Սահմանադրական «հեղափոխությու՞ն», թե՞ բարեփոխումներ. քննարկում
20.07.2015
11:00
Սահմանադրական փոփոխություններով փորձում են Հայաստանում սահմանադրական «հեղափոխություն» կատարել ու հաստատել միակուսակցական իշխանություն. վստահեցնում են այսօր «Մեդիա կենտրոնի» քննարկմանը մասնակցող իրավապաշտպաններն ու քաղաքագետները:

Հիշեցնենք, որ մեկ շաբաթ առաջ Սահմանադրական բարեփոխումների մասնագիտական հանձնաժողովը հրապարակել էր Սահմանադրության 1-7 գլուխների նախագծի նախնական տարբերակը, ինչը և բուռն քննարկումների և մեկնաբանությունների առիթ դարձավ ինչպես սոցիալական ցանցերում, այնպես էլ հանրության  փորձագիտական շրջանակներում:

Ըստ ներկայացված նախագծի՝ Ազգային ժողովը կազմվելու է առնվազն 101 պատգամավորից: ԱԺ-ն ընտրվում է համամասնական ընտրակարգով 5 տարի ժամկետով, ԱԺ ընտրություններին մասնակցող կուսակցությունները և կուսակցությունների դաշինքները պարտավոր են ներկայացնել վարչապետի թեկնածությունը:

Գլուխ 5-ը վերաբերում է Հանրապետության նախագահին և նրա լիազորություններին: Առաջարկվում է, որպեսզի նախագահն ընտրվի 7 տարի պաշտոնավարման ժամկետով։

«Սահմանադրությունը որպես հիմնական և կայուն օրենք, հաստատուն փաստաթուղթ պետք է լինի, որը ուղղորդող պետք է լինի բոլոր կառավարման մարմինների և իշխանության եկած բոլոր կուսակցությունների համար: Մինչդեռ մենք տեսնում ենք որ 1995-ին հանրաքվեով ընդունված Սահմանդրությունը արդեն  երրորդ անգամ է ենթարկվում փոփոխության: Այսինքն ամեն տարի մենք կանգնում ենք սահմանադրական փոփոխությունների շեմին և դա գովելի պրակտիկա չէ: Սահմանադրությունը չպետք է հաճախ փոփոխվի, որպեսզի մենք նրան չիջեցնենք ընթացիկ օրենսդրության մակարդակին»,-ասում է քննարկման մասնակից, Թրանսփարենսի ինթերնեշնլ հակակոռուպցիոն կենտրոնի իրավախորհրդատու Հերիքնազ Տիգրանյանը:

Նա նշում է, որ երբևէ չհիմնավորվեց, թե գործող Սահմանադրությունը ի՞նչպես կարող էր առաջացնել կառավարման ճգնաժամ, որով էլ հիմնավորում են սահմանադրական փոփոխությունների անհրաժեշտությունը:

«Կառավարման ճգնաժամի մասին մենք կարող էինք խոսել այն ժամանակ, եթե գործող սահմանադրության իրավակարգավորումները չտային հնարավորություն լուծելու կառավարման մարմինների միմյանց հակակշռելու և միմյանց նկատմամբ փոխազդելու մեխանիզմները: Բառային խմբագրումներ, շտկումներ ցանկացած օրենքում է կարելի, բայց նման պատրվակով անել փոփոխություններ կառավարման համակարգի հետ, պետք է լիներ անհրաժեշտություն և հստակ հիմնավորում: Հարց է, թե ինչու՞ մենք հանկարծ որոշեցինք անցնել խորհրդարանական համակարգի, ընդ որում՝ ունենալով նույն ընտրական համակարգը և նույն անվստահությունը ընտրական համակարգի հանդեպ»,-նշեց Տիգրանյանը:

Քննարկման մասնակից «Քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտ» ՀԿ-ի նախագահ Արտակ Կիրակոսյանն ասաց, որ այն, ինչ ներկայացված է նախագծում, բարեփոխումներ չեն:

«Սա փաստորեն նոր սահմանադրություն է և փորձ է արվում մի նոր հանրապետություն ստեղծել՝ չորրորդ հանրապետություն,  որի հիմքերը իսկապես չկան: Իսկապես հիմնավորված չէ, որ կա այդպիսի կառավարման ճգնաժամ»,-նշում է Կիրակոսյանը:

Նա ընդգծում է, որ 1995-ի առաջին Սահմանադրության և 2005-ի խմբագրված  Սահմանադրության տարբերակում իսկապես կային մի շարք խնդիրներ, բայց հանձնաժողովը փոխանակ այս մարտահրավերներին պատասխանելու, ընտրել է բոլորովին այլ տարբերակ:

«Մի կողմից քաղաքական պատվեր են կատարում՝ անցնելով պառալամենտականի, որը իրենց համար ավելի կայուն է այն իմաստով, որ կարող են իշխանությունը երկարատև պահել, մյուսով մի մտավարժանք է ազգի համար, որը  սահմանադրական մասնագետների համար մի գիտական թեզի պաշտպանություն է դարձել, ու հիմա մեզ ուզում են ներքաշել դրա մեջ: Այստեղ նաև բուն Սահմանադրության գաղափարն է ոտնահարվում, որովհետև Սահմանադրությունը հիմքն է ամեն ինչի»,-հավելեց Կիրակոսյանը:

Քաղաքագետ, «Չենք անցկացնելու» նախաձեռնության անդամ Արմեն Գրիգորյանն էլ ասում է, որ սա բարեփոխումների հետ կապ չունեցող փոփոխություններ են:

«Որևէ  ցանկություն չկա Սահմանադրությունը բարելավելու, սա վերարտադրության սահմանադրություն է: Ավելի շատ փորձում են սահմանադրական հեղափոխություն կատարել Հայաստանում ու հաստատել միակուսակցական իշխանություն: Երկար ժամանակ խոսվում էր մարդակենտրոն սահմանադրություն ունենալու մասին, բայց սա կուսակցակենտրոն սահմանադրություն են գրել, որտեղ Սերժ Սարգսյանը հնարավորություն կունենա անվերջ վերարտադրվելու»,-նշում է Գրիգորյանը:

Նա կարծում է, որ եթե անգամ նախագծում մարդու իրավունքների վերաբերյալ դրական փոփոխություններ  են մտցրել, միևնույն է, սահմանադրության հիմքը գտնվում է իշխանության ձևավորման դրույթի մեջ:

«Եթե իշխանության ձևավորման հարցում կան այնպիսի դրույթներ, ինչպիսիք են կայուն մեծամասնությունը, ապա մենք պետք է բոլորս մոռանանք մնացած կետերի մասին: Այս սահմանադրությունը սահմանափակում է նաև ժողովրդավարական գործընթացները, երկու համապետական ընտրություններից կրճատվում է մեկը: Ընտրությունները ամենակարևոր ինստիտուտն է ժողովրդավարության կայացման համար: Իրենք քանի որ խնդիր են ունենում ընտրությունների հետ կապված, փորձում են դա սահմանափակել: Այսպես իրենք փորձում են վերարտադրություն կատարել, ինչը բերելու է նրան, որ որևէ  մեկը հնարավորություն չի ունենալու մրցակցել  հանրապետական կուսակցության հետ: Հանրապետականը մեծամասնություն է  կազմելու և փոքր կուսակցությունները  դեր չեն ունեալու: Իրենք փակում են ժողովրդավարական ճանապարհով Հայաստանի զարգացման ուղին և միայն փողոցում հեղափոխական ճանապարհն են թողում ժողովրդի համար»,-հավելեց Գրիգորյանը:

Լիլիթ Առաքելյան, «Մեդիա կենտրոն» ծրագրի համակարգող-խմբագիր

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք Lilitarakelyan@pjc.am  հասցեին:

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
«Հեղափոխություն՝ մշակույթո՞վ, թե՞ առանց մշակույթի»
17.07.2018
17:00
Հուլիսի 17-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ քննարկում՝ «Հեղափոխություն՝ մշակույթո՞վ, թե՞ առանց մշակույթի» թեմայով։

«Մենք հայկական կողմից սպասում ենք կոնկրետ առաջարկներ». ՀՀ-ում ԵՄ պատվիրակության ղեկավար Պյոտր Սվիտալսկի
16.07.2018
11:00
«Մենք հայկական կողմից սպասում ենք կոնկրետ առաջարկներ և գաղափարներ, ԵՄ-ն Հայաստանում կառուցողական է տրամադրված». այս մասին հուլիսի 16-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցած մամլո ասուլիսի ժամանակ հայտարարեց ՀՀ-ում Եվրոպական միության պատվիրակության ղեկավար, դեսպան Պյոտր Սվիտալսկին:
Նոր «Ընտրական օրենսգիրքը» և հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքները
13.07.2018
12:30
Հուլիսի 13-ին Մեդիա կենտրոնում տեղի ունեցավ քննարկում՝ «Ընտրական նոր օրենսգիրքը և հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքները» թեմայով:
«Հայաստանյան թավշյա հեղափոխությունը Ֆրանսիայում չափազանց դրական է ընկալվել»․ ՀՀ-ում Ֆրանսիայի դեսպան Ժոնաթան Լաքոտ
12.07.2018
10:30
Հայաստանում գարնանը տեղի ունեցած Թավշյա հեղափոխությանը ֆրանսիայում չափազանց դրական է ընկալվել ու ընդունվել, հատկապես ոգևորիչ էր այն, որ այդ ամենը խաղաղ ու օրինական բնույթ էր կրում․այս մասին հուլիսի 12-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցած մամլո ասուլիսի ժամանակ ասաց Հայաստանում Ֆրանսիայի արտակարգ ու լիազոր դեսպան Ժոնաթան Լաքոտը։
Հայաստանում ամուսնական զույգերը պլանավորում են շատ, բայց ունենում քիչ երեխաներ. ՄԱԿ 2017թ. ուսումնասիրություն
11.07.2018
12:00
Հուլիսի 11-ին Բնակչության համաշխարհային օրը Մեդիա կենտրոնում ներկայացվեց ՄԱԿ-ի Բնակչության հիմնադրամի կողմից իրականացված ՀՀ բնակչության վերարտադրողական վարքագծի ուսումնասիրության արդյունքները:
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Այսօր մեդիա կենտրոնում
Տեսանյութեր
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ