ՄԻԵԴ-ի վճիռը Հայաստանի և Ադրբեջանի փախստականների փոխհատուցման համար երկարատև գործընթաց է պահանջում
30.06.2015
12:30
ՄԻԵԴ-ի վճիռը Հայաստանի և Ադրբեջանի փախստականների համար անպայման պետք է կատարվի, այստեղ առկա է միայն փոխհատուցման մեխանիզմներիի մշակման խնդիրը:

Հունիսի 30-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցած քննարկմանը այս հարցին անդրադարձան «Ընդդեմ իրավական կամայականությունների» ՀԿ-ի գործադիր տնօրեն, ՀՀ մարդու իրավունքների առաջին պաշտպան Լարիսա Ալավերդյանը և հայ փախստական Մինաս Սարգսյանի որդին՝ Վլադիմիր Սարգսյանը: Քննարկումը կազմակերպվել էր Պատերազմի և խաղաղության լուսաբանման ինստիտուտի հայաստանյան գրասենյակի և Հանրային լրագրության ակումբի Մեդիա կենտրոն նախագծի նախաձեռնությամբ:

Նշենք, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (ՄԻԵԴ) այս տարվա  հունիսի 16-ին բավարարել է Մինաս Սարգսյանի հայցն ընդդեմ Ադրբեջանի ու Էլխան Չիրագովի և այլոց հայցն ընդդեմ Հայաստանի՝ առաջարկելով երկու երկրների կառավարություններին ստեղծել մի մեխանիզմ, որի օգնությամբ ղարաբաղյան պատերազմի հետևանքով ունեզրկված այդ անձինք կկարողանան վերականգնել իրենց սեփականության իրավունքը և փոխհատուցում ստանալ:

ՄԻԵԴ-ը մեկ տարի է տրամադրել երկու պետություններին մեխանիզմների մշակման և փոխհատուցման համար:

«Չեմ կարծում, որ մեկ տարի հետո գումարները կստանան, դա եկարատև գործընթաց է  լինելու: Եվ նշանակություն չունի միասին կտան, թե առանձին-առանձին, որովհետև խնդիրը այլ հարթության մեջ է: Երկու կողմը նախ պետք է փոխհատուցման ձևը որոշի»,-ասում է Ալավերդյանը:

Նա նշում է, որ չնայած այս երկար սպասված վճռին, ադրբեջանական ԶԼՄ-ներում արձագանքները բացարձակապես համաչափ չեն ուղղված ՄԻԵԴ-ի որոշմանը:

«Ադրբեջանը շեշտը դնում է մեկ այլ բանի վրա, որ տեսեք Հայաստանից են դա պահանջում, ուրմեմն Հայաստանը օկուպացրել է Լեռնային Ղարաբաղի տարածքները: ՄԻԵԴ-ը իրապես դրան անդրադարձել է և կարող ենք ասել, որ լավ վիճակում ենք պատասխանի  դեպքում, որովհետև ԵԽԽՎ-ում էլ հարցեր բարձրացվեցին այս որոշումից ոգևորված, որ գրվեր, թե Հայաստանը օկուպացրել է Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզը և մնացած շրջանները, բայց դա չմտավ և չի կարող մտնել ԵԽԽՎ-ի կողմից»,-ասում է Ալավերդյանը:

Նա ընդգծում է, որ ՄԻԵԴ-ը աշխատում է միայն ճանաչված պետությունների հետ, և դրանից ելնելով էլ Հայաստանին է ուղղված այս վճիռը՝ նշելով որ մենք վերահսկողություն ունենք ԼՂՀ-ի վրա և բարիդրացիական հարաբերությունների մեջ ենք, ինչը այդպես է:

Ալավերդյանը հղում է կատարում նաև փորձագիտական հաշվարկներին, որոնք դեռ 1990-ականներին կատարվել են Ադրբեջանում և նշում, որ հայերը  Ադրբեջանում թողել են ավելի շատ սեփականություն  (գույքային և ոչ գույքային արժեքներ), քան ադրբեջանցիները Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի տարածքում:

«1994-1996 թթ-ին ես արել եմ հետազոտություն և հայերը Ադրբեջանի շենքային պայմաններում թողել են մեկ հազար բնակարան ավելի շատ, քան ադրբեջանցիները Հայաստանի և Լեռնային  Ղարաբաղի տաածքում: Ինչքան շատ են փաստաթղթեր ներկայացնում, այնքան  հավաստի է ՄԻԵԴ-ի համար լինում, իսկ փոխհատուցման ձևը  պետությունը պետք  է որոշի, լինի դա նյութական փոխհատուցում, թե անձի վերադարձ այդ տարածք: Հասկանալով, թե  ինչքան դժվար և խճճված խնդիր է, դրա համար տրվել է մեկ տարի Ադրբեջանին և Հայաստանին, որպեսզի հնարքներ գտնեն և իրականացնեն  փոխհատուցման հարցը»,-նշում է Ալավերդյանը:

Նա առաջարկում է ստեղծել ազգային մակարդակով փորձագիտական մի խումբ, որը կուսումնասիրի , թե ինչ պատճառներով են թողել մարդիկ իրենց բնակավայրերը, որն է ավելի մեծ գումարային փոխհատուցում պահանջում, որը քիչ, և այդ եզրակացությունները հիմք կծառայեն իշխանությունների համար: Այդ ամենից հետո, ըստ Ալավերդյանի, կարող է ստեղծվել նաև միջազգային, կամ Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջպետական մի հանձնախումբ:

2006թ․-ին Ադրբեջանի դեմ ներկայացրած Մինաս Սարգսյանի հայցում ասված է, որ 1992թ․-ին նա իր ընտանիքի հետ ստիպված թողել է Ղարաբաղի Շահումյանի շրջանի Գյուլիստան գյուղում գտնվող իր երկհարկանի տունը՝ ռազմական գործողությունների հետևանքով: Նույն ձևակերպմանը հանդիպում ենք Ադրբեջանի քաղաքացիների՝ ազգությամբ քուրդ Չիրագովների, Ջեբրայիլովների ու այլոց, Հայաստանի դեմ 2005թ․-ին ներկայացրած հայցում՝ 1992թ․-ին ստիպված թողել են Լաչինում գտնվող իրենց անշարժ գույքը՝ ռազմական գործողությունների պատճառով:

Եվ ահա 10 տարի անց հայցը բավարարվեց ՄԻԵԴ-ի կողմից, ինչը նախադեպային որոշում է:

Քննարկման մասնակից  Վլադիմիր Սարգսյանը, ով Մինաս Սարգսյանի որդին է, պատմում է, որ հայրը միշտ երազում էր հետ վերդառնալ Գյուլիստան, ուր թողել էին իրենց ողջ ունեցվածքը:

«Ուզում էր պայքարած լիներ, դրա համար էլ դիմեց դատարան: Գյուղում ինչպես բոլորը, այնպես էլ մենք ունեինք տուն, անասուն, այգի:  Փոխհատուցումը չեմ պատկերացնում ինչպես պետք է անեն, բայց մեզ համար ուրախալին այն է, որ հաղթանակ ունեցանք՝ ընդդեմ Ադրբեջանի: Կցանկանայի մեր ժողովուրդը միասնական լինի, որ հաջողության հասնի, քանի որ այս դեպքում թե պետությունը, թե մեր իրավաբանները , բոլորս միասնական էինք ու արդյունքը արդեն կա»,-նշում է Սարգսյանը:

Ալավերդյանը հավելում է, որ այս հարցով 600 դիմում կա Հայաստանից և 400 դիմում Ադրբեջանից, որոնք ուղարկվել են ՄԻԵԴ:

«Ընդհանուր առմամբ ՄԻԵԴ-ը ստացել է հազարից ավել դիմումներ երկու կողմից: Բայց այդ նախադեպային որոշումը ունենալուց հետո պետք չէ, որ մյուս բոլորն էլ դիմեն ՄԻԵԴ: Դա արդեն կարող են ազգային դատական ատյաններում այդ հարցերը լուծել»,-նշեց Ալավերդյանը:

Անդրադառնալով Ղարաբաղյան հարցում  Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև ընթացող բանակցային գործընթացին, Ալավերդյանը նկատեց, որ. «ՄԻԵԴ-ի դերակատարությունը այնքան հզոր է, որ նա չի նայում լարվա՞ծ են  հարաբերությունները պետությունների միջև, թե՞ ոչ, պատերազմ կա՞, թե՞ չկա: Նա դիտարկում է, որ խաղաղ բնակչության հանդեպ պետությունները ունեն իրենց պարտավորությունները և պետք է կատարեն»,-եզրափակեց Ալավերդյանը:

Լիլիթ Առաքելյան «Մեդիակենտրոն» ծրագրի համակարգող-խմբագիր

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք Lilitarakelyan@pjc.am  հասցեին:

 

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
«ԶԼՄ-ների գործունեություն առանձնահատկությունները Երևանի ավագանու ընտրությունների նախընտրական շրջանում»
20.09.2018
13:30
Սեպտեմբերի 20-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ քննարկում «ԶԼՄ-ների գործունեություն առանձնահատկությունները Երևանի ավագանու ընտրությունների նախընտրական շրջանում» թեմայով։
Երևանի ավագանու ընտրություններ- 2018 «Երևանը՝ երեխաների համար»
20.09.2018
12:30
Սեպտեմբերի 20-ին Մեդիա կենտրոնում Երևանի ավագանու թեկնածուները ներկայացրեցին իրենց ծրագրերը՝ «Երևանը՝ երեխաների համար» թեմայով:
Երևանի ավագանու ընտրություններ 2018. «Որքանո՞վ է Երևանը հարմար հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար» . ավագանու թեկնածուների ծրագրերը
19.09.2018
12:30
Սեպտեմբերի 19-ին Մեդիա կենտրոնում քննարկեցինք «Որքանո՞վ է Երևանը հարմար հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար» թեման. ավագանու թեկնածուները կներկայացնեն իրենց կուսակցության կամ դաշինքի ծրագիրը:
«ՀՀ ԱԱԾ տնօրենի և ՀՔԾ պետի գաղտնալսման հետևանքները. սպառնալիք ազգային անվտանգությանը»
17.09.2018
12:00
Սեպտեմբերի 17-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ քննարկում «ՀՀ ԱԱԾ տնօրենի և ՀՔԾ պետի գաղտնալսման հետևանքները. սպառնալիք ազգային անվտանգությանը» թեմայով։
Հրավեր Երևանի ավագանու ընտրություններին առաջադրված քաղաքապետի բոլոր թեկնածուներին
14.09.2018
16:49
«Հանրային լրագրության ակումբ» ՀԿ-ի «Մեդիա կենտրոն» նախագծի շրջանակում մենք հրավիրում ենք Երևանի ավագանու ընտրություններին առաջադրված քաղաքապետի բոլոր թեկնածուներին ուղիղ եթերում մասնակցել բանավեճի։

Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Այսօր մեդիա կենտրոնում
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ