ՀՀ տնտեսությունը կարող է բախվել կոլապսների
04.02.2016
11:00
Արդեն տևական ժամանակ է, ինչ Հայաստանում իրական և որակական տնտեսական աճ չկա: Ազգային վիճակագրական ծառայության (ԱՎԾ) հրապարակած 2015 թ.-ի տնտեսական ակտիվության 3,1% ցուցանիշը կասկածելի է: Սակայն, անգամ, եթե տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը լիներ 7%, հասարակ բնակչության շրջանում էական դրական զարգացումներ չէին գրանցվի՝ հաշվի առնելով ՀՀ սոցիալական բևեռացվածությունը, մոնոպոլիզացիայի բարձր աստիճանը տնտեսությունում և եկամուտների բաշխվածության անհամաչափությունը: Այս մասին «Մեդիա կենտրոնում» հայտարարեցին տնտեսագետները՝ հավելելով, որ տրանսֆերտների մուտքերի և հանքահումքային արտադրության վրա հիմնաված տնտեսության մոդելը սպառել է իրեն:

Անցյալ տարում Հայաստանում տնտեսական ակտիվության հիմնական գործոնները եղել են երեք ոլորտներ՝ գյուղատնտեսություն (11,7%), արդյունաբերություն (5,2%) և ծառայություններ (2,7%): Տարվա կտրվածքով տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 3,1%, ինչից շատ չի տարբերվի նաև ՀՆԱ-ի աճի ցուցանիշը: Հատկանշական է, որ նույն ժամանակահատվածում ՌԴ-ից ստացված տրանսֆերտների ծավալը, որտեղից Հայաստան է մուտք գործում դրամական փոխանցումների մոտ 87%, անցյալ տարվա հունվար-նոյեմբեր ամիսների տվյալներով նվազել է 43,4%-ով: Չնայած ընդհանուր տրանսֆերտների 37% և ներկրման ծավալների 27% նվազմանը, Հայաստանում նույն ժամանակահատվածում ներքին առևտուրը, ըստ պաշտոնական տվյալների նվազել է միայն 6,4%-ով:

ՀՀ Կենտրոնական բանկի 1994-1998թթ. նախագահ Բագրատ Ասատրյանը կարծում է, որ Ազգային վիճակագրական ծառայության ներկայացրած մակրոտնտեսական ցուցանիշները վստահություն չեն ներշնչում: «Թվերը վկայում են, որ Գյուղատնտեսության և արդյունաբերության ոլորտում մեծ աճ չի գրանցվել», - ասաց նա:

«Մեդիա կենտրոնում» փետրվարի 4-ին Բագրատ Ասատրյանի, ՀՀ ԱԺ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Միքայել Մելքումյանի և ՀՊՏՀ Տնտեսության կարգավորման և միջազգային տնտեսական հարաբերությունների ֆակուլտետի դեկան Ատոմ Մարգարյանի մասնակցությամբ տեղի ունեցավ քննարկում «2015 թվականի Հայաստանի մակրոտնտեսական ցուցանիշները. խնդիրներ և հեռանկարներ» թեմայով:

Ասատրյանի մոտ հարցեր են առաջացրել ԱՎԾ-ի տվյալները, ըստ որոնց անցյալ տարի բավականին բարձր աճ է գրանցվել գյուղատնտեսության և արդյունաբերության ոլորտներում: «Ըստ պաշտոնական տվյալների՝ 2014 թվականին գյուղատնտեսությունում համախառն ներքին արտադրությունը կազմել է 993 մլրդ դրամ, իսկ անցյալ տարի կազմել է 1,002 մլրդ դրամ: Այսինքն՝ աճը կազմել 9 մլրդ դրամ: Սա մեծ չէ 1%-ից: Իսկ եթե փորձենք գնահատել դոլարային արտահայտությամբ, ապա մենք ունենք անկում: Արդյունբերական արտադրանքի ծավալը 2015-ին 2014-ի համեմատ նվազել է 10,3%, գյուղմթերքի արտադրության ծավալը՝ 12,2%, շինարարության ծավալները՝ 8,2%», - պարզաբանեց Ասատրյանը:

Ըստ բանախոսի, ակնհայտ է, որ Հայաստանի նման տնտեսությունների համար, որտեղ գերիշխում են մենաշնորհները և եկամուտների բաշխվածության բևեռացվածությունը բավականին մեծ է, 3,1% տնտեսական ակտիվությունն այն ցուցանիշը չէ, որ «մենք բնութագրենք իբրև զարգացում»:

Գյուղատնտեսության, արդյունաբերևության ոլորտներում աճը, պարզաբանում է Միքայել Մելքումյանը, գրանցվել է արտադրության ֆիզիկական ծավալների մեծացման հաշվին, ոչ թե դրամային արժեքով արտահայտված: «Այսինքն՝ արտադրվել է ավելի շատ գյուղմթերք կամ արդյունաբերական ապրանք, օրինակ՝ պղնձի խտանյութ, բայց նրանք գին չեն ունեցել, գինը ցածր է եղել», - ասաց Մելքումյանը, հավելելով, որ անցյալ տարի ներկրման ծավալները կրճատվել են 27%-ով, իսկ արտահանումը՝ 4%:

Նա կարծում է, որ տնտեսությունում ստեղծվել է բավականին բարդ իրավիճակ, քանի որ տրանսֆերտները կրճատվել են մոտ 500 մլն դոլարով, իսկ այս տարի այն կարող է հասնել 800 մլն կամ 1 մլրդ դոլարի: Սակայն այս ամենի ֆոնին կառավարության ձեռնարկած քայլերն, ըստ բանախոսի, «ոչ ադեկվատ են»: «Փոխարենը ժամանակին կառավարությունն աջակցեր գործարարներին, արտահանողներին, որպեսզի նրանք վնասներ չկրեին ռուբլու փոխարժեքի արժեզրկման պատժառով, այն միայն հիմա է քայլեր է կատարում: Իսկ ի՞նչ է անում: Փորձում է կատարվում արտահանման ծավալենրի 10% վերադրձնել գործարարներին», - ասաց Մելքումյանը՝ հավելելով, որ այս քայլերը դական արդյունք չեն տա, քանի որ այս իրավիճակում նույն մրգային օղի կամ պահածո արտահանողի վնասները կարող են հասնել 20 կամ 25 տոկոս է:

Համաձայնելով հնչեցված կարծիքների հետ՝ տնտեսագետ Ատոմ Մարգայրանը նշեց, որ 2008 թ-ի ճգնաժամից հետո հանքահումքային ռեսուրսների բարձր գների և տրանսֆերտների վրա հիմնված Հայաստանի տնեսության մոդելն այլևս չի աշխատում: «Այն իրեն սպառել է, պետք են հստակ քայլեր ինովացիոն, բարձր վարձատրվող և մոդերնիզացված տնտեսություն կառուցելու համար: Սակայն կառավարությունն այժմ իրավիճակային լուծումներ է փորձում գտնել, պարտքեր վերցնել: Ասպես կարելի է ժամանակ ձգել, բայց ոչ երկար: Արտաքին պարտքն արդեն հասել է ՀՆԱ-ի մոտ 50%-ին, իսկ պետական և մասնավոր սեկտորների պարտքը միասին՝ ՀՆԱ-ի 85%-ն է կազմում, ինչն արդեն վտանգավոր է», - ասաց նա, հավելելով, որ այսպես շարունակելու դեպքում ՀՀ տնտեսությունը կարող է բախվել կոլապսների:

Արշալույս Մղդեսյան, «Մեդիա կենտրոն» ծրագրի համակարգող-խմբագիր

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք arshaluismghdesyan@pjc.am  հասցեին:  



Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
«ԶԼՄ-ների գործունեություն առանձնահատկությունները Երևանի ավագանու ընտրությունների նախընտրական շրջանում»
20.09.2018
13:30
Սեպտեմբերի 20-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ քննարկում «ԶԼՄ-ների գործունեություն առանձնահատկությունները Երևանի ավագանու ընտրությունների նախընտրական շրջանում» թեմայով։
Երևանի ավագանու ընտրություններ- 2018 «Երևանը՝ երեխաների համար»
20.09.2018
12:30
Սեպտեմբերի 20-ին Մեդիա կենտրոնում Երևանի ավագանու թեկնածուները ներկայացրեցին իրենց ծրագրերը՝ «Երևանը՝ երեխաների համար» թեմայով:
Երևանի ավագանու ընտրություններ 2018. «Որքանո՞վ է Երևանը հարմար հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար» . ավագանու թեկնածուների ծրագրերը
19.09.2018
12:30
Սեպտեմբերի 19-ին Մեդիա կենտրոնում քննարկեցինք «Որքանո՞վ է Երևանը հարմար հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար» թեման. ավագանու թեկնածուները կներկայացնեն իրենց կուսակցության կամ դաշինքի ծրագիրը:
«ՀՀ ԱԱԾ տնօրենի և ՀՔԾ պետի գաղտնալսման հետևանքները. սպառնալիք ազգային անվտանգությանը»
17.09.2018
12:00
Սեպտեմբերի 17-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ քննարկում «ՀՀ ԱԱԾ տնօրենի և ՀՔԾ պետի գաղտնալսման հետևանքները. սպառնալիք ազգային անվտանգությանը» թեմայով։
Հրավեր Երևանի ավագանու ընտրություններին առաջադրված քաղաքապետի բոլոր թեկնածուներին
14.09.2018
16:49
«Հանրային լրագրության ակումբ» ՀԿ-ի «Մեդիա կենտրոն» նախագծի շրջանակում մենք հրավիրում ենք Երևանի ավագանու ընտրություններին առաջադրված քաղաքապետի բոլոր թեկնածուներին ուղիղ եթերում մասնակցել բանավեճի։

Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Այսօր մեդիա կենտրոնում
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ