Հարավային Կովկասը կզգա ռուս-թուրքական հակամարտության հետևանքները
02.12.2015
14:00
Ռուս-թուրքական հարաբերությունների սրացումը չի վերաճի ռազմական բախման, սակայն կունենա էական ազդեցություն Հարավային Կովկասի տարածաշրջանի վրա, որտեղ խաչվում են Մոսկվայի և Անկարայի շահերը: Ստեղծված իրավիճակում Հայաստանը պետք է վարի զգուշավոր և շրջահայաց քաղաքականություն, որպեսզի իր համար հնարավորինս նվազեցի Ռուսաստան-Թուրքիա հակամարտության բացասական հետևանքները: Մյուս կողմից բացառված չէ, որ Թուրքիան կփորձի երկրորդ ճակատ բացել Ռուսաստանի դեմ՝ Ադրբեջանի միջոցով ապակայունացնելով իրավիճակը ղարաբաղյան հակամարտության գոտում:

«Պատերազմը Ռուսաստանի և Թուքիայի միջև բացառված է, քանի որ դա նշանակում է զինված բախում միջուկային գերտերության և ՆԱՏՕ-ի միջև: Հյուսիսատլանդյան դաշինքում ևս կան երկրներ միջուկային զենքի ներուժով: Ուստի բոլորն էլ հասկանում են, որ պատերազմն այս պարագայում կբերի աշխարհի ոչնչացման», - նշեց ՀՀ Պաշտպանութան նախկին նախարար Վաղարշակ Հարությունյանը՝ հավելելով, որ թեև պատերազմը բացառավում է, սակայն երկու տարածաշրջանային գերտերություների հակասությունների սրացումն անպատճառ կունենա ռազմաքաղաքական հետևանքներ: «Հենց այդ պատճառով Ռուսաստանը փորձելու է ամրապնդել իր դիրքերը Հարավային Կովկասում», - նշեց Հարությունյանը:

«Մեդիա կենտրոնում» դեկտեմբերի 2-ին Վաղարշակ Հարությունյանի, ՀՀ Արտաքին գործերի նախկին նախարար Ալեքսանդր Արզումանյանի և ՀՀ ԱԺ Արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի նախագահ Արտակ Զաքարյանի մասնակցությամբ տեղի ունենավ քննարկում «Ռուսաստան-Թուրքիա հարաբերությունների սրացման ազդեցությունը Հարավային Կովկասի տարածաշրջանի վրա» թեմայով:

Թուրքիայի օդուժի կողմից ռուսական Սու-24 ռազմական ինքնաթիռի խոցման փաստը պատճառ հանդիսացավ ռուս-թուրքական հարաբերությունների կտրուկ վատթարացման: Կողմերը քաղաքական և ռազմական ղերավարությունների մակարդակով հնչեցնում են փոխադարձ մեղադրանքներ: Նրանք մեղադրանքներից արդեն անցել են կոնկրետ գործողությունների: ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը Թուրքիայի դեմ տնտեսական պատժամիջոցներ սահմանելու հրամանագիր է ստորագրել: Անկարան սկսել է սահմանափակել Ռուսաստանի ռազմանավերի մուտքը Բոսֆորի նեղուց:

Ռուսաստանի Պաշտպանության նախարարությունը հայտարարել է Թուրքիայի հետ ռազմական կապերի դադարեցման մասին: Բացի այդ Ռուսաստանը С-300 և С-400 հակաօդային պաշտպանության համակարգեր է տեղակայել Սիրիայում:

Միաժամանակ, Ռուսաստանում փորձում են օգտագործել «հայկական գործոնը» Թուրքիայի վրա ազդեցություն գործելու համար: Պատահական չէ, որ այս օրերին ՌԴ Պետական դումա է ներկայացվել Օսմանյան կայսրությունում 1915 թ.-ի Հայոց ցեղասպանության ժխտման պատասխանատվությունը քրեականացնող օրինագիծ:

Իրավիճակը գնալով բարդանում է: Դատելով ռուս և թուրք բարձրաստիճան քաղաքական և ռազմական գործիչների հայտարարությունների սրությունից` երկրների հարաբերությունների թեժացման ջերմաստիճակը շարունակում է աճել։ Հարավային Կովկասում մեծ ուշադրությամբ են հետևում, թե ինչպես են զարգանում իրադարձությունները տարածաշրջանում, քանի որ այն բազմաթիվ անգամ թատերաբեմ է դարձել երկու գերտերության համար, որոնք վերջին 400 տարում հասցրել են միմյանց դեմ պատերազմել 12 անգամ։

Այնուամենայնիվ Ալեքսանդր Արզումանյանն իրավիճակը որակում է որպես Ռուսաստանի և Թուրքիայի ղեկավարության «PR-պատերազմ»: «Համամիտ եմ, որ ռազmական բախումը Թուրքիայի և Ռուսաստանի միջև դժվար հավանական սցենար է: Սա ավելի շատ «PR-պատերազմ» է, որում Հայաստանը չպետք է ներքաշվի, քանի որ մի կողմից հանդես է գալիս Ռուսաստանի նման գերտերությունը, որը Հայաստանի դաշնակիցն է: Մյուս կողմից նույնպես տարածաշարջանային գերտերություն է, որը թեև Հայաստանի հետ որևէ դիվանագիտական կապեր չունի, սակայն անմիջական հարևան է», - պարզաբանեց նա՝ հավելելով, որ այս ենթատեքստում պաշտոնական Երևանի զգուշավոր պասիվությունը տեղին է:

«Հայաստանը պետք է հետևի իրադարձությունների զարգացմանը և հետևություններ անի, ոչ թե ներքաշվի այս գործընթացի մեջ», - ասաց Արզումանյանը՝ հավելելով, որ իրավիճակը բավականին զգայուն է Ադրբեջանի համար, որն ունի էներգետիկ և առևտրային շահեր Ռուսաստանի հետ, կախված է նրանից նաև ղարաբաղյան հակամարտության հարցում, սակայն հանդիսանում է Թուրքիայի դաշնակիցը տարածաշրջանում:

«Ադրբեջանը հայտնվել է երկու կրակի արանքում», - ասաց Ալեքսանդր Արզումանյանը:

Թեև Ռուսատսնի և Թուրքիայի միջև ռազմական բախումներ չեն լինի, սակայն հարաբերությունների գահավիժումը, ըստ Արտակ Զաքարյանի բացասական անդրադարձ կունենա գրեթե բոլոր ոլորտներում՝ քաղաքական, տնտեսական, հումանիտար և այլն: Ստեղծված իրավիճակը, նշում է բանախոսը, նոր մարտահրավեր է Հրավային Կովկասի համար: «Սա կլինի Ռուսաստանին ազդանշան տարածաշրջանում իր շահերի ավելի արդյունավետ պաշտպանության համար», - հավելեց Զաքարյանը:

Ռուսաստանն, ըստ Վաղարշակ Հարությունյանի, այս համակարտության արդյունքում կամրապնդի իր դիրքերը տարածաշրջանում, հատկապես  Հայաստանում, որտեղ տեղակայված է ռուսական 102-րդ ռազմաբազան: «Տեղի կունենա բազայի հզորացում, կբերվեն նոր M-24 և M-8 ռազմական ուղղաթիռներ, ինչպես նաև կստեղծվի միասնական հակաօդային պաշտպանության համակարգ: Այս ամենի արդյունքում ռուսական զորախումբն այստեղ դառնալու է ավելի հզոր և արագաշարժ», - պարզաբանեց նա:

Միևնույն ժամանակ ռուս-թուրքական հակամարտության ազդեցության շառավիղը չի բացառվում, որ դուրս գա Սիրիայի սահմաններից և տարածվի Հարավային Կովկասի վրա: Հատկապես, որ նախադեպն արդեն կա, հիշեցնում է Վաղարշակ Հարությունյանը, և հավելում. «Հոկտեմբերի սկզբին թուրքական ռազմական ուղղաթիռները երկու անգամ խախտել են Հայաստանի օդային տարածքը։  Սա մեկնաբանվեց, որպես պատասխան Ռուսաստանին, ում կործանիչներն այդ դեպքից օրեր առաջ հայտնվել են Թուրքիայի օդային տարածքում»:

Հատկանշական է, որ երկու դեպքում էլ օդային սահմանի խախտումը տեղի է ունեցել երկու անգամ` մի քանի վայրկյան տևողությամբ: Կողմերը որպես միջադեպերի պատճառ բերեցին «վատ եղանակային պայմանները»։ 

Հարությունյանի կարծիքով պետք չէ բացառել, որ ռուս-թուրքական հարաբերությունների սրացումը կարող է բացասական ազդեցություն ունենա իրավիճակի վրա ղարաբաղյան հակամարտության գոտում:

«Հնարավոր է, որ Թուրքիան փորձի Ադրբեջանի միջոցով ապակայունացնել իրավիճակը ղարաբաղյան հակամարտության շփման գծում, ինչը նոր ճակատ է բացում Ռուսաստանի համար: Սա մարտավարություն է, որում Թուրքիան հետաքրքրված է, քանի որ այդ դեպքում Ռուսաստանը ներքաշվելու է նաև Ղարաբաղում պատերազմի մեջ և ավելի է թուլանալու: Սակայն իմանալով Ալիևին՝ կարող եմ ասել, որ նա նման քայլի չի գնա, քանի որ գիտի հետևանքների մասին», - ասաց Վաղարշակ Հարությունյանը:

Նրա խոսքով, այս ֆոնին պատահական չէին հայտարարությունները սահմանի երկյանքով զորքերի վերադասավորման և ՌԴ պաշտպանության նախարար Սերգեյ Շոյգուի Հայաստան այցի մասին: «Թուրքիայի հետ տեղի ունեցող իրադարձություններից բացի, այդ ամենի նպատակը մեկն էր, որպեսզի Ադրբեջանը պատրեազմի սցենարը մտքից հանի», - հավելեց պաշտպանության նախկին նախարարը:    

Արտակ Զաքարյանը չհամաձայնեց Հարությունյանի կարծիքի հետ՝ նշելով, որ ռուս-թուրքական հարաբերությունների սրացումն անմիջական ազդեցություն չի ունենա ղարաբաղյան հակամարտության վրա:

«Նման ազդեցություն կլիներ, եթե Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը Ռուսաստան-Թուրքիա ռազմական բախման դեպքում փորձեր արկածախնդրության գնալ ղարաղաբյան ճակատում և վտանգեր իր ազգի ճակատագիրը: Սակայն ոչ մեկ հետաքրքրված չէ, որպեսզի իրադարձությունները նման կերպ զարգանան և տարածաշրջանը ընկղմվի ավելի մեծ խնդիրների մեջ», - հակադարձեց նա:

«Եթե Թուրքիայի նախաձեռնությամբ ղարաբաղյան ճակատում տեղի ունենա սրացում, սա կնշանակի Ռուսաստանի լիակատար աջակցություն Լեռնային Ղարաբաղի բանակին: Այս առումով Ադրբեջանի հնարավոր սադրանքը ղարաբաղյան ճակատում ոչ միայն վտանգավոր չէ, այլ ապահով է: Եթե Թուրքիան փորձի սրել հարցը Ղարաբաղում, այդ խնդիրը կարող է շատ ավելի արագ լուծում ստանալ», - եզրափակեց Ալեքսանդր Արզումանյանը:  

Արշալույս Մղդեսյան, «Մեդիա կենտրոն» ծրագրի համակարգող-խմբագիր

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք arshaluismghdesyan@pjc.am  հասցեին:

 

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
«ԶԼՄ-ների գործունեություն առանձնահատկությունները Երևանի ավագանու ընտրությունների նախընտրական շրջանում»
20.09.2018
13:30
Սեպտեմբերի 20-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ քննարկում «ԶԼՄ-ների գործունեություն առանձնահատկությունները Երևանի ավագանու ընտրությունների նախընտրական շրջանում» թեմայով։
Երևանի ավագանու ընտրություններ- 2018 «Երևանը՝ երեխաների համար»
20.09.2018
12:30
Սեպտեմբերի 20-ին Մեդիա կենտրոնում Երևանի ավագանու թեկնածուները ներկայացրեցին իրենց ծրագրերը՝ «Երևանը՝ երեխաների համար» թեմայով:
Երևանի ավագանու ընտրություններ 2018. «Որքանո՞վ է Երևանը հարմար հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար» . ավագանու թեկնածուների ծրագրերը
19.09.2018
12:30
Սեպտեմբերի 19-ին Մեդիա կենտրոնում քննարկեցինք «Որքանո՞վ է Երևանը հարմար հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար» թեման. ավագանու թեկնածուները կներկայացնեն իրենց կուսակցության կամ դաշինքի ծրագիրը:
«ՀՀ ԱԱԾ տնօրենի և ՀՔԾ պետի գաղտնալսման հետևանքները. սպառնալիք ազգային անվտանգությանը»
17.09.2018
12:00
Սեպտեմբերի 17-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ քննարկում «ՀՀ ԱԱԾ տնօրենի և ՀՔԾ պետի գաղտնալսման հետևանքները. սպառնալիք ազգային անվտանգությանը» թեմայով։
Հրավեր Երևանի ավագանու ընտրություններին առաջադրված քաղաքապետի բոլոր թեկնածուներին
14.09.2018
16:49
«Հանրային լրագրության ակումբ» ՀԿ-ի «Մեդիա կենտրոն» նախագծի շրջանակում մենք հրավիրում ենք Երևանի ավագանու ընտրություններին առաջադրված քաղաքապետի բոլոր թեկնածուներին ուղիղ եթերում մասնակցել բանավեճի։

Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Այսօր մեդիա կենտրոնում
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ