկան բռնությունն է, որը հսկայական խնդիր է Հայաստանում: Սեռով պայմանավորված հղիության կասեցման խնդրով Հայաստանն աշխարհում երկրորդ տեղն է զբաղեցնում Չինաստանից հետո: Պետք է հասկանալ, որ խտրականությունը վերաբերմունքից մինչև նորմ , նորմից մինչև գործողություն ընկած շատ խորքային ու համապարփակ երևույթ է»,-ընդգծում է Սիմոնյանը:

Նա հավելում է, որ օրենքը պարտադիր է և շատ կարևոր, սակայն օրենքը չի կարող լինել միակ բավարարող երաշխիքը: 

Հայկ Աբրահամյանն ասում է , որ օրենքի առաջնային նշանակությունը լինելու է այն, որ օրենքը տալու խտրականության սահմանումը:

«Իրավական դաշտի առաջնային բացն այն է, որ մենք արգելում ենք խտրականությունը Սահմանադրությամբ, բայց չենք նշում, թե ինչ է խտրականությունը: Հետագա քաղաքականությունը պետք է լինի այն, որ օրենքը տա խտրականության սահմանումը, որն առաջին հերթին ցույց կտա պետության պատրաստակամությունը և այն, որ պետությունն ընդունում է նման խնդրի գոյությունը: Պետության քաղաքական կամքի առկայության լավագույն ցուցանիշը կարող է լինել այն, որ օրենքում հիմքերը թվարկելիս նշվի սեռական կողմնորոշումը: Տեխնիկապես խնդիր չկա այդ փաստը նշել կամ չնշելու, քանի որ օրենքը տալիս է ձևակերպում: Սակայն եթե այդ փաստը նշվի, այն ցույց կտա պետության պատրաստակամությունը,որ այն պայքարելու է խտրականության ցանկացած տիպի դրսևորման դեմ և պաշտպանելու է ցանկացած խոցելի խմբի: Պետք է ֆիքսել, որ օրենքը ոչ մի խմբի  հավելյալ իրավունք չի սահմանում: Օրենքը տալու է մեխանիզմներ՝ չգործող իրավական նորմը արդյունավետ կիրառելու համար»,-հավելեց Աբրահամյանը:

Լիլիթ Առաքելյան , «Մեդիա կենտրոն» ծրագրի համակարգող-խմբագիր

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք Lilitarakelyan@pjc.am հասցեին:

 

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
Հանել դպրոցից «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկան կամ վերախմբագրել դասագրքերը. թեժ բանավեճ
17.10.2018
12:00
Հոկտեմբերի 17-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ քննարկում «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկան. անհրաժեշտություն, թե քարոզ» թեմայով:
«Հայաստանում ծնելիության մակարդակը նվազել է». ՄԱԿ-ի 2018թ. զեկույց
17.10.2018
11:00
ՀՀ բնակչությունը 2018թ. առաջին եռամսյակից սկսած նվազել է 10.000 մարդով:
Այս մասին հոկտեմբերի 17-ին Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցած մամլո ասուլիսին հայտարարեց ՄԱԿ-ի Բնակչության հիմնադրամի «Օժանդակություն բնակչության հարցերով քաղաքականությունների իրականացմանը» ծրագրի համակարգող Աննա Հովհաննիսյանը:
Օգտատերերի 97 տոկոսը կողմ է արտահերթ ընտրություններին
16.10.2018
11:24
Արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ անցկացնելու վերաբերյալ ֆեյսբուքյան հարցման արդյունքներով օգտատերերի 90 տոկոսից ավելին ցանկանում են, որ արտահերթ ընտրությունները տեղի ունենան սույն թվականի դեկտեմբերին։
«Արդարությունն ինձ համար մեծագույն արժեք է». Էրիկ Բաբաջանյան՝ ուսանող, կինոօպերատոր
15.10.2018
11:59
Մեդիա կենտրոն նախագիծը սկսում է պատմությունների շարք, որտեղ ներկայացնելու ենք իրենց ոտնահարված իրավունքները վերականգնած և հիմնարար ազատությունների համար պայքարած մարդկանց:
Հայաստանում հոգեբուժական կենտրոնները վերակազմավորելու անհրաժեշտություն կա
10.10.2018
13:00
Հայաստանում, ըստ 2017 թ. պաշտոնական տվյալների, կա 52 հազար հոգեկան առողջության խնդիր ունեցող անձ, որը 3 տոկոս ավելի է համեմատած 2016 թ. տվյալների հետ:
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ