Հայկական համայնքը Թուրքիայում հայտնվել է բարդ կացության մեջ
14.09.2015
12:00
Ներքաղաքական իրավիճակի լարումը Թուրքիայում, որն ուղեկցվում է քրդական բնակավայրերի և քրդամետ Ժողովուրդների դեմոկրատիա կուսակցության գրասենյակների վրա թուրք ազգայնականների հարձակմամբ և ոստիկանական ճնշումներով ունի ինչպես ներքաղաքական, այնպես էլ տարածաշրջանային պատճառներ: Ներքաղաքական գործոնների շարքում փորձագետներն առանձնացնում են Թուքիայում մայիսին կայացած ընտրությունների արդյունքում իշխող «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության խորհրդարանում մեծամասնության կորուստը և քրդամետ Ժողովուրդների դեմոկրատիա կուսակցության մուտքը խորհրդարան:

Տարածաշրջանային գործոնների շարքում են դասում արյունալի քաոսը Մերձավոր Արևելքում՝ հատկապես Սիրիայում և Իրաքում, որտեղ Անկարան վերջերես սկսել է ռազմական գործողություններ ծավալել Քուդրիստանի բանվորական կուսակցության ջոկատների դեմ: Վերջիններս Սիրիայի նախագահ Բաշար Ասադին լոյալ ուժերի հետ պայքարում են «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական կազմակերպության դեմ և որոշակի հաջողության էին հասել: Ազգային խնդրի սրումը, ոսիկանական բռնաճնշումներով և ռազմական գործողություններով ուղեկցվող ներքաղաքական ցնցումները հատկապես Թուրքիայի քրդաբնակ արևելյան նահանգներում, ըստ մասնագետների, վտանգավոր է ինչպես Թուքիայում ապրող հայերի, այնպես էլ սահմանակից Հայաստանի համար:

Ուստի ստեղծված իրավիճակում Երևանը պետք է զգոն լինի, ամենյան լրջությամբ հետևի իրադարձությունների զարգացմանը և համապատասխան հետևություններ անի, նշում են փորձագետները:

«Մեդիա կենտրոնում» սեպտեմբերի 14-ին ՀՅԴ բյուրոյի Հայ դատի և քաղաքական հարցերի գրասենյակի պատասխանատու Կիրո Մանոյանի և տեսազանգի միջոցով «Ակօս» շաբաթաթերթի հայերեն էջերի խմբագիր Բագրատ Էստուքյանի և վերլուծաբան Վիգեն Չեթերյանի մասնակցությամբ տեղի ունեցավ «Թուրքիայում ծավալվող վերջին իրադարձությունները և դրանց ազդեցությունը հայ համայնքի վրա» թեմայով քննարկում:

Թուրքիայում ծավալվող իրադարձությունները Բագրադ Էստուքյանը որակավորում է, որպես լայնածավալ բռնաճնշումներ քրդական բնակչության և խորհրդարան անցած քրդամետ Ժողովուրդների դեմոկրատիա կուսակցության դեմ: Նպատակը, ըստ նրա, իշխանության ձգտումն է փոխել ուժերի բալանսը ներքաղաքական կյանքում, քանի որ այժմ իշխող կուսակցությունը զրկվել է խորհրդարանական մեծամասնությունից: «ԱԶԿ-ն ներքաղաքական հարցեր լուծելու և նոր նշանակված ընտրությունների միջոցով սեփական դիրքերը վերականգնելու համար երկիրը վերածել է ռազմի դաշտի: Հատկապես քրդաբնակ շրջաններում, իսկ քրդերը կազմում են Թուրքիայի բնակչության 20-25%, ամենուր կրակոցներ են, ոստիկանական բռնություններ, հարձակումներ և սահմանված է արտակարգ դրություն», - թվարկեց «Ակօս» շաբաթաթերթի հայերեն էջերի խմբագիրը:

Նրա կարծիքով, խորհրդարան անցած Ժողովուրդների դեմոկրատիա կուսակցության գրասենյակների վրա հարձակումները և նրա գաղափարակիցների նկատմամբ բռնաճնշումներն ուղղված են մեկ նպատակի՝ քրդամետ կուսակցության վարկաբեկման և վերստին նշանակված (այս տարվա նոյեմբերին) ընտրությունների միջոցով ԱԶԿ-ի դոմինանտության վերականգման:

Ազգային խնդրի սրումը, ըստ Էստուքյանի, բարդ իրավիճակ է ստեղծել նաև Թուրքիայում հայկական համայնքի վրա: Հարձակումներ հայկական համայնքի վրա չեն իրականացնում, սակայն մամուլի միջոցով ազգայնական շրջանակները համապատասխան քարոզչություն են իրականացնում ինչպես քրդերի, այնպես էլ հայերի վերաբերյալ, որոնք վերջին ընտրություններին մեծամասնաբար աջակցեցին քրդամետ կուսակցությանը: «Նրանք շատ լավ գիտեն, որտեղ են գտնվում հայկական մշակութային և կրթական կենտրոնները, երբ են այնտեղ սկսվում դասերը և երբ ավարտվում: Իսկ դա այն տեղեկատվությունն է, որին տիրապետում են ոստիկանները», - ասաց նա:

Էստուքյանի հետ համկարծիք էր Կիրո Մանոյանը, ով համոզված է, որ մինչև նոյեմբերի 2-ը, երբ Թուքրիայում տեղի կունենան նոր ընտրություններ, իրավիճակն այդ երկրում ավելի կլարվի: «Քրդական բնակչության և նրանց աջակցությունը վայելող Ժողովուրդների դեմոկրատիա կուսակցության դեմ ուղղված ճնշումների նպատակն է իշխող կուսակցության դիրքերի վերականգնումը: Իմիջիայլոց, վարչապետ Ահմետ Դավութողլուն վերջերս ուղերձի տեքստով հայտարարեց, որ եթե ազգաբնակչությունը չի ցանկանում Թուրքիայում իրավիճակի սրում, ապա պետք է ընտրի մեկ կուսակցություն: Այն է՝ պետք է իշխի մեկ կուսակցություն: Դժվար չէ կռահել, թե այդ արտահայտության տակ ինչ ի նկատի ունի Դավութօղլուն», - պարզաբանեց Մանոյանը:

Նրա խոսքով, Թուրքիայում բախումների ազդեցության շրջանակները կարող են տարածվել նաև տարածաշրջանային այլ երկրների վրա: «Այդ երկրների թվում զգոնություն պետք է ցուցաբերի Հայաստանը: Մենք պետք է զգոն լինենք և հետևենք, քանի որ ՀՀ սահմանից շատ հեռու չեն տեղի ունենում այդ իրադարձությունները: Այն ինչ-որ տեղ կարող են ազդել նաև Ադրբեջանի հնարավորությունների վրա, քանի որ Թուրքիայում արդեն երկրորդ անգամ պայթեցվում է «Բաքու-Թբիլիսի-Էրզում» գազատարը: Իսկ նման միջադեպերը, որոնք սեղծում են էներգառեսուրսների մատակարաման խափանումներ, ֆինանսական խնդիրներ են առաջացնում Բաքվի համար», - հավելեց բանախոսը:

Քննարկմանը մասնակից վերլուծաբան Վիգեն Չեթերյանը Թուրքիայում իրավիճակը, բացի ներքաղաքական հաշվարկներից, դիտարկեց նաև ավելի լայն տարածաշրջանային գործընթացների ենթատեքստում:

«Իրավիճակը լարվեց Թուրքիայում, երբ տեղի ունեցավ ահաբեկչություն քրդաբնակ Սուրուչ քաղաքում: Դրանից հետո թուրքական իշխանությունները բռնաճնշումներ սկսեցին երկրի արևելյան նահանգներում քրդերի նկատմամբ և ռազմական գործողություններ ծավալեցին Սիրիայի տարածքում Քուրդիստանի բանվորական կուսակցության ջոկատների դեմ, որոնք հասել էին զգալի հաջողությունների «Իսլամական պետության» գրոհայինների դեմ պայքարում: Նրանք Թուքիայի սահմանի հետ մոտավորապես 400 կիլոմերտանոց հատված արդեն վերցնում էին իրենց վերասկողության տակ: Այսինքն՝ Թուրքիան իր հարավում սկսելու էր սահմանակցել, ոչ թե Սիրիայի, այլ քրդական ինքնավար միավորման հետ, ինչից պաշտոնական Անկարան վտանգ զգաց: Այսինքն՝ այստեղ բացի ներքաղաքան հաշվարկներից, կան նաև տարածաշրջանային գործոններ», - երզափակեց նա:  

Արշալույս Մղդեսյան, «Մեդիա կենտրոն» ծրագրի համակարգող-խմբագիր

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք arshaluismghdesyan@pjc.am  հասցեին:

 

 

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
«Վարորդներին որոշ խախտումների դեպքում չտուգանելու և տուգանքների համաներման հնարավոր ազդեցությունն ու հետևանքները»
24.05.2018
11:00
ՀՀ ոստիկանությունը մայիսի 23-ից փոփոխություն է իրականացնում ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումներով վարչական պատասխանատվության քաղաքականության մեջ:
«Գործարկվում է «Տվյալների պաշտպանության ընդհանուր կարգավորում»-ը. ինչպիսի՞ փոփոխություններ են սպասվում»
23.05.2018
12:00
Մայիսի 23-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ քննարկում «Գործարկվում է «Տվյալների պաշտպանության ընդհանուր կարգավորում»-ը. ինչպիսի՞ փոփոխություններ են սպասվում» թեմայով:

«Բնապահպանության խնդիրներն ու ռիսկերը. առաջարկներ ուղղված նոր կառավարությանը»
22.05.2018
11:00
Բնապահպանության ոլորտում առկա խնդիրների, լուծումների և նոր կառավարությանն ուղղված իրենց առաջարկների մասին մայիսի 22-ին Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցած քննարկմանը բարձրաձայնեցին բնապահպանները:
Հեռարձակվող ԶԼՄ-ների գործունեության և մեդիա ոլորտում բարեփախումների անհրաժեշտություն. Առաջարկներ ուղղված նոր կառավարությանը
21.05.2018
13:00
Հեռարձակվող ԶԼՄ-ների գործունեության և մեդիա ոլորտում բարեփոխումների անհրաժեշտության վերաբերյալ մայիսի 21-ին Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցավ քննարկում, որին մասնակցում էին Երևանի մամուլի ակումբի նախագահ Բորիս Նավասարդյանը, Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեի նախագահ Աշոտ Մելիքյանը և ՀՀ Հեռուստատեսության և ռադիոյի հանձնաժողովի անդամ Արմեն Մկրտչյանը:
«Այլընտրանքային հանրակրթության աջակիցների միության» ստեղծման ազդարարում
21.05.2018
12:00
Մայիսի 21-ին «Մեդիա Կենտրոնում» տեղի ունեցավ ասուլիս, որի ընթացքում ՀՀ կրթական ոլորտի ներկայացուցիչները ազդարարեցին «Այլընտրանքային հանրակրթության աջակիցների միության» ստեղծման մասին, կներկայացնեն ձևավորված միության կազմը, նպատակներն ու գործառույթները։
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Այսօր մեդիա կենտրոնում
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ