Վիեննայի հանդիպումը բանակցային գործընթացի «վերակենդանացման» մասին է խոսում. փորձագետներ
17.05.2016
15:00
Վիեննայում Հայաստանի եւ Ադրբեջանի նախագահներ Սերժ Սարգսյանի և Իլհամ Ալիևի հանդիպման արդյունքում ձեռք բերված պայմանավորվածությունները դեռ չեն նշանակում, որ ԼՂ հակամարտության կարգավորման գործընթացը թևախոխել է որակական նոր փուլ: Սա միայն խոսում է բանակցային գործընթացի «վերակենդանացման» մասին։ Այս մասին «Մեդիա կենտրոնում» մայիսի 17-ին կայացած քննարկմանը նշեցին հայաստանցի եւ ադրբեջանցի փորձագետները:

ԼՂ հակամարտության գոտում ապրիլյան լայնածավալ ռազմական գործողություններից հետո, որոնք աննախադեպ էին 1994 թ.-ի հրադադարից ի վեր, Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահներն առաջին անգամ հանդիպեցին Վիեննայում մայիսի 16-ին: Ֆրանսիայի, ԱՄՆ-ի եւ ՌԴ արտաքին գերատեսչությունների ղեկավարների մասնակցությամբ կայացած Սարգսյան-Ալիև հանդիպմանը մի շարք համաձայնություններ ձեռք բերվեցին ԼՂ հակամապտության վերաբերյալ:

Մասնավորապես, նախագահները վերահաստատել են հրադադարին և հակամարտության խաղաղ կարգավորմանն իրենց հանձնառությունը: Հետագա բռնությունների վտանգը նվազեցնելու համար նրանք համաձայնել են ամենակարճ ժամկետներում ավարտին հասցնել ԵԱՀԿ-ի հետաքննական մեխանիզմների ներդրման աշխատանքները: Նախագահները նաև համաձայնել են ԵԱՀԿ-ի գործող նախագահի անձնական ներկայացուցչի գրասենյակի ընդլայնմանը: Ի վերջո, նրանք համաձայնել են շարունակել անհետ կորածների վերաբերյալ տվյալների փոխանակությունը Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի հովանու ներքո՝ հաշվի առնելով 2014 թվականի հոկտեմբերին Փարիզի գագաթնաժողովի ժամանակ ստանձնած պարտավորությունները:

Նպատակ հետապնդելով հասկանալ Վիեննայի պայմանավորվածությունների էությունը՝ Պատերազմի և խաղաղության լուսաբանման ինստիտուտի (IWPR) հայաստանյան գրասենյակը Հանրային լրագրության ակումբի հետ համատեղ «Մեդիա կենտրոնում» կազմակերպեց Երևան-Բաքու տեսակամուրջ՝ «Նախագահների մակարդակով հանդիպումը Վիեննայում. կլինի՞ առաջընթաց բանակցային գործընթացում» թեմայով:

Քննարկմանը բացի հայաստանցի փոձագետներ Կովկասի ինստիտուտի տնօրեն Ալեքսանդր Իսկանդարյանից ու Գլոբալիզացիայի և տարածաշրջանային համագործակցության վերլուծական կենտրոնի խորհրդի նախագահ Ստեփան Գրիգորյանից, տեսազանգի միջոցով Ադրբեջանից մասնակցում էին Հելսինկյան կոմիտեի ադրբեջանական գրասենյակի մամուլի քարտուղար Նիջաթ Մելիքովը և կոնֆլիկտների կարգավորման գծով փորձագետ Շահին Ռզաևը:

«Ապրիլյան պատերազմից հետո Վիեննայում երկու երկրների նախագահների մակարդակով հանդիպումն ուղղակի բանակցային գործընթացի «վերակենդանացման» մասին է խոսում: Սա փորձ է կանխել նոր բռնության ռիսկերը, որոշակի վստահության մեխանիզմներ ստեղծել: Ի վերջո լավ է խոսել, քան կրակել: Իհարկե, Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջև վստահության մասին խոսելը մեղմ ասած բավական բարդ է, իրական վստահություն չկա։ Չեմ կարծում, որ հանկարծ կդադարեն սահմանին կրակել։ Բայց Մինսկի գործընթացը դրան սովոր է», - նշեց քաղաքագետ Ալեքսանդր Իսկանդարյանը:

Ստեփան Գրիգորյանը սկզբից անդրադարձավ այն հանգամանքին, որ Սարգսյանն ու Ալիևը հանդիպեցին միայն ապրիլյան լայնածավալ բախումներից հետո, որոնց հետևանքով միայն պաշտոնական տվյալներով կողմերը 200 զոհ տվեցին: Նա իր զարմանքը hայտնեց այս առիթով: «Ինքս, իհարկե, չեմ կիսում Բաքվի դիրքորոշումը, բայց հասկանում եմ, թե ինչու ապրիլի 2-ին ադրբեջանական կողմը սկսեց լայնամասշտաբ ռազմական գործողություններ: Բաքուն դժգոհ է բանակցություններից ու հաստատված ստատուս քվոյից: Սակայն ես զարմանում եմ, որ միայն այդ արյունալի դեպքերից հետո երկու երկրների նախագահները հանդիպեցին ու որոշակի դրական մտքեր արտահայտեցին: Մի՞թե չէր կարելի նույնն անել ավելի վաղ՝ խուսափելով այդքան զոհերից», - հռետորական հարց ուղղեց Գրիգորյանը:

Նրա նաև հարցադրում կատարեց առ այն, որ Վիեննայում հանդիպման արդյուքնում պայամանվորվածություն չկա դիպուկահարներին շփման գծից հետ քաշելու վերաբերյալ: «Ինչո՞ւ նրանք չեն խոսել այս խնդրի շուրջ: Եթե կողմերը չեն խոսել այս կարևոր հարցի շուրջ, քանի որ մինչ երեկ նախագահները բանակցում էին ադրբեջանական զինուժի կրակոցից ԼՂ զինիծառայող է զոհվել, նշանակում է լարվածությունը սահմանին չի նվազի», - ասաց նա:

Ղարաբաղյան հակամարտության գոտում բռնության աճը, ենթադրում է Շահին Ռզաևը, հենց ապրիլի սկզբին տեղի ունեցավ, որպեսզի հակամարտող երկրների հասարակություններին նախապատրաստեն խաղաղության համաձայնագրին։ «Առաջինը, ինչ արձանագրվեց Հայաստանի եւ Ադրբեջանի նախագահների հանդիպման ժամանակ, այն է, որ պատերազմը հակամարտության լուծում չէ», - ասաց բանախոսը՝ հույս հայտնելով, որ հնարավոր է այս պայմանավորվածություններից հետո դիպուկահարները չեն կրակի։  «Շատ առաջարկներ են արվել դիպուկահարների դուրսբերման մասին։ Հուսամ, դիպուկահարներն այլեւս չեն կրակի»,- նշել է Ռզաեւը:

Նա հիշեցրերց, որ հանդիպումից անմիջապես հետո ՌԴ արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովի հայտարարությունն առ յան, որ մինչեւ հունիսի վերջ Ալիեւն ու Սարգսյանը կձեռնարկեն հակամարտության վերջնական կարգավորման գործընթաց։ «Լավրովը սեղանին իր հեղինակությունն է դրել։ Ինչո՞ւ ղարաբաղյան հակամարտության գոտում բռնության աճը հենց ապրիլի սկզբին տեղի ունեցավ։ Կարող եմ ենթադրել, որպեսզի հասարակություններին նախապատրաստեն խաղաղության համաձայնագրին»,- կարծիք է հայտնել Ռզաեւը։ 

Հելսինկյան կոմիտեի ադրբեջանական գրասենյակի մամուլի քարտուղար Նիջաթ Մելիքովն իր խոսքում նախ ներկայացրեց ապրիլյան պատերազմից հետո ադրբեջանական հասարակական-քաղաքական շրջանականերում ստեղծված իրավիճակը: 

«Այն, ինչ կատարվում է ադրբեջանական հասարակության մեջ. էյֆորիա, հուսահատություն, հայրենասիրական զգացմունքների ալիք, քննարկումներ, թե ինչու այդպես եղավ: Թեպետ ադրբեջանական հասարակության մեջ կա հատված, որը կողմնակից է խաղաղ ճանապարհով խնդրի լուծմանը, հիմնական մասը հանդես է գալիս ռազմական ճանապարհով կարգավորման օգտին», - ասաց նա՝ այնուհետեւ հակադարձելով Ստեփան Գիրգորյաննի դիպուկահարների դուրս բերման հարցադրմանը՝ նշեց. «Չեմ հասկանում, թե ինչո՞ւ պետք է Ադրբեջանը դուրս բերի դիպուկահարներին, եթե իր տարածքները օկուպացված են»:

Ասվածին ի պատասխան Ստեփան Գիրգորյանը պատասխանեց, որ որպես հակամարտության կարգավորման հիմք գոյություն ունեն Մադրիդյան սկզբունքներ, որտեղ չի խոսվում տարածքների օկուպացիայի մասին: «Ինձ համար զարմանալի է, երբ ոչ միայն Ադրբեջանի իշխանությունը, այլև քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչները Մադրիդյան փաստաթղթի 6 սկզբունքից և 14 քայլերից առանձնացնում եք մեկն ու ասում, որ դա է կարևորը։ Եթե հիշում եք, այնտեղ հարց կա նաև Ղարաբաղի կարգավիճակի մասին, փախստականների, խաղաղապահ ուժերի մասին։ Մենք երբեք չենք ասել, որ տարածքների մասին այնտեղ չի խոսվում, մինչդեռ դուք առանձնացնում եք մի կետն ամբողջ կոնտեքստից», - ասաց նա։

Թեպետ քննարկման մասնակիցների մի մասը հույս հայտնեց, որ Վիեննայում ձեռք բերված պայամանվորվածությունները կյանքի կկոչվեն, սակայն մյուսները չկիսեցին նրանց լավատեսությունը: «Վիեննայի գործարքի» կենսունակությանը կասկածամտորեն է վերաբերում Ալեքսանդր Իսկանդարյանը: Նա չի կարծում, որ վստահության մեխանիզմները, որոնց վերաբերյալ պայմանավորվածություն կա, «գործին օգուտ կտան», քանի որ Ադրբեջանը ռացիոնալ «պահանջ ունի կրակելու»:

«Եթե Ադրբեջանը չկրակի սահմանին ու այնտեղ ամեն ինչ լինի հանգիստ ու խաղաղ, ապա այդ հակամարտության մասին կմոռանան: Կրակելը հակամարտության մասին հիշեցում է: Ուստի դա Բաքվի համար միակ ձեւն է՝ ազդելու գործընթացի վրա: Եվ պարզ չէ՝ ինչու պետք է Բաքուն վերցնի ու միանգամից հրաժարվի այդ գործիքից», - ասաց նա՝ միևնույն ժամանակ հավելելով, որ ապրիլյան արյունալի զինված բախումները ապացուցեցին նաև հակառակը, որ պատերազմի միջոցով էլ խնդիրը չի լուծվի: «Ուստի որքան էլ հայերն ու ադրբեջանցիները միմյանց չսիրեն, պետք է փորձեն բանակցությունների միջոցով խնդիրը կարգավորել: Ադրբեջանի համար այլ Հայաստան, իսկ Հայաստանի համար այլ Ադրբեջան գոյություն չունի», - ասաց նա: 

Արշալույս Մղդեսյան, «Մեդիա կենտրոն» ծրագրի համակարգող-խմբագիր

 

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք arshaluismghdesyan@pjc.am հասցեին:

 

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
«Փոփոխություններ «Էներգախնայողության և վերականգնվող էներգետիկայի մասին» օրենքում․ այլընտրանքային էներգետիկայի զարգացման հեռանկարները Հայաստանում»
13.12.2017
13:00
Դեկտեմբերի 13-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ քննարկում «Փոփոխություններ «Էներգախնայողության և վերականգնվող էներգետիկայի մասին» օրենքում․ այլընտրանքային էներգետիկայի զարգացման հեռանկարները Հայաստանում» թեմայով:
Պատգամավորների վարքն ու խոսքը. էթիկական նորմեր և հանրային ընկալումներ
12.12.2017
12:00
Անցած շաբաթ ՀՀ ԱԺ առողջապահության եւ սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ, ՀՀԿ խմբակցության անդամ Հակոբ Հակոբյանը «Ժողովուրդ» օրաթերթի հետ զրույցում ասել էր․ «Աղքատը քիչ է ծախսում, հետեւաբար թանկացումը բերում է նրան, որ աղքատը ստիպված ինքնաբուխ ձեւով խուսափելու է թանկացած ապրանքներից:
«Մատչելիության իրավունքը Հայաստանի առողջապահության ոլորտում. առկա մարտահրավերներ, խոչընդոտներ և հաղթահարման ուղիներ»
12.12.2017
11:00
Հայաստանում առողջապահության համընդհանուր հասանելիության համար խոչընդոտները առաջին հերթին ֆինանսական են:
Մարդու իրավունքների խախտումները 2017թ. Հայաստանում
11.12.2017
12:30
Դեկտեմբերի 11-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ Մարդու իրավունքների պաշտպանության միջազգային օրվան նվիրված մամլո ասուլիս, որի շրջանակում «Ընդդեմ իրավական կամայականության» ՀԿ-ն ներկայացրեց 2017թ. մարդու իրավունքների խախտումները Հայաստանում:
Ճապոնիայի դեսպան Էյջի Տագուչիի մամլո ասուլիսը Մեդիա կենտրոնում
11.12.2017
11:00
ՀՀ-ում Ճապոնիայի արտակարգ և լիազոր դեսպան Ն.Գ. Էյջի Տագուչին դեկտեմբերի 11-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցած մամլո ասուլիսի ընթացքում շնորհավորեց Հայաստանի Հանրապետությանը Եվրամիության հետ 2017թ. նոյեմբերի 24-ին ստորագրած Համապարփակ և ընդլայնված համաձայնագրի համար: