«Գերմանիայի Բունդեսթագում Հայոց ցեղասպանության մասին բանաձեւի ընդունման քաղաքական հետեւանքները»
03.06.2016
12:00
«Բունդեսթագում Հայոց ցեղասպանության մասին բանաձեւի ընդունումը շառաչուն ապտակ էր Թուրքիային»,- կարծում է թուրքագետ Անդրանիկ Իսպիրյանը: «Դա ոչ մի ապտակ էլ չէր, ընդամենը թեթեւ կսմիթ էր»,- հակադարձում է քաղաքագետ Հայկ Մարտիրոսյանը: Իսկ քաղաքական վերլուծաբան Ստեփան Սաֆարյանն էլ նշում, որ Գերմանիայի այդ քայլը ոչ միայն շատ լուրջ, աննախադեպ քաղաքական կոնսենսուսի արդյունք է, այլեւ միտված է Թուրքիայի հետ կապված երկարաժամկետ քաղաքականության իրագործմանը:

«Բունդեսթագում այս բանաձեւի ընդունմանը մեծապես նպաստեց Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Էրդողոնը, որը փախստկանների հարցով առեւտուր էր անում Գերմանիայի եւ Եվրոպայի հետ եւ փորձում էր նրանց շանտաժի ենթարկել», «Գերմանիայի Բունդեսթագում Հայոց ցեղասպանության մասին բանաձևի ընդունման քաղաքական հետևանքները» թեմայով Մեդիա կենտրոնում հրավիրված քննարկման ժամանակ կարծիք հայտնեց  թուրքագետ Անդրանիկ Իսպիրյանը: Նրա գնահատմամբ. «Նման բանաձևի ընդունմամբ Գերմանիան Թուրքիային շառաչուն ապտակ հասցրեց:Նույնիսկ թուրք պատգամավորները կողմ քվեարկեցին: Մեկ ձեռնպահ քվեարկած պատգամավորն էլ ոչ թե չէր ընդունում, որ ցեղասպանություն եղել է, այլ նշում էր, որ հարցը պետք է քննարկվի Թուրքիայի խորհրդարանում»,-ընդգծեց  Իսպիրյանը՝ հավելելով, որ  բանաձևի ընդունման վերաբերյալ քաղաքական որոշում կար:

Իսկ ահա քննարկմանը մասնակցող քաղաքագիտության դոկտոր Հայկ Մարտիրոսյանի գնահատմամբ՝ ավելի լավ է նման բանաձեւ առհասարակ չընդունվեր, քան ընդունվեր այդպիսի թույլ, եւ վտանգավոր   ձեւակերպումներով. «Հենց առաջին պարբերությունում խոսվում է հայերի և այլ քրիստոնյա ժողովուրդների ցեղասպանությունների մասին: Քրիստոնյա բառը վտանգավոր է: Չկա նման բան, որ Հայոց ցեղասպանությունը կատարվեց այն պատճառով, որ հայերը քրիստոնյա էին, այլ 1915-ին կատարվեց էթնիկ զտում: Բունդեսթագը նման բացթողում կատարելու իրավունք չուներ: Վատ դրույթ է նաև այն, որ ասվում է, թե պետք է խթանվի Թուրքիայի կողմից սկսված գործընթացը հայկական հուշարձանների և մշակութային ժառանգությունը վերականգնելու ուղղությամբ: Գերմանիան կուլ է տվել թուրքական քարոզչական խայծը, համաձայն որի`նրանք մի քիչ վերանորոգեցին Ախթամարը և Տիգրանակերտի եկեղեցին, որը հետո բռնագրավվեց: Սա դնել բանաձևում չափազանց անընդունելի է: Անընդունելի է հղումը ցյուրիխյան արձանագրություններին, որոնք մեռած են: Հստակ տարբերություն է դրվում Հոլոքոստի և մյուս ցեղասպանությունների միջև`համարելով, որ Հոլոքոստը առանձնահատուկ է: Բանաձևում կա համատեքստ, որ այսօրվա Թուրքիան պատասխանատվություն չի կրում 1915-ին կատարված իրադարձությունների համար, այդ դեպքում ինչո՞ւ է այսօրվա Գերմանիան ստանձնել պատասխանատվություն Հոլոքոստի համար: Սա ցույց է տալիս, որ գործ ունենք ոչ թե շառաչուն ապտակի, այլ թեթև կսմթոցի հետ, այն էլ մարմնի թիկունքի հատվածում»,- եզրափակեց քաղաքագետը: 

Նման գնահատականին կտրականապես չհամաձայնվեց քննարկմանը մասնակցող Միջազգային եւ անվտանգության հարցերի հայկական ինստիտուտի հիմնադիր, քաղաքական վերլուծաբան Ստեփան Սաֆարյանը: Նա ընդգծեց, որ սա մինչ այժմ ընդունված նմանատիպ ամենաուժեղ բանաձեւերից մեկն էր, ապա մատնանշեց. «Դուք պատկերացնում եք, թե  Գերմանիայի նման  երկրում ինչ ահռելի աշխատանք պետք է տարվեր, որպեսզի 3-4 էջանոց տեքստում ամեն մի բառի ու արտահայտության համար հասնեին կոնսենսուսի: Նման բան անգամ Հայաստանի նման երկրում է դժվար: Եվ եթե Եվրամիության ամենաթելադրող երկրի պատգամավորների մեծամասնությունը  միանում է այս տեքստին, համաձայնեք, որ սա երկրի դիրքորոշում է: Հանձնարարականները աննախադեպ շատ էին, ինչը չեմ տեսել այլ բանաձևերում»,-նշեց Սաֆարյանը:

Հայկ Մարտիրոսյանի հակադարձմանը, թե դա  ոչ հստակ ձեւակերպումներով, առանց «ներողություն» բառի եւ միայն վերնագրում  եւ տեքստում մեկ անգամ «ցեղասպանություն» եզրույթի կիրառմամբ վտանգավոր հանձնարարականների շարքով մի փաստաթուղթ է, որն իրավական հետեւանք չունի՝ Սաֆարյանն արձագանքեց. «Ֆրանսիայի պառլամենտի ընդունած բանաձեւն էլ շատ կարճ  էր և անուն դնել, ասել` նա էլ կարճ էր,  ինչո՞ւ 3- 4 էջ չի, ինչպես Գերմանիայի Բունդեսթագի բանաձևու՞մ: Մեր տարբերությունն այն է, որ Դուք Գերմանիայի Բունդեսթագից սպասում էիք դատավճիռ, մինչդեռ դա քաղաքական մարմին է, որը, կարծում եմ, ֆանտաստիկ քայլ արեց»,- եզրափակեց բանախոսը՝  կարծիք հայտնելով, որ մենք կտեսնենք դրա շարունակությունը:

Թուրքագետ Անդրանիկ Իսպիրյանն էլ, անդրադառնալով այս բանաձեւի ընդունումից հետո թուրք-գերմանական հարաբերություններին՝ նշեց. «Հետևանքները Թուրքիայի համար ծանր կլինեն: Այդ երկիրը բավականին բարդ իրավիճակում է հայտնվել, քանի որ իր գլխավոր դաշնակիցը ընդունում է Հայոց ցեղասպանությունը և իր մեղսակցությունն է շեշտում: Գուցե դրանից հետո Թուրքիային հասկացնեն փոխհատուցում տալու անհրաժեշտության մասին, երբ իրենց համար դա կլինի շահավետ: Ինչ վերաբերում է Թուրքիայի արձագանքին, ապա Էրդողանը ոչ մի դեպքում չի գնա Գերմանիայի հետ հարաբերությունների խզմանը»:  

Արևիկ Սահակյան, «Մեդիա կենտրոն» ծրագրի համակարգող:

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք  [email protected] հասցեին:

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
Ի՞նչ անել, երբ կրակում են սահմանին. Խորհուրդներ հոգեբանից
10.08.2020
15:42
Օգոստոսի 10-ին, ժամը 15:00-ին, Մեդիա կենտրոնը անցկացրեց զրույց «Հայկական կարմիր խաչ» ընկերության հոգեբան Արմիդա Զախարյանի հետ: Թեման՝«Ի՞նչ անել, երբ կրակում են սահմանին. Խորհուրդներ հոգեբանից»:
Հայտարարություն լրագրողական գործունեությանը խոչընդոտելու վերաբերյալ
10.08.2020
13:33
10 օգոստոսի 2020 թ., Երևան

Օգոստոսի 8-ին ՀՀ նախկին ոստիկանապետ Վլադիմիր Գասպարյանը սանձարձակ վերաբերմունք է դրսևորել «Ազատություն» ռադիոկայանի լրագրողների նկատմամբ, խոչընդոտել նրանց մասնագիտական գործունեությունը։ Վերջիններս Սևանա լճի ափամերձ գոտուց ռեպորտաժ էին պատրաստում այստեղ ապօրինի կառուցված շենք-շինությունների վերաբերյալ։ Նկատելով, որ լրագրողները նկարահանում են նաև իր առանձնատունը՝ նախկին ոստիկանապետը, ըստ «Ազատություն» ռադիոկայանի, վարել է մեքենան նրանց ուղղությամբ՝ սպառնալով վրաերթի ենթարկել և ֆիզիկապես ոչնչացնել՝ «գյուլլել», «սատկացնել», ապա, հայհոյանքներ հնչեցնելով, պահանջել է չհրապարակել տեսագրությունը։
«Երևան. անօդ տարածք, որտեղ ծառերը խանգարում են բետոնին»
07.08.2020
14:00
Օգոստոսի 7-ին, ժամը 14:00-ին, Մեդիա կենտրոնը անցկացրեց առցանց հանրային քննարկում «Երևան. անօդ տարածք, որտեղ ծառերը խանգարում են բետոնին» թեմայով:

«Խտրականություն՝ գերշահույթ ստանալու նպատակով. «Էլեկտրոնային հաղորդակցության մասին» օրենքը դա այլևս թույլ չի տա»
04.08.2020
17:00
Օգոստոսի 4-ին, ժամը 17:00-ին, Մեդիա կենտրոնը անցկացրեց առցանց քննարկում «Խտրականություն՝ գերշահույթ ստանալու նպատակով. «Էլեկտրոնային հաղորդակցության մասին» օրենքը դա այլևս թույլ չի տա» թեմայով:

««Հայոց պատմությունը» ՝ հայոց հարց»
04.08.2020
12:00
Օգոստոսի 4-ին, ժամը 12:00-ին, Մեդիա կենտրոնն անցկացրեց առցանց քննարկում ««Հայոց պատմությունը» ՝ հայոց հարց» թեմայով:

Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Միջոցառում
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ
06-07-2020

«Քաղաքացիական հասարակությունը համավարակի ժամանակ և դրանից հետո - 5. Ինչպե՞ս է այն ազդում մարդու իրավունքների...

06-07-2020

«Քաղաքացիական հասարակությունը համավարակի ժամանակ և դրանից հետո - 5. Ինչպե՞ս է այն ազդում մարդու իրավունքների...

27-03-2020

Մեկ շաբաթվա ընթացքում նոր տիպի կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը Թուրքիայում տասնապատկվել է, մահացել է 75 մարդ:...