2016 թ.-ը տնտեսության համար ծանր է լինելու. փորձագետներ
22.12.2015
13:00
Հայաստանի տնտեսության տարեվերջյան ցուցանիշերը լավատեսություն չեն ներշնչում, և գալիք 2016 թ.-ը տնտեսության համար բավականին ծանր է լինելու: Բացառությամբ գյուղատնտեսությանը և արդյունաբերությանը, ՀՀ տնտեսության մյուս բոլոր ոլորտներում՝ արտահանում, ներկրում, դրամական փոխանցումներ, այս տարի հստակ անկում գրանցվել է: Երկրի տնտեսության գործող մոդելը, որն ուղղված է ներկրման խթանմանը հիմնականում տրանսֆերտների հաշվին, ստեղծված իրավիճակում այլևս սպառել է իրեն: Այդ մասին «Մեդիա կենտրոնում» կայացած քննարկմանը հայտարարեցին տնտեսագետները:

Միայն պաշտոնական տվյալներով, այս տարվա նոյեմբերին անցած տարվա նոյեմբերի համեմատ տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը նվազել է շուրջ 3 տոկոսով: Երկրի սոցիալ-տնտեսական իրավիճակը բնութագրող ամենահատկանական մանրածախ առետրի ծավալների ցուցանիշի անկումը նոյեմբերին կազմել է 14,2 տոկոս, որն աննախադեպ է տարվա ընթացքում: Սա ուղղակի տրասֆերտների կտրուկ կրճատման հետևանքն է, որը տարեկան կտրվածքով կազմել է մոտ 40% (500 մլն դոլար): Դրամական փոխանցումները, որոնք փակում են ներկրման և արտահանման տարբերության ճեղքը, կրճատվում են՝ նվազեցնելով բնակչության գնողունակության ծավալները:

Ներկրմանը զուգընթաց վերջին երկու ամիսներին անկում են ապրել նաև արտահանման ծավալները: Եթե հոկտեմբերին անցած տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ արտահանումը նվազել էր 11,8 տոկոսով, ապա նոյեմբերին՝ 24,4 տոկոսով: Նոյեմբերին էականորեն՝ մոտ 6 տոկոսով նվազել է նաև էլէներգիայի արտադրությունը: Այս ցուցանիշներով է Հայաստանը փակում տնտեսական տարին, և թևակոխում 2016 թ. պաշտոնապես հայտարարված 2,2% տնտեսական աճի ակնկալիքով: Հաջորդ տարի նաև սպասվում է ՀՆԱ նակատմամբ հարկերի հավաքման ծավալների 3% կրճատում, որը կազամի համախառն ներքին արդյունքի 20%-ը: 

Միևնույն ժամանակ Հայաստանի կառավարությունն անշեղորեն բարձրացնում է արտաքին պարտքի ծավալները՝ այն մոտեցնելով ՀՆԱ-ի 49%-ին: Վերջին 5-6 տարիների ընթացքում Հայաստանից արտագաղթել է մոտ 210 հազար տնտեսապես ակտիվ մարդ, իսկ ՀՆԱ-ն նույն ժամանակահատվածում դոլարային արտահայտությամբ ոչ միայն չի աճել, այլ նվազել է: Սակայն կտրուկ՝ մոտ երեք անգամ աճել է Հայաստանի պետական պարտքը:   

Արտահանման ծավալների կրճատումը ՀՀ ԱԺ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ Միքայել Մելքումյանն «աննախադեպ» է գնահատում: Ստեղծված իրավիճակի հիմնական պատճառները, ըստ բանախոսի, երկուսն են՝ ներքին կառավարման ոչ արդյունավետությունը և արտաքին անբարենպաստան տնտեսական ազդակները:

«Արտաքին շուկաներում, հիմնականում Ռուաստանում ստեղծված իրավիճակը պարզ է՝ նավթի գների անկում, ռուբլու ռեկորդային արժեզրկում, որն իր հետևանքներն ունենում է Հայաստանի տնտեսության վրա: Ռուսաստանը Հայաստանի հիմնական առևտրային գործընկերներից է, իսկ Հայաստան ուղարկվող տրանսֆերտների մեծ մասը նույնպես գալիս է Ռուսաստանից: Սա հայտնի է բոլորին, և Հայաստանի համար օբեկտիվ հանգամանք է», - պարզաբանեց Մելքումյանը՝ հավելելով, որ այդ բացասական իմպուլսները Հայաստանի իշխանությունները կկարողանային մեղմել, եթե մինչև հիմա ձեռնարկեին հստակ քայլեր հնարավոր ճգնաժամերից պաշտպանվելու համար:

«Այս տարիների ընթացքում պետք էր ուղղակի քայլեր ձեռնարկել արտահանման դիվեսիֆիկացիայի, նոր արտադրական հզորությունների ձևավորման, տնտեսության իրական հատվածում ներդրումների խթանման, բորոր սուբյեկտների համար հավասար մրցակցացային դաշտի ստեղծման և մենաշնորհների վերացման ուղղությամբ», - հայտարարեց Մելքումյանը:

«Մեդիա կենտրոնում» դեկտեմբերի 22-ին Միքայել Մելքումյանի, տնտեսագետներ Վահագն Խաչատրյանի, Վիլեն Խաչատրյանի և Թաթուլ Մանասերյանի մասնակցությամբ տեղի ունեցավ ամփոփիչ քննարկում «Հայաստանի տնտեսությունը գլոբալ մրտահրավերների պայմաններում. տարեվերջյան դիտարկումներ» թեմայով:

Տնտեսական ցուցանիշների անկման ֆոնին, նշում է տնտեսագետ Վահագն Խաչատրյանը, մարդկանց սպաումների վրա բացասական է ազդում հեռանկարի բացակայությունը: «Կառավարության գործողություններում ես չեմ տեսնում ամբիցիաներ, հեռանկարների հստակ թիրախավորում», - նշեց Խաչատրյանը՝ հավելելով, որ տնտեսական խնդիրների լուծման բանալին քաղաքական դաշտում է: «Անհրաժեշտ են համարձակ և հիմնավորված քայլեր, տնտեսական մոդելի փոփոխման ուղղությամբ: Իսկ դրա համար քաղաքական կամք է պետք: Քաղաքական քայլեր են պահանջվում, ոչ թե տնտեսական: Ներկրման մոդելը, որը գործում էր տրանսֆերտների ներհոսքի պարագայում, այժմ արդեն սպառել է իրեն: Այս մոդելն աշխատատեղ չի ստեղծում, մարդիկ ուղղակի ապրանք են բերում և վաճառում», - հավելեց նա: 

Հայաստանի տնտեսության հիմնական խնդիրը, նշում է Թաթուլ Մանասերյանը, վստահության բացակայությունն է: «Առաջին հերթին պետք է հստակ քայլերով վերականգնել ներքին ներդրողների վստահությունը: Եթե ներքին ներդրողները չեն վստահում տնտեսությանը և ներդրումներ չեն կատարում, ապա ինչպե՞ս ներգրավել արտաքին ներդրումներ: Դրա համար անհրաժեշտ են մի շարք քայլեր, որոնք թվարկեց Միքայել Մելքումյանը: Ստեղծված իրավիճակում ոչ 2,9, ոչ 5 տոկոս տնտեսական աճի սպասումները մեզ համար փրկություն չէ, մեզ անհրաժեշտ են ամբիցիոզ, նախահարձակ ծրագրեր և երկնիշ թվերով աճ», - ասաց փորձագետը՝ հավելելով, որ որոշ ժամանակ կառավարությունը ընդհանրապես պետք է «հանգիստ թողնի»  մանր բիզնեսը: «Անհարժեշտ է խթանել ինքնազբաղվածությունը, ոչ թե խեղդել մանր բիզնեսը, որ անգամ արևածաղկի վաճառքը տրվի ինչ-որ մեկին», - պարզաբանեց նա:

Համաձայնելով փորձագետների գնահատականների հետ՝ քննարկմանը մասնակից Վիլեն Խաչատրյանը, նշեց, որ ՀՀ տնտեսության հիմնական խնդիրը ներքին կառավարման ոչ արդյունավետությունն է և ֆինանսական համակարգի գերզգուշավորությունը:

«Բանկային համակարգն ուղղակիորեն չի նպաստում տնտեսության զարգացմանը: Բարձր տոկոսներով վարկեր ավելի շատ բեռ են ստեղծում տնտեսության համար, քան խթանում այն: Բացի այդ ֆինանսական համակարգում առկա դրությունը ևս տնտեսության ոչ բարվոք վիճակի ցուցիչն է՝ շարունակաբար ավելանում են ավանդները, կրճատվում վարկավորման ծավալները: Սա անվստահության ցուցիչ է, որ մարդիկ գերադասում են բանկերում պահել փողը, ոչ թե այն օգտագործել տնտեսության մեջ, օրինակ՝ ներդրումներ անել», - ասաց փորձագետը:

Արշալույս Մղդեսյան, «Մեդիա կենտրոն» ծրագրի համակարգող-խմբագիր

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք arshaluismghdesyan@pjc.am  հասցեին:

 

  

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
«Մենք հայկական կողմից սպասում ենք կոնկրետ առաջարկներ». ՀՀ-ում ԵՄ պատվիրակության ղեկավար Պյոտր Սվիտալսկի
16.07.2018
11:00
«Մենք հայկական կողմից սպասում ենք կոնկրետ առաջարկներ և գաղափարներ, ԵՄ-ն Հայաստանում կառուցողական է տրամադրված». այս մասին հուլիսի 16-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցած մամլո ասուլիսի ժամանակ հայտարարեց ՀՀ-ում Եվրոպական միության պատվիրակության ղեկավար, դեսպան Պյոտր Սվիտալսկին:
Նոր «Ընտրական օրենսգիրքը» և հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքները
13.07.2018
12:30
Հուլիսի 13-ին Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցավ քննարկում՝ «Ընտրական նոր օրենսգիրքը և հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքները» թեմայով:
«Հայաստանյան թավշյա հեղափոխությունը Ֆրանսիայում չափազանց դրական է ընկալվել»․ ՀՀ-ում Ֆրանսիայի դեսպան Ժոնաթան Լաքոտ
12.07.2018
10:30
Հայաստանում գարնանը տեղի ունեցած Թավշյա հեղափոխությանը ֆրանսիայում չափազանց դրական է ընկալվել ու ընդունվել, հատկապես ոգևորիչ էր այն, որ այդ ամենը խաղաղ ու օրինական բնույթ էր կրում․այս մասին հուլիսի 12-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցած մամլո ասուլիսի ժամանակ ասաց Հայաստանում Ֆրանսիայի արտակարգ ու լիազոր դեսպան Ժոնաթան Լաքոտը։
Հայաստանում ամուսնական զույգերը պլանավորում են շատ, բայց ունենում քիչ երեխաներ. ՄԱԿ 2017թ. ուսումնասիրություն
11.07.2018
12:00
Հուլիսի 11-ին Բնակչության համաշխարհային օրը Մեդիա կենտրոնում ներկայացվեց ՄԱԿ-ի Բնակչության հիմնադրամի կողմից իրականացված ՀՀ բնակչության վերարտադրողական վարքագծի ուսումնասիրության արդյունքները:
Նոր քաղաքապետ, թե՞ նոր ավագանի
11.07.2018
11:00
Հուլիսի 9-ին Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը հրաժարական ներկայացնելուց հետո ապագա քաղաքապետի ընտրության հետ կապված անորոշ իրավիճակ է ստեղծվել։
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Այսօր մեդիա կենտրոնում
Տեսանյութեր
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ