Հայաստան-Թուրքիա առևտուր. արգելել ո՛չ, ներմուծել
03.05.2016
11:00
Հայաստան ներկրվող թուրքական ապրանքների նկատմամբ պետական արգելքի կիրառման վերաբերյալ կոչը միանշական չեն ընդունում փորձագետները: Ավելին՝ նրանցից շատերը կարծում են, որ թեման արհեստածին է, և հատկապես տեքստիլ ապրանքների գծով Թուրքիայից ներկրված հումքն անփոխարինելի է: Ուստի սահմանափակումների պարագայում կարող է ուղղակի Թուրքիայից ապրանքներ ներկրող առևտրականների ու գործարարների հաշվին ավելանալ գործազուրկների բանակը, ոչ թե այդ ապրանքները փոխարինվեն տեղական արտադրությամբ: Այս մասին «Մեդիա կենտրոնում» կայացած քննարկմանը հայտարարեցին տնտեսագետները:

Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության գոտում ապրիլյան պատերազմից հետո Թուրքիայից ապրանքների ներմուծումն արգելելու գաղափարը շրջանառության մեջ դրեցին մի խումբ քաղաքացիական ակտիվիստներ, որն անմիջապես արձագանք ստացավ Ազգային ժողովում: ԱԺ «Օրինաց երկիր» կուսակցության խմբացության պատգամավոր Լևոն Դոխոլյանը կառավարության հետ հարցուպատասխանի ժամանակ ապրիլի 28-ին առաջարկեց արգելել թուրքական ապրանքների ներկրումը, դեպի Թուրքիա ուղիղ չվերթերի իրականացումը, ինչպես նաև այդ երկրում հայերի հանգստի կազմակերպումը, քանի որ Ղարաբաղի հարցում Թուրքիան ընգծված ադրբեջանամետ դիրքորոշում ունի, ժխտում է Հայոց ցեղասպանությունը ու փակ է պահում հայ-թուրքական սահմանը:

ՀՀ Էկոնոմիկայի նախարար Արծվիկ Մինասյանը, անդրադառնալով բարձրացված հարցին, հայտարարեց, որ կառավարությունը կուսումնասիրի իրավիճակը եւ կտա հստակ պատասխան: «Ինքներս քննարկում կնախաձեռնենք և հնարավոր լուծումներ կփնտրենք։ Ակնհայտ է, որ երրորդ երկրներից ներմուծվող ապրանքները, եթե վնասում են մեր տնտեսությանը, հատկապես գյուղատնտեսությանը, պետք է կոնկրետ գործողություններ իրականացվեն»,-ասաց նախարարը՝ հավելելով, որ անհրաժեշտ է այնպիսի կանոններ սահմանվել, որ մի կողմից համապատասխանեն առևտրի համաշխարհային կազմակերպության առաջ ստանձնած պարտավորություններին, մյուս կողմից` ԵՏՄ-ի կանոնադրությանն ու ՀՀ օրենսդրությանը։

Չնայած Հայաստանի և Թուրքիայի միջև ցամաքային կապի բացակայությանը, երկու երկրների միջև օդային ճանապարհի կամ Վրաստանի տարածքով առկա է խոշոր ծավալների հասնող առևտրաշրջանառություն: 2015-ին Հայաստան-Թուրքիա առեւտրաշրջանառությունը 138,5 մլն դոլար է կազմել: Դա Հայաստանի ընդհանուր արտաքին առեւտրի 2,9 տոկոսն է: 2014-ին Թուրքիայի հետ Հայաստանի առեւտրաշրջանառությունը 233,7 մլն դոլար էր, ինչն ընդհանուր արտաքին առեւտրի 3,9 տոկոսն էր: Այսինքն, ընդհանուր արտաքին առեւտրի մեջ Թուրքիայի բաժինը նվազել է 1 տոկոսային կետով:

«Այլընտրանք» հետազոտական կենտրոնի ղեկավար, տնտեսագետ Թաթուլ Մանասերյանը կողմ է Թուքիայից ապրանքների ներկրման արգելքին երկու պատճառով: Դրանք են ՀՀ բնակչության պարենային անվտանգությունը եւ թուրքական պետությանը «չհարստացնելու ցանկությունը»: «Գնելով թուրքական ապրանքը՝ մենք զարկ ենք տալիս թուրքական ռազմա-արդյունաբերական համալիրի զարգացմանը: Ստեղծված պայմաններում սա ուղղակի անընդունելի է, սակայն մինչև արգելք կիրառելը պետք են կոմպլեքս գործողութուններ թուրքական ապրանքներին փոխարինողներ, այլընտրանքներ գտնելու կամ տեղական արտադրությունը զարգացնելու համար», - ասաց նա՝ հավելելով, որ անհրաժեշտ է ստուգել հաճախ մաքսանենգ ճանապարհով Հայաստան ներմուծվող թուրքական ապրանքների որակը, քանի որ կա պարենային, տնտեսական եւ ազգային անվտանգության խնդիրներ:

«Մեդիա կենտրոնում» մայիսի 3-ին տնտեսագետներ Թաթուլ Մանասերյանի, Վահագան Խաչատրյանի ու Աշոտ Խուրշուդյանի մասնակցությամբ անցկացվեց քննարկում «Ի՞նչ հետևանքներ կունենա Թուրքիայից Հայաստան ապրանքների ներմուծման հնարավոր սահմանափակումը» թեմայով:

Թուրքական ապրանքների ներմուծման հնարավոր սահմանափակման հարցի քննարկումն արհեստական են համարում Վահագն Խաչատրյանը և Աշոտ Խուրշուդյանը:

«Թուրքական շուկան գտել են հայ առևտրականները և գործարարները: Պետությունը մասնակցություն չի ունեցել: Շատ ապրանքների գծով, եթե այլընտանք լիներ, նույն ՌԴ-ից, ԵԱՏՄ այլ երկրներից կամ Չինաստանից կարող էին ներկրում կազմակերպել: Եթե այդ ապրանքները չեն գալիս, թուրքական ապրանքներն են գալիս, ուրեմն թուրքական ապրանքներն ավելի մրցունակ են»,- ասաց Վահագն Խաչատրյանը՝ նշելով, որ գործարարներն ասում են, թե Թուրքիայից ներկրելը ձեռնտու է: «Այլընտրանքների բացակայության պայամաններում ապրանքների ներկրման արգելումը կարող է հանգեցնել նաև տնտեսության էլ ավելի մոնոպոլացման, քանի որ մատակարարման ուղիների սահմանափակումը միշտ նման հետևանքների է հանգեցնում», - ասաց Խաչատրյանը:

Նրա խոսքով, տնտեսության տեսանկյունից առեւտրի համար սահմաններ պետք է չլինեն: «Սակայն, եթե կան անվտանգության առումով հիմնավորված և լուրջ մտահոգություններ, ապա ես պատրաստ եմ լսել դրանք: Մյուս կողմից անվտանգության հարցի պատասխանատուն նաեւ սպառողն է, որը պետք է ունենա ընտրության հնարավորություն», - ասաց Խաչատրյանը՝ հույս հայտնելով, որ արգելք դնելու որոշում չի ընդունվի, որովհետեւ որեւէ տնտեսական հաշվարկ չկա:

Ապրանքների մուտքի արգելման որոշում կայացնելն ոչ թե տնտեսական, այլ քաղաքական և էմոցիոնալ տարրեր է պարունակում, կարծում է Աշոտ Խորշուդյանը՝ նշելով, որ առաջին հերթին պետք է ոչ թե ներմուծումն արգելել, այլ ներքին անվտանգության հստակ գործառույթներ իրականացնել ու մաքսանենգության դեմ պայքարել:  «Կա մանքսանենգության խնդիր, որն առաջնահերթ է, դա է պետք լուծել: Կան հարցեր, եթե կարեւորում ենք, եկեք դրանցով զբաղվենք: Եկեք խոսենք մեր ներքին կարգավորման անվտանգության մասին, քան խոսել ներկրումը փակելու մասին: Պետք է ընդունել, որ թուրքական ապրանքներ կան, որ շատ էժան են», - ասաց նա:

Տնտեսագետի խոսքով, նման քայլի գնալուց առաջ պետք է հաշվի առնել, որ տեղական արտադրանքի զարգացման փոխարեն կարող է ուղղակի գործազուրկների բանակն ավելանալ, և որպես հետևանք սոցիալական ալրվածությունն աճի: «Թուրքիայի հետ առևտուր անողները չադապտացվող խավն են, քանի որ 20 տարի է` նույն բանն են անում: Ակնհայտ է, որ հիմա խնդիրներ կունենան նրանք, չեն իմանա` ինչ անել: Այնպես որ, դա էական սոցիալական խնդիր կառաջացնի»,-ասաց տնտեսագետը՝ հավելելով, որ եթե երկրում չի տարվում հստակ գյուղտնտեսական քաղաքականություն, ապա

այդ արգելքը Հայաստանին ոչ մի բան չի տալու տեղական արտադրանքի խթանման առումով:

Արշալույս Մղդեսյան, «Մեդիա կենտրոն» ծրագրի համակարգող-խմբագիր

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք arshaluismghdesyan@pjc.am  հասցեին:

 

 

 

 

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
«ԶԼՄ-ների գործունեություն առանձնահատկությունները Երևանի ավագանու ընտրությունների նախընտրական շրջանում»
20.09.2018
13:30
Սեպտեմբերի 20-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ քննարկում «ԶԼՄ-ների գործունեություն առանձնահատկությունները Երևանի ավագանու ընտրությունների նախընտրական շրջանում» թեմայով։
Երևանի ավագանու ընտրություններ- 2018 «Երևանը՝ երեխաների համար»
20.09.2018
12:30
Սեպտեմբերի 20-ին Մեդիա կենտրոնում Երևանի ավագանու թեկնածուները ներկայացրեցին իրենց ծրագրերը՝ «Երևանը՝ երեխաների համար» թեմայով:
Երևանի ավագանու ընտրություններ 2018. «Որքանո՞վ է Երևանը հարմար հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար» . ավագանու թեկնածուների ծրագրերը
19.09.2018
12:30
Սեպտեմբերի 19-ին Մեդիա կենտրոնում քննարկեցինք «Որքանո՞վ է Երևանը հարմար հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար» թեման. ավագանու թեկնածուները կներկայացնեն իրենց կուսակցության կամ դաշինքի ծրագիրը:
«ՀՀ ԱԱԾ տնօրենի և ՀՔԾ պետի գաղտնալսման հետևանքները. սպառնալիք ազգային անվտանգությանը»
17.09.2018
12:00
Սեպտեմբերի 17-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ քննարկում «ՀՀ ԱԱԾ տնօրենի և ՀՔԾ պետի գաղտնալսման հետևանքները. սպառնալիք ազգային անվտանգությանը» թեմայով։
Հրավեր Երևանի ավագանու ընտրություններին առաջադրված քաղաքապետի բոլոր թեկնածուներին
14.09.2018
16:49
«Հանրային լրագրության ակումբ» ՀԿ-ի «Մեդիա կենտրոն» նախագծի շրջանակում մենք հրավիրում ենք Երևանի ավագանու ընտրություններին առաջադրված քաղաքապետի բոլոր թեկնածուներին ուղիղ եթերում մասնակցել բանավեճի։

Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Այսօր մեդիա կենտրոնում
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ