«Պայմանական վաղաժամկետ ազատման համակարգում անհրաժեշտ է սահմանել չափորոշիչներ»
18.03.2015
11:00
Պայմանական վաղաժամկետ ազատման համակարգը չի գործում Հայաստանում և չկան հստակ սահմանված չափորոշիչներ, ուստի Արդարադատության նախարարությունը պետք է մշակի նոր հայեցակարգի նախագիծ բարեփոխումներ կատարելու համար. վստահեցնում են իրավապաշտպան կազմակերպությունների ներկայացուցիչները՝ հակադրվելով պետական կառույցների ներկայացուցիչների հետ, այսօր «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցած քննարկմանը:

Քննարկման մասնակից, «Քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտ» ՀԿ-ի տնօրեն Արման Դանիելյանը ասում է, որ Հայաստանը չունի պայմանական վաղաժամկետ ազատման համակարգ, քանի որ 5 տոկոսից էլ քիչ են ազատվողները:

«Այսօրվա դրությամբ այս համակարգը չի գործում և պատճառը անկախ հանձնաժողովներն են, որոնք կտրուկ նվազեցրեցին քրեակատարողական հիմնարկներում պայմանական վաղաժամկետ ազատվողների թիվը: Առաջին հերթին մենք պետք է փոխենք պայմանական վաղաժամկետ ազատման սկզբունքը: Աշխարհում ընդունված է կրկնահանցագործության ռիսկի հիման վրա վաղաժամկետ պայմանական ազատում, դրա համար մենք պետք է նախ բանտարկյալի գնահատում կատարենք»,-ասաց Դանիելյանը:

Նրա ներկայացրած թվային տվյալներով՝ մինչև 2006-ը, երբ չկային անկախ հանձնաժողովներ, բատարկյալները ազատվում էին 90 տոկոսով, իսկ հիմա 5 տոկոսով:

«2013-ին ներկայացվել է պայմանական վաղաժամկետ ազատման 5468 դիմում, բայց անկախ հանձնաժողով ներկայացվել է 906 դիմում, այսինքն մնացածը մերժել է վարչական հանձնաժողովը: 906-ից էլ դատարան է հասել 261-ը»,-ներկայացրեց Դանիելյանը:

Հայաստանի Հելսինկյան կոմիտեի նախագահ Ավետիք Իշխանյանը, ով նույնպես մասնակցում էր քննարկմանը, ասաց որ չափորոշիչներ չունենալու հետևանքով հանձնաժողովների աշխատանքը սուբյեկտիվության վրա է հիմնվում, նրանք օբյեկտիվ գնահատականներ չեն տալիս:

«Հանձնաժողովների մեծամասնությունը ուժային կառույցների ներկայացուցիչներ են և  նրանց հոգեբանությունը պատժիչ հոգեբանություն է: Եթե մենք դեռ չունենք հստակ սահմանված չափորոշիչներ, ապա պետք է լինի հոգեբանի աշխատանք, ռեաբիլիտացիոն աշխատանք բանտարկյալի հետ և այդ ընթացքում, երբ ՔԿՀ-ն ներկայացնում է բանտարկյալին, պետք է դիտարկել,  եթե ազատազրկված անձը տույժեր չի արել, հանցագործություն չի կատարել, ապա կարող է ազատ արձակվել»,-նշեց Իշխանյանը:

Նա հավելեց, որ բանտարկյալներին հաճախ մերժում են քաղ. հայցի հետ կապված, իսկ ցմահ ազատազրկվածների վրա ընդհանրապես որևէ կերպ չի ազդում պայմանական վաղաժամկետ ազատումը:

 «Սա բացարձակապես վատ է, որովհետև այդ մարդիկ ազատվելու հույս պետք է ունենան: Դրա համար մարդիկ ստիպված սպասում են համաներմանը: Համաներումը իհարկե որոշ հարցեր  լուծում է, բայց այն պետք չէր լինի, եթե գործեր պայմանական վաղաժամկետ ազատումը»,-շեշտեց Իշխանյանը:

Քննարկման մասնակից, ՔԿՀ-ներում հասարակական վերահսկողություն իրականացնող հասարակական դիտորդական խմբի նախագահ Ռուբեն Սարգսյանն էլ ասաց, որ ՔԿՀ-ներից բողոքների 90 տոկոսը վերաբերում է կամ պայմանական վաղաժամկետ ազատման բացակայությանը, կամ համաներմանը:

«Վաղաժամկետ պայմանական ազատման համակարգի չգործելու մասին խոսում են և դատապարտյալները, և ՔԿՀ-ների աշխատողները: Նույն ՔԿՀ-ների աշխատողները ասում են,  թե ինչու  պետք է դատապարտյալը իրենց ենթարկվի, կարգը պահի, կամ ուղղման մասին մտածի, եթե նա վաղաժամկետ չի ազատվելու, այլ մինչև վերջ կրելու է իր պատիժը: Եվ պատիժը կրելուց հետո, երբ նա վերադառնում է հասարակություն նույն ագրեսիվ վարքով, այս դեպքում կրկնահանցագործությունը շատ ավելի շուտ է լինում»,-նշում է Սարգսյանը:

Նրա կարծիքով՝ չափորոշիչների սահմանումը հնարավորություն կտա, որպեսզի համակարգը գործի, ավելի թափանցիկ լինի և բանտարկյալն էլ իմանա ինչ անել վաղաժամկետ ազատման համար:

Քննարկման բոլոր բանախոսները ընդգծեցին, որ անկախ հանձնաժողովների ներդնումից հետո կտրուկ անկում է ապրել պայմանական վաղաժամկետ ազատվողների թիվը և տարեցտարի նվազում է:

Քննարկմանը ներկաՀՀ Արդարադատության նախարարության քրեակատարողական ծառայության վարչության իրավաբանական բաժնի պետ, արդարադատության փոխգնդապետ Միքայել Զախարյանը հակադարձեց իրավապաշտպաններին, նշելով որ պայմանական վաղաժամկետ ազատման ինստիտուտը Հայաստանում գործում է:

«Խնդիրը քանակի մեջ է, թե քանի մարդ է կարողանում օգտվել այդ իրավունքից: Մենք քննարկել ենք մի քանի նախագծեր՝ այդ թվում «Քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտի» ներկայացրած նախագիծը: Դեռևս քննարկման փուլում է և աշխատելու ենք լավագույն տարբերակները գտնել: Ամենակարևոր գործոնը այն է, որ սուբյեկտիվությունն ու կոռուպցիոն ռիսկերը պակասեն»,-նշեց Զախարյանը:

Նա ընդգծեց, որ պայմանական վաղաժամկետ ազատման համար պետք է լինի 2 չափորոշիչ՝ ստատիկ և դինամիկ: Ստատիկը ներառելու է ազատազրկված անձի կրթական ցենզը, տնտեսական վիճակը, աշխատունակությունը և այլն:

«Դինամիկ չափանիշները պետք է լինեն այնպես, որ եթե ազատազրկված անձը ինչ-որ մի չափորոշիչի չի բավարարում և նրա դիմումը մերժվում է, ապա նրան պետք է հնարավորություն տրվի որոշակի ժամանակում այդ չափորոշիչը համապատասխանեցնելու՝ դատապարտյալին շտկելու և ուղղելու առումով: Եվ եթե բավարարի բալերի քանակը, ապա սուբյեկտիվությունը արդեն մեծ դեր չի ունենա»,-հավելեց Զախարյանը:

Նա նշեց նաև, որ ՔԿՀ-ների վարչական հանձնաժողովների կազմը պետք է  ընդլայնել ու մասնակից դարձնել ՀԿ-ների ներկայացուցիչներին:

Դանիելյանը արձագանքեց՝ ներկայացնելով իր առաջարկները չափորոշիչների մասով: Նրա խոսքով՝  «Քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտը» անցած տարի կատարել է կրկնահանցագործության ռիսկի չափորոշիչները որոշելու ուսումնասիրություն:

«Մենք որոշեցինք այն գործոնները, որոնք ազդում են կրկնահանցագործության վրա: Հիմա մենք այդ գործոններից պատրաստում ենք այն գործիքը, որով կարելի է գնահատել դատապարտյալի ռիսկայնությունը, և դրա հիման վրա  որոշել՝  ազատել նրան, թե ոչ»,-նշեց Դանիելյանը:

Նա հավելեց, որ Արդարադատության նախարարությունը արդեն երկար տարիներ չի կարողանում լուծումներ գտնել և բավականին փակ է աշխատում, մինչդեռ  պայմանական վաղաժամկետ ազատման համակարգի գործելու համար պետք է համախմբվել, քննարկել և լուծումներ տալ:

Հակադարձելով իրավապաշտպաններին՝ Քրեակատարողական վարչության ներկայացուցիչը պատասխանեց, որ նախարարությունը բաց է աշխատում և բարեփոխումների երկարաձգումը պայմանավորված է ընթացիկ աշխատանքների ու արդյունավետ լուծումներ գտնելու, ճիշտ որոշումներ կայացնելու հետ:

Լիլիթ Առաքելյան, «Մեդիա կենտրոն» ծրագրի խմբագիր-համակարգող:

Հեղինակի հետ կապվելու համար գրեք Lilitarakelyan@pjc.am հասցեին:

Տեսանյութ
Print Friendly and PDF
Այլ մամլո հաղորդագրություններ
Թանգարանային կրթական ծրագրերի նախագծում և մարքեթինգ. ասուլիս Ռուսական արվեստի թանգարանում
21.11.2017
13:00
Նոյեմբերի 21-ին Երևանի Ռուսական արվեստի թանգարանում «Մեդիա կենտրոնը» անցկացրեց մամլո ասուլիս «Թանգարանային կրթական ծրագրերի նախագծում և մարքեթինգ» թեմայով տարածաշրջանային դասընթացի վերաբերյալ:
Դռնբաց դատական նիստերի լուսաբանման խոչընդոտներն ու սահմանափակումները
17.11.2017
12:00
Նոյեմբերի 17-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ «Դռնբաց դատական նիստերի լուսաբանման խոչընդոտներն ու սահմանափակումները» հետազոտության ներկայացում:
«Երեխաները հանուն երեխաների» նախաձեռնության ասուլիսը
17.11.2017
11:00
Նոյեմբերի 17-ին «Մեդիա կենտրոնում» տեղի ունեցավ «Երեխաները հանուն երեխաների» նախաձեռնության մամլո ասուլիսը` նվիրված Երեխաներին բռնություններից պաշտպանելու միջազգային օրվան:
Հանրային լրագրության ակումբը մասնակցեց Կարիերայի և ձեռնարկատիրության տոնավաճառին
17.11.2017
10:00
Հանրային լրագրության ակումբը Մեդիա կենտրոն նախագծով մասնակցեց նոյեմբերի 17-ին կայացած Կարիերայի և ձեռնարկատիրության տոնավաճառին:
«Ուսանողական ակտիվ պայքարի ժամանակավոր դադար. հնարավոր զարգացումներ»
16.11.2017
13:00
Ազգային ժողովը նոյեմբերի 15-ին ձայների գերակշիռ մեծամասնությամբ՝ 86 կողմ, 6 դեմ հարաբերակցությամբ ընդունեց ուսանողների շրջանում բողոքի ալիք բարձրացրած «Զինծառայության մասին» օրենքը:
Միանալ մեզ սոց․ ցանցերում
ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻ ԳՐԱՆՑՈՒՄ
Ծառայություններ
Այսօր մեդիա կենտրոնում
Տեսանյութեր
Մամլո հաղորդագրություն
Հայաստան-Թուրքիա Միջոցառումներ