«Հայաստանի բանտերում կան անմեղ մարդիկ»
05.02.2016
13:00
«Մեդիա կենտրոն», փետրվարի 5, 2016թ.: Հայաստանում, ինչպես և աշխարհի շատ այլ երկրներում, կան դատական սխալի հետևանքով դատապարտված մարդիկ, որոնք կարիք ունեն իրավական աջակցության, իսկ նրանց գործերը՝ ճշգրիտ լրագրողական հետաքննության: Այս մասին «Մեդիա կենտրոնում» կայացած մամլո ասուլիսին հայտարարեց «Անմեղության հայկական ծրագիր» ՀԿ-ի ղեկավար Զարուհի Մեջլումյանը:

Եվրոպական երկրներում և ԱՄՆ-ում արդեն տևական ժամանակ է ինչ, գործում են հատուկ հասարակական կառույցներ, որտեղ ներգրավված փորձագետները վերաբացում և վերանայում են դատապարտյալների գործերը, որոնք կարող են դատական սխալի զոհ լինել: Դատաիրավական պրակտիկայում քիչ չեն դեպքերը, երբ մարդիկ դատապարտվել են սխալ ցուցմունքների, կամ մեկ անձի ցուցմունքի հիման վրա: Այդ կառուցների խնդիրն է կասկածների կամ նոր հանգամանքների ի հայտ գալու դեպքում վերաբացել գործերը, մասնագիտական քննարկման միջոցով հասկանալ՝ արդյոք դատապարտյալը դատական սխալի զոհ է, թե ոչ:

«Այս հարցում ես կարևորում եմ հենց լրագրողների գործոնը: Օրակարգեր ձևավորելու, խնդիրները մատնացույց անելու և այնուհետև հասնելու դրանց հետևողական ուղղմանը: Մենք կարող ենք նպաստել, որ այդ օրակարգային խնդիրները վեր հանվեն, և ինչու չէ նաև կատալիզատոր հանդիսանանք դրանց լուծման համար», - հայտնեց Մեջլումյանը՝ հավելելով, որ Հայաստանում գործերի վերաբացման խնդիրը բարդանում է նաև նրանով, որ դատավիճիռներից հետո գործով ձեռք բերված ապացույցներն օրենքի պահանջին համապատասխան ոչնչացվել են:

Ըստ Մեջլումյանի, միայն այժմ քայլեր են արվում, որպեսզի օրենսդրության մեջ փոփոխություն կատարեն, և թույլ չտրվի ապացույցների ոչնչացում:

Հայաստանում նա չկա հստակ տեղեկատվական բազա արդարության դատավճիռների մասին: 1999 թ.-ին 6000 գործից ընդամենը 2 անձ էր արդարացվել, 2006 թ-ին մոտ 30 անձի մասին է խոսքը, իսկ այսօր արդեն գոնե 100 մարդ գտնում և արդարացնում են, ասում է Մեջլումյանը: «Սա նշանակում է, որ 1990-ականներին դատապարտվում էին բոլորը՝ մեղավոր, թե անմեղ: Ու ես կարող եմ ասել, որ մեր բանտերում կան անմեղ մարդիկ: Հայաստանում միայն մեկ գործ է վերաբացվել: Դա Արմեն Պողոսյանի գործն էր, որ մեղադրվել էր բռնաբարության մեջ և դատապարտվել 15 տարվա ազատազրկման: Նրա գործը վերաբացելու և արդարացնելու համար պահանջվեց ևս մեկ զոհ, և այդ ժամանակ արդեն իրական հանցագործը խոստովանեց, որ 5 ու կես տարի առաջ եղած դեպքում էլ էր ինքը եղել», - հիշեցրեց Զարուհի Մեջլումյանը:

«Մեդիա Կենտրոնում» փետրվարի 5-ին տեղի ունեցավ Զարուհի Մեջլումյանի, Բրիսթոլի համալսարանի պրոֆեսոր, Մեծ Բրիտանիայի «Անմեղության ցանցի» հիմնադիր Մայքլ Նոթթոնի և իրավաբան, դատական սխալի զոհ Մայքլ Օբրայենի համատեղ մամլո ասուլիսը «Ինչպե՞ս հասնել դատական սխալների ուղղման. միջազգային փորձ և հայկական իրականություն» թեմայով:

Մեջլումյանը պատմեց, որ Մայքլ Օբրայենի գործին ծանոթացել լրագրողի նկարված ֆիլմի միջոցով: «Նրան դատապարտել էին սպանության համար: Նա 11 տարի շարունակ պնդում էր, որ անմեղ է դատապարտվել, կրում է սխալ պատիժ, ինքը մարդասպան չէ: 1987 թ.-ին ինքը 19 տարեկան էր այդ ժամանակ և արդեն ամուսնացած: Ուներ տղա և կինը հղի էր: Նա դատապարտվում է, կորցնում ընտանիքը: Նա ասում է, որ կորցնելով իմ ընտանիքը՝ ձեռք բերեցի իրավաբանի կրթություն: Նա 3 տարի բանտում լինելուց հետո սկսում է սովորել իրավաբանություն, և ասում է, որ դա միակ ճանապարհն է, որի միջոցով կարող եմ պաշտպանել իմ շահերը», - պատմեց Մեջլումյանը:

Ի վերջո համակարգը նկատում է դատական գործերում առկա խնդիրները և ձևավորում է մի ընկերություն, որը կոչվում է Review Comission: Այն զբաղվում է գործերի վերաբացմամբ: Սա անկախ կազմակերպություն է: Առաջին վերաբացված գործերից մեկը հենց Օբրայենի գործն էր: Դատավիճիռը բեկանվում է: Նա արդարացվում է և վերադառնում հասարակություն, ավելի խորը իրավաբանական գիտելիքներ ստանում և սկսում օգնել իր բախտակիցներին:

«Իմ երկրում բազմաթիվ հաղորդումներ նկարվեցին հենց իմ դեպքի վերաբերյալ, որոնք մեծ ազդեցություն ունեցան», - պատմեց հենց ինքը՝ Մայքլ Օՙբրայնը:

Այնուամենայնիվ դատական սխալների հարցում միջազգային փորձը, ըստ պրոֆեսոր Մայքլ Նոթթոնի, այդքան էլ չի տարբերվում հայսատանյան իրավիճակից: «Երբ տարբեր երկրներում մենք դատական սխալների պատճառների վերլուծություն ենք անում, ապա դրանք հիմնականում նույնն են: Բոլոր երկրներում տեսնում ենք ոստիկանության անօրինական աշխատանքներ. մեղադրյալների ֆիզիկական և հոգեբանական ճնշում, ապացույցների կեղծում: Դատախազները երբեմն հաղթում են գործերը ոչ թե արդարության վերականգման, այլ իրենց հեղինակության համար», - ասաց բանախոսը:

Այս սխալների մասին բարձրաձայնողներից առաջինները, ըստ Նոթթոնի, լրագրողներն են: «Մեծ Բրիտանիայում մահապատժի վերացումը հնարավոր է դարձել մամուլի միջոցով: Արդարադատության դատարանը, (գործերի) Վերանայման կոմիտեի ստեղծումը նույնպես մամուլի աշխատանքների հետ են կապված: Դեմոկրատական հասարակություններում պետք է լինի դատական և օրենսդիր մարմինների հստակ բաժանում: Եվ մենք կցանկանանք Հայաստանում տեսնել այդպիսի մի անկախ մարմին, որ կզբաղվի նման դատական սխալների գործերով: Հանրային հետաքրքրությունը նույնպես պետք է լինի», - ասաց նա:

Նոթթոնի խոսքով, առաջին 300 գործերը վերաբացելուց և քննելուց պարզվեց, որ դատապարտյալների մոտ 50 տոկոսն անմեղ է: «Իսկ այդ ընթացքում ազատության մեջ գտնվող հանցագործները ևս 37 հանցանք էին կատարել», - պազրաբանեց նա՝ հավելելով, որ երբ դատապարտվում է անմեղը, իրական հանցագործը մնում է ազատության մեջ և հնարավորություն ստանում շարունակել հանցանք գործել:  

Արշալույս Մղդեսյան, «Մեդիա կենտրոն» ծրագրի համակարգող-խմբագիր

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք arshaluismghdesyan@pjc.am  հասցեին:  




Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
Հանել դպրոցից «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկան կամ վերախմբագրել դասագրքերը. թեժ բանավեճ
17.10.2018
12:00
Հոկտեմբերի 17-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ քննարկում «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկան. անհրաժեշտություն, թե քարոզ» թեմայով:
«Հայաստանում ծնելիության մակարդակը նվազել է». ՄԱԿ-ի 2018թ. զեկույց
17.10.2018
11:00
ՀՀ բնակչությունը 2018թ. առաջին եռամսյակից սկսած նվազել է 10.000 մարդով:
Այս մասին հոկտեմբերի 17-ին Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցած մամլո ասուլիսին հայտարարեց ՄԱԿ-ի Բնակչության հիմնադրամի «Օժանդակություն բնակչության հարցերով քաղաքականությունների իրականացմանը» ծրագրի համակարգող Աննա Հովհաննիսյանը:
Օգտատերերի 97 տոկոսը կողմ է արտահերթ ընտրություններին
16.10.2018
11:24
Արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ անցկացնելու վերաբերյալ ֆեյսբուքյան հարցման արդյունքներով օգտատերերի 90 տոկոսից ավելին ցանկանում են, որ արտահերթ ընտրությունները տեղի ունենան սույն թվականի դեկտեմբերին։
«Արդարությունն ինձ համար մեծագույն արժեք է». Էրիկ Բաբաջանյան՝ ուսանող, կինոօպերատոր
15.10.2018
11:59
Մեդիա կենտրոն նախագիծը սկսում է պատմությունների շարք, որտեղ ներկայացնելու ենք իրենց ոտնահարված իրավունքները վերականգնած և հիմնարար ազատությունների համար պայքարած մարդկանց:
Հայաստանում հոգեբուժական կենտրոնները վերակազմավորելու անհրաժեշտություն կա
10.10.2018
13:00
Հայաստանում, ըստ 2017 թ. պաշտոնական տվյալների, կա 52 հազար հոգեկան առողջության խնդիր ունեցող անձ, որը 3 տոկոս ավելի է համեմատած 2016 թ. տվյալների հետ:
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ