Սահմանադրական փոփոխությունների գործընթացը կտրված է հասարակությունից. փորձագետներ
06.07.2015
11:00
Հայաստանում ընթացող սահամանադրական փոփոխությունների գործընթացը, որը ենթադրում է գործող կիսանախագահական կառավարման համակարգից խորհրդարանական մոդելի անցում, ամբողջությամբ կտրված է հասարակությունից: Հասարակության մոտ կա անվստահություն ինչպես գործընթացի, այնպես էլ այն իրականացնողների նկատմամբ: Մեծ է հավանականությունը, որ այս պայմաններում նոր սահմանադրությունը չի գործելու: Այս կարծիքին են ինչպես քաղաքագետները, այնպես էլ իրավապաշտպանները:

Թեև Հայաստանում առաջին անգամ Սահամանադրությունը ընդունվել է 1995թ-ին և բարեփոխումների գործընթացով անցել 2005-ին, երկիրը դեռ հեռու է իրավական պետություն լինելուց: «Հայաստանում կա Սահամանդրություն, չկա սահամանադրականություն», - հաճախ է կրկնում այս խոսքերը Հայաստանի Սահամանադրական դատարանի նախագահ, սահամանդրական փոփոխությունների մասնագիտական հանձնաժողովի ղեկավար Գագիկ Հարությունյանը:

Տևական ժամանակ է ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի նախաձեռնությամբ մեկնարկել է սահմանադրական բարեփոխումների գործընթաց: Այն ենթադրում է ոչ միայն սահամանդրության առանձին հոդվածների կատարելագործում, այլև կառավարման մոդելի փոփոխություն՝ ապահովելով անցում գործող կիսանախագահական համակարգից խորհրդարանականի: Ինչն էլ առաջացրել է իրավապաշտպանների և որոշ ընդդիմադիր քաղաքական ուժերի մտահոգությունը:

Նրանք կարծում են, որ կառավարման համակարգի փոփոխությունն իրականացվում է ոչ թե Խորհրդարանի դերի ուժեղացման և կառավարման որակի բարձրացման, այլ իշխանության վերարտադրության համար: «Արդյունքում սա կհանգեցնի նրան, որ հասարակական ընկալման մեջ կարժեզրկվի նաև խորհրդարանական համակարգը», - նշեց Հայաստանի Հելսինկյան կոմիտեի ղեկավար Ավետիք Իշխանյանը:

«Մեդիա կենտրոնում» հուլիսի 6-ին Ավետիք Իշխանյանի, APR Group կազմակերպության նախագահ Ռուբեն Սարգսյանի, Հանրային քաղաքականության, վերլուծության և երկխոսության ինստիտուտի փորձագետ, քաղաքագետ Հովհաննես Գալստյանի, «Հայկական սահմանադրական իրավապաշտպան կենտրոն» ՀԿ-ի նախագահ Գևորգ Մանուկյանի մասնակցությամբ տեղի ունեցավ «Կա՞ անհրաժեշտություն սահմանադրական փոփոխությունների, թե՞ ոչ» թեմայով քննարկում:

Հայաստանի առաջին սահամանադրությունը 1995 թ-ին, ըստ Ավետիք Իշխանյանի, ևս ընդունվեց հանրային և քաղաքական մերժման մթնոլորտում: «Այդ ժամանակ տեղի ունեցան խորհրդարանական ընտրությունները: Ընտրություններն անցան բռնություններով, որին զուգահեռ հանրաքվեի դրվեց սահամանդրությունը: Հայաստանն իրավական պետություն դառնալու քննությունը չկարողացավ տալ», - նշեց Իշխանյանը:

Թեև Իշխանյանը կողմ է կառավարման խորհրդարանական համակարգին, սակայն վստահ է, որ այն պետք է տեղի ունենա ընդդիմության ճնշման և հանրային հստակ պահանջի առկայության պայմաններում:

«Անցումը մի համակարգից մյուսին պետք է տեղի ունենա հանրային պահանջի առկայության և ընդդիմության ճնշման պարագայում: Այժմ մենք չունենք ոչ առաջինը, ոչ երկրորդը: Հենց այդ պատճառով ես չեմ կարող պատկերացնել, որ իշխանությունն ինքն իր կամքով գնում է սեփական լիազորությունների սահմանափակման: Այստեղ ուրիշ նպատակներ են հետապնդվում, օրինակ՝ Սերժ Սարգսյանի իշխանության վերարտադրությունը: Մտահոգություն ունեմ, որ ՀՀ իշխանություններն այսպես կվարկաբեկեն խորհրդարանական հանրապետություն ասվածը», - նշեց իրավապաշտպանը:

Իշխանյանի կարծիքը կիսում է նաև Հանրային քաղաքականության, վերլուծության և երկխոսության ինստիտուտի փորձագետ, քաղաքագետ Հովհաննես Գալստյանը: Նա ևս տպավորություն է ստացել, որ սահամանադրական փոփոխությունները կատարվում են իշխանության վերարտադրության հեշտացման համար:

«Կառավարման մոդելի փոփոխության դեպքում քաղաքական համակարգում հիմնական դերակատարը լինելու է ԱԺ նախագահը: Սակայն որպեսզի Սահմանադրությունը աշխատի, անհրաժեշտ է, որպեսզի ինչպես հասարակությունը, այնպես էլ քաղաքական հիմնական դերակատարներն ակտիվ ներգրավվեն այս գործընթացում», - հավելեց նա:

«Հայկական սահմանադրական իրավապաշտպան կենտրոն» հ/կ-ի նախագահ Գևորգ Մանուկյանը կարծում է, որ Սահամանդրությունը կոսմետիկ փոփոխությունների կարիք չունի: «Գործող Սահմանադրությունն ունի շատ թերություններ իշխանության թևերի տարրանջատման և հավասարակշռման տեսանկյունից: Այստեղ հարկավոր են հստակ փոփոխություններ, որպեսզի ձևավորվի համակարգ, որը թույլ կտա սահամանափակել և հավասարակշռել իշխանության տարբեր թևերին: Դրա համար մենք պետք է օգտագործենք այս պահը: Այն հնարավորություն է նոր՝ պատշաճ Սահմանադրություն ունեննալու համար», - հավելեց Մանուկյանը:

Նոր մշակված Սահամանադրության չաշխատելու հավանականությունը, ըստ APR Group կազմակերպության նախագահ Ռուբեն Սարգսյանի, մեծ է, քանի որ իրենց հարցումները ցույց են տալիս՝ հասարակության մոտ կա անվստահություն գործընթացի նկատմամբ: «Հասարակությունը չի վստահում ինչպես սահմանադրական բարեփոխումները իրականացնողներին, այնպես էլ գործընթացին: Բացի այդ կա անվստահություն ընտրական (հանրաքվեի) գործընթացի նկատմամբ, որի միջոցով պետք է անցնի սահմանադրության բարեփոխումների նախագիծը: Ուստի կա ռիսկ, որ Սահմանադրությունը նախկինների նման չի գործելու», - պարզաբանեց փորձագետը:

Արշալույս Մղդեսյան, «Մեդիա կենտրոն» ծրագրիհամակարգող-խմբագիր

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք arshaluismghdesyan@pjc.am  հասցեին:

 

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
Աժ արտահերթ ընտրությունների նախընտրական քարոզչության ժամանակահատվածում ԶԼՄ-ների մշտադիտարկման արդյունքները
11.12.2018
12:00
Դեկտեմբերի 11-ին «Մեդիա կենտրոնում» Երևանի մամուլի ակումբը ներկայացրեց դեկտեմբերի 9-ի Աժ արտահերթ ընտրությունների նախընտրական քարոզչության ժամանակահատվածում ԶԼՄ-ների մշտադիտարկման արդյունքները։
«Դիտորդների նախնական դիտարկումներն ու գնահատականները ԱԺ ընտրությունների վերաբերյալ»
10.12.2018
15:30
Դեկտեմբերի 10-ի Երևանի ԴաբլԹրի Բայ Հիլթոն հյուրանոցի Փարիզ սրահում տեղի ունեցավ Ընտրությունները դիտարկող կազմակերպությունների եվրոպական ցանցի (ENEMO) մամուլի ասուլիսը «Դիտորդների նախնական դիտարկումներն ու գնահատականները ԱԺ ընտրությունների վերաբերյալ» թեմայով։
«Միջազգային և հայաստանյան դիտորդների գնահատականը ԱԺ արտահերթ ընտրություններին»
10.12.2018
12:00
Դեկտեմբերի 10-ին Երևանի ԴաբլԹրի Բայ Հիլթոն հյուրանոցի Փարիզ սրահում տեղի ունեցավ Ժողովրդավարական ընտրությունների եվրոպական պլատֆորմի, ՀՔԱՎանաձորի գրասենյակի և Թրանսփարենսի Ինթերնեյշնլ հակակոռուպցիոն կենտրոնի համատեղ մամուլիասուլիսը «Միջազգային և հայաստանյան դիտորդների գնահատականը ԱԺ արտահերթ ընտրություններին»թեմայով:
Քննարկումների շարք. 2018 թ. ԱԺ արտահերթ ընտրություններ
09.12.2018
13:00
Դեկտեմբերի 9-ին՝ ՀՀ Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրությունների օրը, «Մեդիա կենտրոնը» անցկացրեց քննարկումների շարք:

ԱԺ ընտրությունների լուսաբանման մշտադիտարկման հերթական փուլի արդյունքները
04.12.2018
13:00
Դեկտեմբերի 4-ին «Մեդիա կենտրոնում» Երևանի մամուլի ակումբը ներկայացրեց «ԱԺ արտահերթ ընտրությունների լուսաբանման վերաբերյալ մշտադիտարկման հերթական փուլի արդյունքները»։
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Այսօր մեդիա կենտրոնում
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ